10 năm nhớ Thanh Tùng - Những giai điệu tình yêu còn mãi với thời gian

Đêm nhạc nằm trong chuỗi dự án Legacy of Love (Di sản tình yêu) trong dịp tưởng nhớ 10 năm ngày Thanh Tùng đi xa (1948-2016).

Tinh thần mới trong âm nhạc Thanh Tùng

Với sự tham gia của các ca sĩ tên tuổi: Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương, Lệ Quyên, Mỹ Anh, qua “bàn tay” phối khí của Giám đốc âm nhạc Trần Mạnh Hùng, di sản những tác phẩm quen thuộc của Thanh Tùng được làm mới với phong cách classical crossover (kết hợp giữa dàn nhạc giao hưởng và ban nhạc hiện đại), cùng sự thể hiện đầy thăng hoa của dàn giao hưởng CAM Philharmonic, Sơn Thạch Band, Green Wind Choir. Gần 4.000 khán giả có mặt tại concert đều dành những tràng vỗ tay khen ngợi cho đêm nhạc nhiều cảm xúc cùng sự sáng tạo độc đáo.

Đêm nhạc mở đầu bằng “Tình không biên giới” qua phần hòa tấu của dàn nhạc, như một lời dẫn đưa khán giả bước vào thế giới âm nhạc Thanh Tùng. Từ đó, những ca khúc quen thuộc lần lượt trở lại qua tiếng hát của nhiều thế hệ nghệ sĩ. Mỹ Linh thể hiện “Lời tỏ tình của mùa xuân”; Tùng Dương hát “Trái tim không ngủ yên”; Lệ Quyên với “Em và tôi”. Xen giữa các tiết mục là những thước phim tư liệu, giúp chân dung người nhạc sĩ hiện lên không chỉ qua tác phẩm mà còn qua ký ức.

Có lúc sân khấu được dành hoàn toàn cho âm nhạc không lời do dàn nhạc giao hưởng thể hiện. “Mưa ngâu” vang lên qua phần hòa tấu của dàn nhạc; “Trái tim hoang vu”, nhạc phim “Ván bài lật ngửa” được kể bằng oboe và dàn nhạc; “Đếm lá ngoài sân” với piano và dàn nhạc; hòa tấu “Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn guitar”… tạo nên một khoảng lặng để người nghe cảm nhận vẻ đẹp của giai điệu khi không còn lời ca dẫn dắt.

Một màu sắc đặc biệt xuất hiện khi Thanh Lam thể hiện “Chuyện cổ Nghi Tàm” cùng đàn nguyệt và trống chầu. Những chất liệu âm nhạc khác nhau được đặt cạnh nhau trong cùng một chương trình, phần nào cho thấy thế giới sáng tác phong phú của Thanh Tùng và khả năng để những tác phẩm của ông tiếp tục được làm mới bằng nhiều cách biểu đạt.

Ở phần sau, những ca khúc đã trở thành ký ức của nhiều người nối tiếp nhau: “Hoa tím ngoài sân” qua giọng hát Thanh Lam, “Giọt nắng bên thềm” với Lệ Quyên, “Một mình”, “Hoa cúc vàng” qua phần thể hiện của Tùng Dương, “Lối cũ ta về” với Mỹ Linh. Đặc biệt, sự kết hợp giữa Mỹ Linh và Mỹ Anh trong “Giọt sương trên mi mắt”, hay Mỹ Anh cùng dàn đồng ca thiếu nhi với “Hát với chú ve con”, tạo nên một nét nối giữa các thế hệ.

Chia sẻ về cách dàn dựng cho đêm nhạc, Giám đốc âm nhạc Trần Mạnh Hùng cho biết, ngôn ngữ âm nhạc của Thanh Tùng dù theo phong cách nhạc pop nhưng giai điệu, lời ca lại rất tinh tế, sâu sắc và có cá tính riêng biệt. Âm nhạc của ông nằm trong xu hướng chung của âm nhạc thế giới thời bấy giờ (những năm 80-90), hòa với dòng chảy của thời đại mà vẫn đậm bản sắc riêng “rất Thanh Tùng”. Phía sau mỗi sáng tác là một không gian âm nhạc vô cùng đầy đặn của các nhạc cụ. Đó là nét nhấn nhá lúc ẩn, lúc hiện của tiếng kèn oboe, flute hay saxophone… tất cả được sắp đặt tỉ mỉ như “một bông hoa nhỏ nơi góc vườn, được nhấc ra và đặt vào đúng không gian, đúng thời điểm để tỏa hương”.

