Thắp lửa tri thức số từ cộng đồng

Phong trào “Bình dân học vụ số” và chiến dịch “45 ngày đêm ra quân hỗ trợ chuyển đổi số” không chỉ là những hoạt động mang tính thời điểm mà là bước đi chiến lược, có chiều sâu trong hành trình chuyển đổi số toàn diện của Thủ đô. Đây được xem là cú hích đột phá, góp phần hiện thực hóa mục tiêu số hóa đồng bộ, từ bộ máy hành chính đến từng người dân, từng hộ gia đình. Quan trọng hơn, phong trào còn gắn liền với mục tiêu xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, để công nghệ không chỉ hiện diện trong chính sách mà lan tỏa đến từng ngõ phố, từng cuộc sống thường nhật.

Trong những ngày theo chân các cán bộ và lực lượng xung kích trẻ phường Phú Diễn triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” và chiến dịch “45 ngày đêm ra quân hỗ trợ chuyển đổi số”, tôi cảm nhận rõ tinh thần đó đang từng bước được biến thành hành động cụ thể.

Tại lễ phát động của phường, tôi được nghe Bí thư Đảng ủy phường Phú Diễn Nguyễn Lê Hoàng chia sẻ rằng: “Chuyển đổi số giờ không còn là xu hướng, mà là yêu cầu cấp bách của thời đại. Phong trào Bình dân học vụ số chính là minh chứng cho quyết tâm biến nhận thức thành hành động cách mạng”. Những lời nói ấy không chỉ là định hướng mà còn là mệnh lệnh hành động với toàn hệ thống chính trị phường, nơi từng đảng viên được giao trách nhiệm trở thành tấm gương trong học tập và ứng dụng công nghệ số.

Những ngày đầu tháng 8 dù tiết trời rất oi ả nhưng không khí làm việc trên địa bàn phường lại rộn ràng khác lạ. Để phong trào “Bình dân học vụ số” và chiến dịch “45 ngày đêm ra quân hỗ trợ chuyển đổi số” đạt được các mục tiêu, phường đã đề ra 5 nhóm nội dung và giải pháp trọng tâm. Trong đó, tổ chức bộ máy và nguồn lực phường đang thực hiện kiện toàn nhân sự, bố trí cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Hai đơn vị nòng cốt được thành lập Tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ (5 - 7 thành viên) hỗ trợ kỹ thuật, xử lý các tình huống phát sinh. Phường kích hoạt 52 tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các tổ dân phố.

Các tổ này hoạt động theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số thiết yếu như VNeID, iHanoi, Cổng Dịch vụ công quốc gia và Cổng Dịch vụ công của Bộ Công an; lấy lực lượng nòng cốt là Công an phường và đoàn viên thanh niên của tổ dân phố.

Phường cũng triển khai các điểm “Bình dân học vụ số lưu động”, hỗ trợ người dân kê khai hồ sơ trực tuyến, cài đặt ứng dụng, đặc biệt ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật và các hộ cận nghèo.

Cùng với việc tập huấn kỹ năng số cơ bản với nhiều hình thức linh hoạt trực tiếp, trực tuyến, “cầm tay chỉ việc” đảm bảo người dân có thể sử dụng thành thạo các nền tảng số,..

Lực lượng Công an, Đoàn Thanh niên phường, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường tiếp tục là những “đầu tàu” nòng cốt. Các đoàn viên trẻ năng động, nhiệt tình, không ngại nắng mưa, mang theo điện thoại thông minh, laptop di động, máy quét mã... để hướng dẫn người dân tận nơi. Một cán bộ trẻ cười bảo: “Có hôm trời đổ mưa, vẫn có bà cụ ngoài 70 chờ tụi em để hỏi cách tra cứu thông tin hộ khẩu trên app VNeID”.

Không dừng lại ở đó, phường còn triển khai các điểm “Bình dân học vụ số lưu động”, đặt ngay tại các điểm công cộng, chợ dân sinh, nhà văn hóa... nơi người dân thường xuyên lui tới. Tại đây, những chiếc bàn đơn sơ được dựng lên, những tình nguyện viên kiên nhẫn cầm tay chỉ việc cho người cao tuổi, người khuyết tật, các hộ cận nghèo cách kê khai hồ sơ trực tuyến, cài ứng dụng, tạo tài khoản định danh.

Phó Bí thư phụ trách Đoàn phường Phú Diễn Nguyễn Văn Biên, người trực tiếp chỉ đạo lực lượng thanh niên tham gia chiến dịch nói với tôi rằng: “Với chúng tôi, đây không chỉ là nhiệm vụ. Đây là cơ hội để khẳng định vai trò của tuổi trẻ trong hành trình kiến tạo xã hội số”.

