Cẩn trọng khi chia sẻ thông tin VNeID sau cập nhật địa giới hành chính

Ngay sau khi hệ thống cập nhật, trên mạng xã hội xuất hiện trào lưu người dùng chụp ảnh giao diện VNeID và đăng tải công khai để “khoe” rằng mình đã trở thành công dân của địa phương mới. Nhiều người còn để chế độ “Công khai” với đầy đủ thông tin địa chỉ, mã số căn cước công dân, mã QR, trong đó có cả những chi tiết mang tính riêng tư như quê quán, nơi thường trú, ngày sinh… Việc này tưởng chừng như vô hại nhưng lại tiềm ẩn rủi ro an ninh mạng vô cùng nghiêm trọng.

Theo chuyên gia công nghệ và an ninh mạng Vũ Ngọc Sơn, trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân là tài sản có giá trị cao và thường bị các đối tượng xấu săn lùng để phục vụ mục đích lừa đảo, giả mạo, chiếm đoạt tài sản hoặc sử dụng vào các hành vi bất hợp pháp. Với sự phát triển của công nghệ nhận diện hình ảnh và trí tuệ nhân tạo (AI), việc phân tích một bức ảnh có chứa mã số căn cước công dân, địa chỉ, mã QR… là hoàn toàn khả thi. Các hệ thống hiện nay có thể tự động quét và trích xuất thông tin từ hình ảnh, nhanh chóng xây dựng hồ sơ cá nhân của người bị hại.

Đặc biệt đáng lo ngại là sự kết hợp giữa thông tin cá nhân bị lộ và công nghệ Deepfake hay Deepvoice – những công nghệ cho phép tạo ra hình ảnh, video và âm thanh giả mạo một cách tinh vi. Nhiều vụ lừa đảo gần đây cho thấy tội phạm có thể sử dụng video hoặc cuộc gọi giả danh người thân, lãnh đạo, đồng nghiệp với giọng nói và hình ảnh được tạo dựng từ dữ liệu cá nhân thu thập trên mạng. Không ít người vì tin tưởng vào những hình ảnh quen thuộc mà rơi vào bẫy lừa đảo, chuyển tiền hoặc cung cấp thêm thông tin cá nhân.

Cục An toàn thông tin từng cảnh báo rằng, các cuộc lừa đảo hiện nay có tính chất tinh vi, được dàn dựng kỹ lưỡng, với kịch bản được xây dựng dựa trên dữ liệu thật của nạn nhân. Việc một người đăng ảnh căn cước công dân, giấy tờ tùy thân, vé máy bay, sao kê ngân hàng hay ảnh màn hình VNeID mà không che chắn kỹ càng chẳng khác nào “mở cửa” cho kẻ gian tiếp cận thông tin.

Theo đánh giá từ Bộ Công an, dù các cơ quan chức năng đã nhiều lần cảnh báo, nhưng nhận thức về bảo vệ dữ liệu cá nhân của một bộ phận người dân và doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn rất hạn chế. Nhiều người vẫn vô tư đăng tải thông tin về lý lịch, tài chính, sức khỏe, sinh trắc học… lên mạng xã hội mà không lường hết được hậu quả.

Trước tình trạng trên, các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không đăng công khai hình ảnh căn cước công dân, bằng lái xe, thẻ ngân hàng, VNeID… nếu không che chắn cẩn thận. Nếu buộc phải chia sẻ, cần làm mờ các thông tin như số định danh, địa chỉ, mã QR và cài đặt chế độ riêng tư cho bài viết. Đồng thời, nên luôn cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn bất thường, không cung cấp thêm thông tin cho người lạ và nhanh chóng trình báo công an nếu nghi ngờ bị lừa đảo.

Việc cập nhật thông tin quê quán, địa chỉ sau khi sáp nhập địa giới hành chính là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quản lý nhà nước. Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn cho bản thân và gia đình, người dân cần chủ động trang bị kiến thức bảo mật, sử dụng công nghệ một cách thông minh và cẩn trọng. Chỉ khi mỗi cá nhân có ý thức tự bảo vệ mình thì tiến trình số hóa mới thực sự trở nên an toàn và bền vững.

T.An