Khi phối khí cho khoảng 19 ca khúc trong live concert, nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng đã nghiên cứu kỹ từng bài hát, dựa vào bản hòa âm gốc cũng như thời điểm ra đời để lựa chọn nhạc cụ phù hợp. Và dù làm mới đến đâu, đưa nhạc cụ hiện đại vào thế nào, anh vẫn cố giữ tinh thần nguyên bản mà nhạc sĩ Thanh Tùng muốn gửi gắm.

Một người đàn ông tình tự trong từng giai điệu

Nhìn lại những sáng tác của Thanh Tùng, có thể nhận ra một điều tưởng như giản dị: âm nhạc của ông luôn bắt đầu từ tình yêu. Đó có thể là tình yêu đôi lứa, tình cảm gia đình, tình yêu thiên nhiên hay sự gắn bó với những điều rất nhỏ bé của đời sống. Âm nhạc Thanh Tùng khi nhẹ như một hơi thở, khi cuộn trào với những khát vọng, nhưng ngay cả trong những khoảnh khắc buồn nhất vẫn không chìm vào tuyệt vọng.

Ở đó là nỗi niềm của một người đàn ông nhiều tình cảm, biết rung động trước con người, trước một khoảng sân, một giọt nắng, một bông hoa, một mùa xuân hay một giọt sương trên mi mắt. Có lẽ bởi vậy, nghe nhạc Thanh Tùng, người ta không chỉ nghe một câu chuyện tình. Đằng sau tình yêu luôn thấp thoáng một thái độ đối với cuộc sống: biết nâng niu những gì đang có, biết yêu những điều bình dị và biết trân trọng từng khoảnh khắc đời thường. Ngay cả “Một mình”, một trong những ca khúc mang sắc thái cô đơn rõ nét, hay “Ngôi sao cô đơn”, “Trái tim hoang vu” cũng cho thấy trong thế giới âm nhạc ấy, cô đơn không phải sự lạnh lẽo tuyệt đối. Nó vẫn có tình yêu ở phía sau, vẫn có những hồi ức để nhớ, những điều để tiếc nuối và những khát vọng để con người hướng tới.

Chính sự tinh tế trong cảm xúc giúp các sáng tác của Thanh Tùng vượt qua giới hạn của một thời điểm. Âm nhạc và con người ông luôn được các đồng nghiệp và những thế hệ nghệ sĩ hậu bối sau này trân trọng, quý mến. Giám đốc âm nhạc Trần Mạnh Hùng chia sẻ: “Khoảng những năm cấp 3, tôi mới tập chơi nhạc thì âm nhạc Thanh Tùng đã gắn liền với tôi. Chúng tôi biểu diễn các bài “Hát với chú ve con”, “Giọt nắng bên thềm”… Thời bấy giờ, những giai điệu của Thanh Tùng rất thời thượng. Nhạc sĩ Thanh Tùng học nhạc ở Triều Tiên, âm nhạc của ông cũng được thừa hưởng gam sắc âm nhạc mạnh mẽ không chỉ trong sáng tác, phối khí, âm sắc nhạc cụ… Đến giờ, âm nhạc của Thanh Tùng vẫn rất quyến rũ”.

Với Thanh Lam, từ khi còn là một cô bé 7 tuổi, chị đã tiếp xúc với nhạc Thanh Tùng và sau này luôn coi ông như một “người thầy” lớn trong nghề. “Khi hát những bài của thầy, tôi thấy rất ‘đã’ vì mình có một biên độ rộng để thể hiện giọng hát. Tôi vẫn nhớ có những buổi tập, thầy khen - chê rất nhẹ nhàng, chỗ này hơi thiếu tinh tế, đoạn này nên nhỏ nhẹ, đoạn sau hãy bùng nổ. Với tôi, âm nhạc của thầy là trường tồn. Các sáng tác tưởng nhẹ nhàng vậy thôi nhưng rất khó cho các ca sĩ thể hiện khi phải gói được sự sâu sắc trong từng nốt nhạc”, Thanh Lam tâm sự.

Còn với ca sĩ Tùng Dương - thế hệ sau tiếp cận nhạc sĩ Thanh Tùng - cũng dành cho ông những tình cảm lớn. “Âm nhạc của ông luôn mới mẻ. Mỗi lần hát đều mang đến sự rung động cho cả nghệ sĩ biểu diễn lẫn khán giả”, anh chia sẻ.

Đặt trong dòng chảy nhạc nhẹ Việt Nam, những sáng tác của Thanh Tùng cho thấy dấu ấn của một nhạc sĩ có thế giới nghệ thuật riêng. Điều đáng nói hơn, Thanh Tùng không chỉ được nhớ qua những bản thu cũ hay qua ký ức của thế hệ từng sống cùng thời với ông mà còn được các thế hệ nghệ sĩ tiếp nối, thổi vào đó những cảm xúc mới. Chính sự chuyển giao đó giúp những giai điệu quen thuộc của ông luôn có đời sống mới mới.