18 năm “ngủ quên” của đất vàng Hà Đông: Bài học về sử dụng tài sản công

•

Hơn 18 năm sau khi Hà Tây sáp nhập vào Hà Nội, công tác sắp xếp, quản lý, sử dụng trụ sở, nhà đất công tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới. Thực tế tại phường Hà Đông cho thấy, nhiều cơ sở nhà, đất công vẫn trong tình trạng bỏ không, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực, cần sớm có giải pháp xử lý phù hợp.

Ghi nhận của phóng viên tại số 30 phố Tô Hiệu – trụ sở cũ của Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Hà Tây, sau một thời gian ngắn được sử dụng làm kho lưu trữ, từ năm 2016 đến nay, khu đất rộng hơn 1.300m² gần như bị bỏ không. Cổng sắt khóa kín, công trình xuống cấp, không còn giá trị sử dụng phục vụ cộng đồng.

Không riêng địa điểm này, trong phạm vi tuyến phố Tô Hiệu, các cơ sở nhà đất công tại các địa chỉ như 32, 36 hay 55 cũng rơi vào tình trạng tương tự. Nhiều trụ sở sau khi các cơ quan được sắp xếp lại đã bị “bỏ quên”, chờ phương án xử lý trong thời gian dài.

Thực tế trên cho thấy những bất cập trong công tác quản lý tài sản công sau quá trình điều chỉnh tổ chức bộ máy. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do vướng mắc về cơ chế, thủ tục pháp lý, sự chồng chéo trong quản lý và chậm trễ trong việc phê duyệt phương án sử dụng mới.

Đáng chú ý, tình trạng này diễn ra ngay tại khu vực được coi là “đất vàng”, nơi có giá trị sử dụng cao trong phát triển đô thị. Việc các khu đất bị bỏ không trong thời gian dài không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và hiệu quả sử dụng đất.

Ông Nguyễn Văn Tuệ, sinh sống tại phường Hà Đông chia sẻ: Các trụ sở cơ quan công quyền cũ bị bỏ hoang suốt 18 năm là rất lãng phí, đặc biệt khi đó lại là những khu “đất vàng”. Những tài sản như vậy lẽ ra phải được đưa vào sử dụng sớm để phục vụ người dân hoặc phát triển kinh tế - xã hội. Thời gian gần đây, theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tận dụng tài sản công đã được đặt lên hàng đầu. Thời gian tới, chính quyền các cấp cần rút kinh nghiệm, cải tiến thủ tục, đẩy nhanh việc đưa các tài sản này vào sử dụng, tránh để lãng phí kéo dài. Tôi mong rằng Nhà nước sẽ có thêm những chính sách cụ thể, thiết thực hơn để khai thác hiệu quả các quỹ đất và trụ sở cũ, nhằm phục vụ tốt hơn cho người dân và sự phát triển chung.

Ông Nguyễn Đức Trịnh, sinh sống tại phường Hà Đông cho biết: Những công trình này đã bị bỏ không từ rất lâu, từ thời sáp nhập Hà Tây đến nay, có nơi đã hơn 20 năm. Việc để như vậy là rất lãng phí. Ví dụ như Đài Truyền hình Hà Tây cũ, rồi trụ sở Viện Kiểm sát, Chi cục Thống kê và nhiều nơi khác đều đang trong tình trạng xuống cấp, rất đáng tiếc...

Theo ý kiến của tôi, cần sớm chuyển đổi mục đích sử dụng. Một là, có thể bố trí lại cho các cơ quan, đoàn thể sử dụng. Hai là, có thể tận dụng để mở lớp học, trường học cho các cháu, vì hiện nay nhiều nơi còn thiếu cơ sở giáo dục. Nếu không sử dụng theo các hướng đó thì nên tổ chức đấu giá công khai để đưa vào sử dụng hiệu quả hơn. Tôi thấy rất tiếc khi những tài sản có giá trị như vậy lại bị bỏ hoang trong thời gian dài, trong khi nhu cầu sử dụng của người dân vẫn còn nhiều. Vì vậy, cần sớm có giải pháp cụ thể để tránh lãng phí và phát huy giá trị của các tài sản này.

Liên quan đến vấn đề này, lãnh đạo phường Hà Đông cho biết, sẽ trả lời báo chí ngay sau khi có kết luận thanh tra.

