Nguy cơ rò rỉ hình ảnh riêng tư từ camera giám sát gia đình

Thực tế cho thấy, thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ việc đáng báo động liên quan đến việc camera giám sát bị xâm nhập và dữ liệu riêng tư bị phát tán. Không ít người dùng hoang mang khi phát hiện video quay cảnh sinh hoạt của gia đình mình bị chia sẻ trong các hội nhóm trên mạng xã hội hoặc nhận được đoạn clip nhạy cảm từ chính người quen. Có trường hợp, camera trong bếp của một hộ gia đình tại Thành phố Hồ Chí Minh đã bị tin tặc chiếm quyền truy cập, quay lại toàn bộ hoạt động thường ngày và phát tán công khai. Điều đáng lo ngại là phần lớn nạn nhân đều không biết thiết bị của mình đã bị xâm nhập từ lúc nào, dữ liệu bị đánh cắp ra sao và đang được chia sẻ ở đâu.

Trên các nền tảng mạng xã hội như Telegram, X hoặc những trang web chứa nội dung “người lớn”, nhiều đoạn video được trích xuất từ camera giám sát đã bị lan truyền tràn lan. Đáng sợ hơn, các hội nhóm chia sẻ nội dung này được tổ chức bài bản, cho phép thành viên trả phí để truy cập những video “đặc sắc”, trong đó có cả hình ảnh trẻ em và người nổi tiếng tại Việt Nam. Một số đối tượng thậm chí còn rao bán quyền truy cập trực tiếp vào hệ thống camera của các hộ gia đình, spa hay cửa hàng, phục vụ cho những mục đích bệnh hoạn.

Theo thống kê từ Bộ Khoa học và Công nghệ, hiện có hơn 800.000 camera giám sát tại Việt Nam đang bị chia sẻ dữ liệu hình ảnh công khai trên Internet, trong đó khoảng 360.000 thiết bị có nguy cơ bị tấn công.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự chủ quan của người dùng khi lắp đặt camera mà không chú ý đến các biện pháp bảo mật cần thiết. Rất nhiều người vẫn giữ nguyên tên tài khoản và mật khẩu mặc định của thiết bị, vốn đã bị công khai trên Internet hoặc nằm trong các danh sách có thể dò tìm tự động bằng công cụ của hacker.

Trong một số trường hợp khác, dữ liệu video không được lưu trữ nội bộ mà đặt trên máy chủ của nhà cung cấp dịch vụ, dẫn đến nguy cơ bị đánh cắp hàng loạt nếu hệ thống máy chủ bị tấn công. Đặc biệt, còn có tình huống nhân viên lắp đặt camera tạo tài khoản ẩn để lén theo dõi khách hàng, hoặc firmware, phần mềm bên trong thiết bị tồn tại lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng mà người dùng không hay biết.

Một ví dụ điển hình là vụ việc của hãng camera nổi tiếng Hikvision vào năm 2021, khi hãng này xác nhận một lỗi bảo mật cho phép hacker chiếm quyền điều khiển thiết bị từ xa. Lỗ hổng này ảnh hưởng đến hơn 100 triệu camera trên toàn cầu, trong đó có cả Việt Nam. Dù nhà sản xuất đã phát hành bản cập nhật vá lỗi, rất nhiều người dùng không hề quan tâm hoặc không biết đến thông tin này, dẫn đến nguy cơ tiếp tục bị theo dõi trái phép.

Thực trạng này cho thấy việc lắp đặt camera không đi kèm kiến thức bảo mật sẽ biến thiết bị giám sát thành công cụ do thám chính người sở hữu. Trên thực tế, đã có những trường hợp bị phát tán hình ảnh riêng tư tới mức suy sụp tinh thần, thậm chí nghĩ đến việc tự tử vì xấu hổ và tổn thương.

Điều này đòi hỏi người dùng cần chủ động và nghiêm túc hơn trong việc bảo vệ thông tin cá nhân. Ngay từ khi lắp đặt, người dùng nên tự thiết lập tài khoản quản lý và mật khẩu mạnh, thay vì để mặc nhân viên kỹ thuật làm thay. Cần chọn mua thiết bị từ những thương hiệu uy tín có hỗ trợ cập nhật phần mềm và cơ chế bảo mật mạnh, tránh dùng camera trôi nổi giá rẻ trên thị trường.

Người dùng cũng cần thường xuyên cập nhật firmware để khắc phục kịp thời các lỗ hổng phát sinh trong quá trình sử dụng. Ngoài ra, cần tránh tuyệt đối việc lắp camera ở những nơi nhạy cảm như phòng ngủ, phòng tắm, phòng thay đồ… để hạn chế rủi ro bị ghi hình và phát tán những nội dung riêng tư.

Trong thời đại công nghệ số, khi sự tiện lợi đi kèm với những rủi ro tiềm ẩn, việc sử dụng camera giám sát cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với an toàn thông tin cá nhân. Chỉ khi người dùng nâng cao nhận thức về an ninh mạng và có thói quen sử dụng thiết bị một cách có trách nhiệm, camera giám sát mới thực sự trở thành công cụ bảo vệ thay vì là cánh cửa mở cho những kẻ xấu xâm nhập vào cuộc sống riêng tư của mỗi gia đình.

P.T (t/h)