Đề xuất bỏ chứng chỉ bồi dưỡng ngạch, hạng trong tiêu chuẩn lãnh đạo, quản lý

Theo Bộ Nội vụ, quy định về chứng chỉ bồi dưỡng ngạch, hạng trong thời gian qua đã góp phần chuẩn hóa tiêu chuẩn cán bộ, song cũng bộc lộ nhiều bất cập. Việc bắt buộc có chứng chỉ khiến không ít cơ quan, đơn vị gặp khó khăn trong bổ nhiệm, đồng thời phát sinh chi phí, thời gian và dẫn đến tình trạng học hình thức, học để hợp thức hóa hồ sơ. Nhiều ý kiến cho rằng tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo cần dựa trên năng lực thực tiễn, hiệu quả công tác chứ không phải số lượng chứng chỉ.

Từ thực tế đó, dự thảo mới của Bộ Nội vụ đề xuất bỏ yêu cầu chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch, hạng. Thay vào đó, công chức, viên chức lãnh đạo, quản lý chỉ cần “đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ nghiệp vụ, khoa học, công nghệ, tin học, ngoại ngữ phù hợp với vị trí việc làm” theo quy định của cấp có thẩm quyền. Cách tiếp cận này được đánh giá là chuyển trọng tâm từ “chứng chỉ hóa” sang “năng lực thực chất”, giảm thủ tục và tạo điều kiện linh hoạt hơn trong công tác cán bộ.

Đề xuất này cũng phù hợp với quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức (sửa đổi năm 2025), đồng thời cụ thể hóa chủ trương của Chính phủ về cắt giảm chứng chỉ không cần thiết. Việc đánh giá, bổ nhiệm cán bộ theo hướng dựa trên năng lực, thành tích, uy tín thay vì hồ sơ chứng chỉ được xem là giải pháp giúp nâng cao chất lượng đội ngũ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống hành chính nhà nước.

Bên cạnh đó, dự thảo vẫn quy định cụ thể các tiêu chuẩn chung về phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ, năng lực, kết quả công tác, độ tuổi và sức khỏe. Về trình độ lý luận chính trị, dự thảo phân cấp rõ: các chức danh từ Thứ trưởng, Vụ trưởng, Giám đốc Sở trở lên yêu cầu trình độ cao cấp lý luận chính trị hoặc tương đương; cấp phòng yêu cầu trình độ trung cấp; riêng cấp phó của các đơn vị nhỏ hoặc cấp xã không bắt buộc. Quy định này nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu từng vị trí, đồng thời tạo điều kiện cho cán bộ trẻ có năng lực phát triển.

Dự thảo cũng nêu rõ một số trường hợp đặc thù được xem xét linh hoạt. Người được điều động, luân chuyển, tiếp nhận từ đơn vị khác hoặc lực lượng vũ trang có thể chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn tại thời điểm bổ nhiệm, nhưng được hoàn thiện trong 12 tháng kể từ ngày có quyết định. Việc bổ nhiệm lần đầu vào vị trí lãnh đạo, quản lý cũng không yêu cầu phải có thành tích lãnh đạo cấp dưới, qua đó khuyến khích phát hiện và sử dụng cán bộ có năng lực, phẩm chất tốt.

Theo Bộ Nội vụ, Nghị định số 29/2024/NĐ-CP ban hành trước đó đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc chuẩn hóa tiêu chuẩn các chức danh lãnh đạo, quản lý. Tuy nhiên, sau khi nhiều quy định mới của Bộ Chính trị và Ban Bí thư về công tác cán bộ được ban hành, một số nội dung của Nghị định cũ không còn phù hợp. Việc xây dựng Nghị định mới theo trình tự rút gọn là cần thiết để thể chế hóa kịp thời chủ trương, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ và thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Về tổ chức thực hiện, các Bộ, ngành, địa phương sẽ căn cứ Nghị định để hướng dẫn chi tiết tiêu chuẩn cho từng chức danh, nhưng không được thấp hơn quy định chung. Những người đang giữ chức vụ và đã đáp ứng tiêu chuẩn theo Nghị định 29/2024/NĐ-CP sẽ không phải hoàn thiện lại hồ sơ; người đang trong quá trình hoàn thiện được gia hạn từ 24 đến 36 tháng tùy theo tiêu chuẩn cụ thể.

Việc đề xuất bỏ yêu cầu chứng chỉ bồi dưỡng ngạch, hạng được đánh giá là điểm đột phá trong cải cách công vụ. Quy định mới giúp giảm thủ tục, tiết kiệm chi phí, đồng thời hướng đến đánh giá thực chất năng lực cán bộ, thay vì dựa vào chứng chỉ hành chính. Đây cũng là một bước tiến trong xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả và minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

P.T