80 năm dòng chảy lịch sử từ ngôi nhà 48 Hàng Ngang

Phương Bùi• 18/08/2025 22:27

Ngôi nhà 48 Hàng Ngang không chỉ là một di tích kiến trúc, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của lịch sử dân tộc - ngày Độc lập 2/9/1945. Đây là nơi chứng kiến sự ra đời của Bản Tuyên ngôn Độc lập - văn kiện mở ra kỷ nguyên Độc lập - Tự do cho dân tộc Việt Nam, đồng thời vang vọng như bản tuyên ngôn nhân quyền của các dân tộc thuộc địa, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng trên toàn thế giới.

Ngày 18/8, Thành ủy, Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức Lễ gắn biển công trình và khai mạc Trưng bày triển lãm tại di tích 48 Hàng Ngang (Hoàn Kiếm, Hà Nội). Tham dự buổi lễ có Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa; Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan của Trung ương và Hà Nội.
Các đại biểu tham quan khu vực tầng 1, nơi giới thiệu khái quát về giá trị lịch sử của ngôi nhà 48 Hàng Ngang nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bản Tuyên ngôn Độc lập, khắc họa vai trò, đóng góp của gia đình nhà tư sản dân tộc yêu nước Trịnh Văn Bô - Hoàng Thị Minh Hồ trong sự nghiệp cách mạng. Chính giữa phòng đặt 1 sa bàn mô phỏng các tuyến phố từ Hàng Ngang, Hàng Đào, Cầu Gỗ ra khu vực Quảng trường Ba Đình lịch sử, nơi Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang là một công trình kiến trúc đặc biệt nằm giữa lòng phố cổ Hà Nội, thông ra số 35 phố Hàng Cân. Đây là kiểu "nhà ống" đặc trưng của khu phố cổ, tọa lạc tại khu vực buôn bán sầm uất bậc nhất của kinh thành Thăng Long xưa. Ngôi nhà được xây dựng theo kiểu kiến trúc phương Tây 4 tầng vào năm 1942, với thiết kế thông minh: tầng 1 làm cửa hàng kinh doanh, các tầng trên dành cho sinh hoạt gia đình, tiếp khách và làm kho chứa hàng hóa.
Khu vực trưng bày giới thiệu ảnh gia đình, chủ nhân của ngôi nhà là gia đình ông Trịnh Văn Bô (1914 - 1988) và bà Hoàng Thị Minh Hồ - những nhà tư sản yêu nước nổi tiếng trong ngành kinh doanh tơ lụa. Ông Trịnh Văn Bô xuất thân Nho học, giỏi kinh doanh và thạo nhiều ngoại ngữ như tiếng Pháp, tiếng Anh. Gia đình ông bà sống theo triết lý giản dị nhưng sâu sắc: "Buôn bán mười đồng, giữ bảy, còn lại giúp người nghèo; khi Tổ quốc cần, sẵn sàng hiến tất cả." Qua sự vận động của đồng chí Khuất Duy Tiến, gia đình đã tham gia Mặt trận Việt Minh, trở thành cơ sở tin cậy của cách mạng.
Ngày 25 tháng 8 năm 1945, trong bối cảnh Cách mạng Tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn ngôi nhà này làm nơi ở và làm việc. Tại căn phòng nhỏ ở tầng 2, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã miệt mài soạn thảo Bản Tuyên ngôn Độc lập - văn kiện lịch sử khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Người đã tham khảo tinh thần Tuyên ngôn Mỹ (1776) và Tuyên ngôn Nhân quyền Pháp (1789) để khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.
Khu vực tầng 1 của di tích còn là không gian trải nghiệm tơ lụa truyền thống và tổ chức các hoạt động tương tác như workshop thủ công, góp phần kết nối di sản với cộng đồng.
Nhà sử học Lê Văn Lan chia sẻ về những ý nghĩa của di tích lịch sử cách mạng 48 Hàng Ngang.
Workshop dệt tơ lụa thủ công.
Ngày 29/4/1979, ngôi nhà 48 Hàng Ngang được xếp hạng Di tích Quốc gia, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho các thế hệ. Ngày nay, di tích được trang bị công nghệ hiện đại như mapping, thực tế ảo VR để tái hiện sinh động những khoảnh khắc lịch sử, giúp du khách cảm nhận rõ nét hơn bầu không khí và không gian của những ngày mùa thu lịch sử năm 1945.
Di tích ngôi nhà 48 Hàng Ngang đã thể hiện tinh thần đoàn kết giữa các tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là vai trò tích cực của tầng lớp tư sản yêu nước trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, góp phần tạo nên sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong những ngày quyết định vận mệnh đất nước.