“Nhớ đêm cõng bạn lạc rừng”- Cuốn nhật ký về “thời hoa đỏ” đầy cảm xúc, giàu tính giáo dục

Hà Lê 05/11/2025 20:10

Khi dư âm phim “Mưa đỏ” vẫn còn vẳng trong đầu, thì tôi nhận được cuộc gọi của doanh nhân Đinh Thị Thúy biếu sách do bố cô viết. Cầm trên tay cuốn “Nhớ đêm cõng bạn lạc rừng” của nhà giáo, cựu chiến binh, thương binh Đinh Đức Lâm (tức Đinh Văn Sai), nguyên Hiệu trưởng Trường PTCS Tiên Động, Tứ Kỳ (Hải Dương cũ) trong một ngày mùa đông Hà Nội. Lật giở từng trang, cảm nhận không đơn thuần là cuốn nhật ký về những tháng năm khói lửa của cuộc chiến tranh thống nhất đất nước vĩ đại, mà ở đó còn dạy cho ta bài học về tinh thần lạc quan, tình đồng chí, đồng đội, tình người; tiếp thêm tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ.

Cũng như bao nhiêu chàng trai đất Bắc, hơn 50 năm trước, Đinh Đức Lâm rời mảnh đất “cua ngoi lên bờ, mẹ em xuống cấy”, xếp bút nghiêng lên đường vào Nam tham gia cuộc kháng chiến thống nhất nước nhà.

Nhật ký "Nhớ đêm cõng bạn lạc rừng".

Tuổi thơ “dữ dội”! Mồ côi cha khi còn chưa kịp cất tiếng khóc chào đời, nhà đã nghèo lại còn thiếu trụ cột đàn ông, nhưng người mẹ ấy vẫn cố vượt qua khó khăn, nuôi 3 con khôn lớn. Với tâm niệm, Lâm là người con út sinh ra không biết mặt cha, nên bà phải cố gắng cho chàng trai út ăn học đến nơi đến chốn. Không phụ lòng mẹ và các anh, chị, học hết cấp II (lớp 7 thời đó), Đinh Đức Lâm được cử đi học Trường Trung cấp sư phạm ở Kẻ Sặt. Sau khi ra trường, anh được cử về dạy tại Trường phổ thông cấp II Thanh Hồng, Thanh Hà (Hải Dương Cũ).

…Nhớ lại những năm 1965 - 1968, khi quân đội Hoa Kỳ đổ bộ vào miền Nam, đồng thời đưa không lực ra đánh phá miền Bắc, nghe theo lời hiệu triệu của Đảng, bằng trái tim rực lửa tuổi thanh xuân “Xếp bút nghiên lên đường cầm súng/Học người xưa đi cứu non sông” - Đinh Đức Lâm tạm biệt mẹ, tạm biệt các anh, chị, tạm biệt mái trường và các học sinh mến yêu, xung phong lên đường vào Nam. Chính những cuộc hành quân “không tưởng” vào chiến trường B, chính những năm tháng chiến tranh ác liệt đầy hy sinh, gian khó tại chiến trường B2 cùng với các đồng đội đã “tạo nên” góc nhìn chân thực về cuộc chiến, về sự anh dũng hy sinh, sự gian khổ của các đồng đội, nhưng rất đỗi lạc quan và thấm đẫm tình đồng chí, sự nhân văn… để hơn 50 năm sau, khi đã thành “anh giáo già” về hưu vui thú điền viên, ông mới cầm bút viết nên những trang nhật ký, rồi in thành sách với tựa đề “Nhớ đêm cõng bạn lạc rừng”.

Ông Đinh Đức Lâm viết tặng sách tác giả.

Cuốn sách dày hơn 200 trang, do Đặng Vương Hưng giới thiệu và biên soạn được chia làm 12 phần. Mỗi một phần đầy ắp kỷ niệm về bản thân, về đồng đội trong đoạn trường những năm tháng chiến tranh cho mục tiêu thống nhất giang sơn. Với lời văn mộc mạc như đất và người quê Vải, với cách diễn đạt đúng chất “nhà giáo” nghiêm khắc đến từng con chữ, cuốn sách “Nhớ đêm cõng bạn lạc rừng” của Đinh Đức Lâm trong tủ sách “mãi mãi tuổi 20” tin rằng sẽ góp phần giáo dục tinh thần yêu nước của thế hệ trẻ hôm nay đối với sự hy sinh, cống hiến của cha anh đi trước.

Trong tác phẩm “Thép đã tôi thế đấy”, nhân vật Paven Coóc-sa-ghin đã đúc kết: “Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí”. Vâng, tuổi trẻ của thế hệ cha ông đi trước đã sống, chiến đấu, lao động vì mục tiêu, lý tưởng dành độc lập, tự do; thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ cho Tổ quốc. Tuổi trẻ hôm nay sẽ nối tiếp truyền thống cha ông ra sức học tập, sáng tạo, lao động không chỉ sống có ích, mà còn góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường.

Bước sang tuổi 80, hạnh phúc của ông Đinh Đức Lâm chính là khỏe mạnh, tinh thần minh mẫn, sống an yên với tuổi già, vui cùng con cháu, xóm làng.

...Lớn lên trong gian khó, tôi luyện trong chiến tranh, được cống hiến trong hòa bình, tuổi già an yên bên vợ con, gia đình, làng xóm ngay trên mảnh đất đã sinh ra, dẫu "cuộc đời chớp mắt thoáng qua/Nhìn lên mái tóc sương pha lúc nào" đó là chính niềm hạnh phúc nhất của đời con người. Đọc "Nhớ đêm cõng bạn lạc rừng" của Đinh Đức Lâm viết về "đời lính" hơn 50 năm trước song vẫn "đọng" giá trị mang tính thời sự với hiện tại đó là tình người, phẩm hạnh và "chất thép" không chịu đầu hàng trước khó khăn, thử thách...