Trong bối cảnh hiện nay, khi Hà Nội và nhiều địa phương tiếp tục thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy, bài toán quản lý, sử dụng trụ sở và tài sản công một lần nữa được đặt ra. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn gắn với định hướng phát triển lâu dài.

Liên quan đến vấn đề này, Tiến sỹ, Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho biết: Đã đến lúc cần xem xét và tiếp cận lại quy hoạch mới một cách bài bản. Đặc biệt, trong quy hoạch này cần xác định rõ tầm nhìn dài hạn để có thể dự báo chính xác xu hướng phân bố dân số, từ đó bố trí hợp lý hạ tầng xã hội. Trên cơ sở đó, nhiệm vụ cần được giao cụ thể cho chính quyền cấp cơ sở, tức là cấp phường, xã, về cách thức triển khai thực hiện.

Theo đó, những nhiệm vụ này phải được thành phố phân công rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả trong quá trình thực hiện. Tuy nhiên, việc triển khai không hề dễ dàng vì còn nhiều điều kiện ràng buộc. Do đó, cần có hướng dẫn cụ thể để thực hiện. Đặc biệt, phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm giúp chính quyền cấp phường, xã – nơi trực tiếp quản lý các trụ sở – mạnh dạn thực hiện, dám đề xuất.

Không chỉ dừng lại ở yêu cầu về tổ chức thực hiện, cơ chế chính sách cũng đang có những chuyển động mới. Liên quan đến Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị, đã xuất hiện những động lực mới: Nếu dám làm, dám đổi mới, sáng tạo thì việc xem xét trách nhiệm, kể cả trách nhiệm hình sự, sẽ có cách tiếp cận khác. Tinh thần là dám làm thì phải dám chịu trách nhiệm, nhưng trong quy định của Luật Thủ đô về đổi mới, cơ chế trách nhiệm cũng đã có nhiều thay đổi theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người thực hiện.

Từ góc độ thực tiễn, chuyên gia Tiến sỹ, Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho biết: Thực tiễn cho thấy, trong khi nhiều nơi còn thiếu cơ sở vật chất thì lại tồn tại tình trạng dư thừa ở một số cơ sở khác. Vấn đề mấu chốt đặt ra là nằm ở khung pháp lý – cụ thể là quy định về việc khai thác tài sản công sao cho hiệu quả.

Trên thực tế, thành phố và Trung ương đã có chỉ đạo cụ thể, đưa ra cơ chế khá linh hoạt để khai thác hiệu quả tài sản công. Chẳng hạn, đối với tài sản công, trong những trường hợp phù hợp với quy định pháp luật, có thể cho thuê. Tuy nhiên, cho thuê để làm gì – phục vụ mục đích thương mại hay giáo dục, hay đúng với chức năng như nhà văn hóa – thì vẫn cần có quy định cụ thể hơn.

Bên cạnh đó, cũng có thể thực hiện liên kết giữa các cơ quan, các cấp chính quyền. Hiện nay, nhiều nơi có cơ sở vật chất dư thừa và mong muốn liên kết khai thác, nhưng vấn đề là liên kết với ai, để làm gì, và làm sao để vừa bảo đảm sử dụng hiệu quả ngân sách, vừa đúng quy định pháp luật, chứ không phải để phát sinh lãng phí.

Ngoài ra, có những trường hợp đã được phép chuyển nhượng tài sản, nhưng lại chưa làm rõ chủ thể thực hiện chuyển nhượng là ai, và nguồn tiền thu được sẽ được sử dụng như thế nào... Như vậy, dù khung xử lý đã có và mang tính linh hoạt nhưng việc cụ thể hóa vẫn còn là vấn đề, bởi các cơ sở dư thừa này thuộc nhiều loại hình khác nhau: Có nơi là đơn vị dịch vụ thương mại, có nơi chỉ là cơ quan hành chính.

Nhìn lại thực tế, 18 năm là khoảng thời gian đủ dài để đánh giá. Những khu đất “ngủ quên” giữa lòng đô thị Hà Đông không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà còn là lời cảnh báo cho hiện tại: Mọi sự chậm trễ trong quản lý tài sản công đều có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực phát triển.
Từ đó có thể thấy, mỗi quyết định hành chính cần đi kèm với phương án sử dụng tài sản rõ ràng, hiệu quả, nhằm bảo đảm nguồn lực công được khai thác đúng giá trị, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Thực hiện: Quốc Ân - Nguyễn Hương - Anh Tú
Trình bày: Duy Anh