Các bạn đoàn viên, thanh niên vào từng ngõ nhỏ, gõ từng cánh cửa, hỏi han, hướng dẫn, thậm chí “cầm tay chỉ việc” cho từng cụ già. Không có khoảng cách nào giữa những người trẻ thông thạo công nghệ và những công dân lớn tuổi đang chật vật làm quen với “mã QR”, “cổng dịch vụ công”.

Nhiều tình nguyện viên trẻ đã có những chia sẻ đầy tâm huyết: “Nhiều bác lớn tuổi trước đây chưa từng nghe đến Cổng dịch vụ công hay ứng dụng VNeID nhưng khi tụi em kiên nhẫn hướng dẫn từng bước, các bác không chỉ tiếp thu nhanh mà còn chủ động hỏi thêm để hiểu rõ. Điều đó khiến tụi em cảm thấy rất vui và muốn được hỗ trợ các bác nhiều hơn nữa”.

Câu chuyện của ông Vũ Văn Hải, 60 tuổi, là một trong số hàng trăm câu chuyện đẹp tôi ghi nhận được. Chỉ sau vài buổi được hướng dẫn, ông đã thành thạo sử dụng điện thoại để thực hiện thủ tục hành chính cho cháu nội qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. “Tôi thấy mình như trẻ lại”, ông cười và nói: “Tôi thấy chính quyền gần dân hơn bao giờ hết”.

Từ những ngôi nhà nhỏ trong ngõ, đến trụ sở hành chính, từ người trẻ đến người già, từ công chức đến người lao động tự do, tinh thần số đã thực sự lan tỏa. Phường Phú Diễn không chỉ đang dạy người dân “cách dùng công nghệ” mà là trao cho họ chiếc chìa khóa để bước vào một cuộc sống thông minh, thuận tiện và minh bạch hơn.

Không chỉ dừng lại ở hướng dẫn thao tác, phường còn phối hợp với doanh nghiệp viễn thông để nâng cấp hạ tầng mạng, đảm bảo kết nối nhanh, ổn định. Những điểm hành chính công đã được phủ sóng 5G, sẵn sàng phục vụ người dân khai báo, tra cứu, xử lý giấy tờ ngay tại chỗ. Và điều đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng bắt đầu được tích hợp thử nghiệm trên hệ thống iHanoi, hỗ trợ tự động tra cứu thủ tục hành chính, giải đáp thắc mắc bằng giọng nói, một bước tiến đầy triển vọng trong hành trình xây dựng chính quyền số.

Giữa guồng quay gấp rút ấy, điều khiến tôi ấn tượng nhất không phải là những con số hay báo cáo kết quả mà là sự bình dị của những con người đang ngày đêm làm nên cuộc “cách mạng số” từ những điều nhỏ nhất. Từ những cán bộ trăn trở với từng chỉ tiêu; những bạn đoàn viên trẻ kiên nhẫn bên từng người dân cao tuổi; đến ánh mắt hân hoan của cụ ông lần đầu tự tay kê khai giấy khai sinh cho cháu nội bằng chiếc điện thoại thông minh.

Tôi hiểu rằng, chiến dịch “45 ngày đêm ra quân hỗ trợ chuyển đổi số” không phải là đích đến mà là bước đệm đầy quyết tâm. Không chỉ ở Phú Diễn mà tại nhiều địa phương khác trên địa bàn Hà Nội, phong trào “Bình dân học vụ số” đang thắp lên ngọn lửa học tập và đổi mới trong mỗi người dân.

45 ngày không dài nhưng đủ để mở ra một chương mới ở Phú Diễn, nơi tri thức số không còn là thứ xa vời mà hiện hữu trong từng thao tác nhỏ trên chiếc điện thoại thông minh. Và khi người dân đã chủ động tham gia, đã tự tin sử dụng công nghệ thì chuyển đổi số không chỉ là công việc của chính quyền mà là hành trình chung của cả cộng đồng.

Chuyển đổi số ở Phú Diễn, vì thế, không chỉ là một chiến dịch mà là một câu chuyện về sự thay đổi từ gốc rễ, từ cộng đồng, từ lòng tin.

Tôi rời Phú Diễn vào một buổi chiều khi chiến dịch vẫn đang tiếp tục được triển khai. Tin rằng trong từng con người, từng mái nhà Hà Nội hôm nay, một cuộc “bình dân học vụ” mới đang hồi sinh, không phải để xóa mù chữ mà để khai mở tri thức số, đưa Thủ đô vững bước vào tương lai.