Đề xuất sửa 8 Luật để tăng phân quyền, gỡ vướng chính sách tài chính

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, dự thảo Luật được hoàn thiện dựa trên ý kiến thẩm tra của các Ủy ban Quốc hội và phản hồi từ các đại biểu, với mục tiêu tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, thúc đẩy đầu tư công, tăng tính tự chủ cho địa phương và đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời bảo đảm nguyên tắc minh bạch, hiệu quả, tiết kiệm trong sử dụng ngân sách.

Một trong những điểm đáng chú ý là sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm trao quyền tự quyết trong hoạt động mua sắm cho doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, các doanh nghiệp không sử dụng vốn ngân sách sẽ được tự chủ trong lựa chọn nhà thầu, đi đôi với cơ chế giám sát để phòng ngừa rủi ro. Với đơn vị sự nghiệp công lập, chỉ nhóm tự đảm bảo chi thường xuyên và đầu tư mới được trao quyền mua sắm, kèm theo quy định thanh toán từ quỹ bảo hiểm y tế như cơ sở y tế tư nhân.

Đồng thời, Bộ trưởng nhấn mạnh quy định mới sẽ mở rộng quyền lựa chọn hình thức đấu thầu, tạo điều kiện cho chủ đầu tư linh hoạt áp dụng quy trình đơn giản, đặc biệt trong trường hợp đặc biệt, chỉ định thầu hoặc đặt hàng.

Tại Luật PPP (đối tác công tư), Chính phủ đề xuất bổ sung quy định Nhà nước chia sẻ phần doanh thu giảm với nhà đầu tư trong các dự án BOT giao thông ký trước 2021 - nhóm dự án vốn đang gặp khó khăn do thực tế vận hành chênh lệch so với phương án tài chính ban đầu. Việc chia sẻ này sẽ dựa trên nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ” và giao địa phương quyết định trên cơ sở hướng dẫn của Chính phủ.

Với Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Hải quan, điểm mới là việc bổ sung “hàng hóa xuất khẩu tại chỗ” vào đối tượng áp dụng thuế suất 0%. Đây là chính sách đã áp dụng từ năm 2013 nhưng chưa được luật hóa đầy đủ. Việc bổ sung này sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, tránh đánh thuế trùng và giữ ổn định môi trường đầu tư, đồng thời không ảnh hưởng đáng kể tới thu ngân sách nhà nước.

Dự thảo Luật Đầu tư đã phân cấp mạnh mẽ cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyền chấp thuận chủ trương đầu tư đối với 7 nhóm dự án, thay vì trình Thủ tướng như trước đây. Đi kèm với đó là cơ chế tăng cường kiểm tra, giám sát và điều chỉnh danh mục ưu đãi đầu tư cho phù hợp với các luật mới được Quốc hội thông qua, như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật Đường sắt (sửa đổi).

Về Luật Đầu tư công, Chính phủ rút nội dung liên quan đến giải phóng mặt bằng khỏi dự thảo và cho biết sẽ đề xuất tại các đạo luật chuyên ngành như Luật Đất đai. Đồng thời, để đẩy nhanh điều chỉnh kế hoạch đầu tư công, thẩm quyền được phân cấp từ Hội đồng nhân dân sang Uỷ ban nhân dân, phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước sửa đổi.

Dự thảo có tên đầy đủ là “Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu; Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư; Luật Hải quan; Luật Thuế giá trị gia tăng; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Đầu tư; Luật Đầu tư công; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công”. Việc sửa đổi đồng thời 8 luật nhằm bảo đảm tính đồng bộ, tránh chồng chéo trong thực thi chính sách tài chính - đầu tư công ở cả trung ương và địa phương.

Bảo Thoa