Tết không tiền mặt: Khi quét mã QR trở thành thói quen ngày Xuân

Những ngày cận Tết, tại nhiều siêu thị và trung tâm thương mại ở Hà Nội, không khí mua sắm nhộn nhịp kéo dài đến tận đêm. Tuy nhiên, cảnh xếp hàng chờ thanh toán do phải kiểm đếm tiền mặt, trả tiền lẻ từng hóa đơn dần thưa vắng, thay vào đó là những thao tác quét mã chỉ trong vài giây.

Tại siêu thị Aeon Mall Xuân Thủy, trong hai ngày 28 và 29 Tết, lượng giao dịch tăng gấp đôi so với ngày thường. Theo ghi nhận từ quầy thu ngân, khoảng 80% giao dịch được thực hiện qua hình thức không dùng tiền mặt. “Khách hàng chỉ mất vài giây quét mã, hệ thống xử lý nhanh nên dù đông vẫn không ùn ứ. So với trước đây, việc kiểm đếm tiền mặt giảm đáng kể,” nhân viên siêu thị này chia sẻ.

Tương tự, các cửa hàng tiện lợi hoạt động xuyên Tết như Circle K, FamilyMart, 7-Eleven, GS25 ghi nhận lượng thanh toán qua QR và ví điện tử chiếm đa số trong những ngày Tết. Nhiều hệ thống bán lẻ lớn như Aeon, MM Mega Market, GO!, Saigon Co.op cũng bố trí thêm nhân sự hỗ trợ khách thanh toán điện tử nhằm giảm thời gian chờ đợi.

Không chỉ ở hệ thống bán lẻ hiện đại, nhiều dịch vụ như đặt xe công nghệ, giao hàng, mua sắm trực tuyến, thanh toán vé xe buýt, tàu điện… đều được người dân Thủ đô ưu tiên thực hiện qua ứng dụng ngân hàng.

Anh Trương Quý Việt (phường Cầu Giấy) cho biết, năm nay anh không rút nhiều tiền mặt như trước. “Tiền thưởng Tết nhận qua tài khoản, tôi chuyển khoản biếu bố mẹ, đặt quà online và thanh toán mọi chi phí qua app. Cảm giác gọn nhẹ, không phải mang nhiều tiền trong ví,” anh Việt nói.

Không ít người cao tuổi cũng dần thích nghi với xu hướng này. Bà Phạm Ngọc Ánh (68 tuổi, phường Ba Đình) chia sẻ: “Tôi nhận lương hưu qua tài khoản mấy năm nay. Ban đầu còn sợ dùng điện thoại thông minh, nhưng giờ quen rồi. Đi siêu thị hay đóng tiền điện đều chuyển khoản, tiện hơn nhiều.”

Trong ngày mùng 2 Tết, tại chợ truyền thống, một bộ phận tiểu thương đã trở lại kinh doanh, tập trung vào thực phẩm tươi sống, rau xanh, trái cây và đồ lễ. Đáng chú ý, hệ thống siêu thị Aeon Mall mở cửa từ 16h mùng 1 và duy trì hoạt động trong mùng 2, đáp ứng nhu cầu vui chơi, mua sắm đầu năm. Ghi nhận trong buổi sáng cho thấy, phần lớn giao dịch tại các điểm bán lẻ lớn đều được thực hiện bằng quét mã QR hoặc thẻ ngân hàng. “Đầu năm mọi người đi mua thêm đồ tươi, bánh kẹo nhưng rất ít người trả tiền mặt. Thanh toán điện tử giúp nhanh gọn để còn đi chúc Tết,” một nhân viên thu ngân tại Aeon Mall Xuân Thủy cho biết.

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Khu vực 1, Tết luôn là giai đoạn nhu cầu rút tiền, chuyển tiền, thanh toán mua sắm, chi trả lương thưởng, an sinh xã hội tăng mạnh, đặt ra yêu cầu cao về vận hành an toàn, ổn định hệ thống. Vì vậy, đơn vị đã ban hành văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng xây dựng phương án vận hành liên tục trong dịp cao điểm; tăng cường giám sát, bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thanh toán và bảo mật dữ liệu khách hàng.

Cũng theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Khu vực 1, bên cạnh việc bảo đảm cung ứng tiền mặt hợp lý, ngành ngân hàng Thủ đô tập trung thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt gắn với chuyển đổi số. Đến cuối năm 2025, toàn địa bàn Hà Nội có 396.147 thiết bị POS/EFTPOS/ED và 174.862 đơn vị chấp nhận thẻ; trong khi số lượng ATM giảm còn 2.586 máy - phản ánh xu hướng giao dịch điện tử ngày càng phổ biến.

Đặc biệt, việc chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội qua tài khoản cá nhân đạt 99,42%; 97,25% đối tượng an sinh xã hội đã mở tài khoản và gần 94% đăng ký nhận trợ cấp qua tài khoản. Nhiều mô hình như “Chợ thông minh 4.0”, “Tuyến phố thanh toán không dùng tiền mặt” được duy trì, góp phần hình thành thói quen tiêu dùng hiện đại cho người dân.

Song song với sự tiện lợi, cơ quan chức năng cũng cảnh báo nguy cơ lừa đảo công nghệ cao dịp cuối năm và đầu năm mới. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Khu vực 1 đã phối hợp với các cơ quan báo chí tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo người dân không cung cấp mã OTP, không chia sẻ thông tin tài khoản, cảnh giác với các đường link lạ hoặc cuộc gọi mạo danh ngân hàng.

Theo đại diện cơ quan quản lý, trong thời gian tới, đặc biệt vào các dịp lễ Tết, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nâng cao an ninh hệ thống thanh toán và phối hợp truyền thông để xây dựng thói quen sử dụng tiền văn minh trong toàn xã hội.

Từ cao điểm mua sắm trước Tết đến những giao dịch đầu Xuân, thói quen quét mã QR thay cho tiền mặt đang dần định hình rõ nét. Quét mã không chỉ là một thao tác công nghệ, mà còn phản ánh bước chuyển mình của đời sống tài chính đô thị hiện đại hơn, minh bạch hơn và an toàn hơn trong mỗi giao dịch đầu năm.