Học tập suốt đời - “tấm hộ chiếu” để người trẻ không bị bỏ lại phía sau

Xu thế toàn cầu

Báo cáo “Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai” do Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố mới đây cho thấy, thị trường lao động toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng dưới tác động đồng thời của công nghệ số, AI, biến đổi nhân khẩu học và yêu cầu phát triển bền vững. Những thay đổi ấy không chỉ tạo ra các ngành nghề mới mà còn đặt ra yêu cầu mới về kỹ năng đối với người lao động.

Trong kỷ nguyên AI, nhiều công việc truyền thống đang biến mất, đồng thời xuất hiện hàng loạt lĩnh vực nghề nghiệp mới. Không ít vị trí đòi hỏi người lao động phải tái đào tạo thường xuyên để thích nghi với công nghệ và phương thức làm việc mới. Vì thế, bằng cấp chỉ là điểm khởi đầu, còn khả năng tự học mới quyết định sức bền nghề nghiệp.

Với thế hệ trẻ, học tập suốt đời không đơn thuần để tích lũy thêm kiến thức, mà còn là cách để tồn tại, thích ứng và khẳng định giá trị bản thân trong môi trường cạnh tranh toàn cầu. Người trẻ biết cập nhật tri thức sẽ chủ động trước biến động, trong khi người dừng lại rất dễ rơi vào trạng thái tụt hậu.

Tiến sĩ Trần Phương Thảo, Phó Trưởng khoa Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Mở Hà Nội là một trong những gương mặt tiêu biểu cho tinh thần học tập không ngừng nghỉ. Từng là cán bộ Đoàn - Hội năng nổ, dù ở vai trò nào, chị vẫn luôn duy trì tinh thần học tập, nghiên cứu và tự làm mới bản thân. Ở tuổi 30, chị đã hoàn thành chương trình tiến sĩ, trở thành giảng viên trẻ truyền cảm hứng cho nhiều sinh viên.

Theo chị Thảo, học tập suốt đời chính là chìa khóa để mỗi người không ngừng đổi mới và phát triển bản thân. “Là giảng viên trẻ, tôi luôn tâm niệm rằng mình phải là một "người học suốt đời" trước khi trở thành người thầy truyền cảm hứng. Khi đứng lớp, tôi vừa truyền đạt kiến thức vừa khơi gợi tinh thần tự học, biến việc học thành niềm vui chứ không phải nghĩa vụ”, chị nói.

Cùng chung quan điểm, Tiến sĩ 9X Tạ Đình Hòa, Bí thư Đoàn Thanh niên Học viện Tài chính ví việc học suốt đời như một cuộc chạy tiếp sức. “Sau khi rời giảng đường, chúng ta không dừng lại, mà tiếp tục chạy để về đích xa hơn”, anh Hòa chia sẻ. Theo anh, khảo sát của PwC Việt Nam cho thấy 84% người lao động sẵn sàng học kỹ năng mới hoặc chuyển nghề để nâng cao cơ hội việc làm. Điều đó cho thấy học tập suốt đời đã trở thành xu thế toàn cầu.

Tiến sĩ Tạ Đình Hòa cho rằng, người trẻ hội nhập cần chuẩn bị ba hành trang quan trọng gồm ngoại ngữ và kỹ năng số - “tấm hộ chiếu” bước ra thế giới; tư duy phản biện và kỹ năng mềm; cùng thái độ cầu thị, xem thất bại là cơ hội trưởng thành. Anh cũng chia sẻ “bí quyết 3T” gồm tập trung, tự học và truyền cảm hứng. “Khi nghiên cứu, tôi tập trung hoàn toàn; khi tự học, tôi không ngại thử cái mới, từ công nghệ đến ngoại ngữ. Còn khi truyền cảm hứng, tôi kể cả những thất bại của bản thân để sinh viên thấy rằng thầy cô cũng đang học mỗi ngày. Chính sự thật thà ấy khiến các bạn chủ động hơn trong hành trình học tập”, anh Hòa nói.

Học để thích ứng với thế giới đổi thay

Không chỉ ở giảng đường, tinh thần học tập suốt đời đang dần hình thành trong nhiều hoạt động ngoại khóa, dự án cộng đồng và môi trường học tập mở. Tại Học viện Tài chính, nhiều workshop kỹ năng, lớp học trực tuyến miễn phí hay các câu lạc bộ học thuật thu hút đông đảo sinh viên tham gia. Theo anh Tạ Đình Hòa, những sinh viên tích cực tham gia hoạt động ngoại khóa thường trưởng thành nhanh hơn vì vừa rèn kỹ năng, vừa hun đúc tinh thần học hỏi. Đó cũng là điều mà UNESCO từng nhấn mạnh: Học tập suốt đời là nền tảng để con người thích ứng với thay đổi và thúc đẩy phát triển bền vững.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhiều trường Đại học cũng đang thay đổi phương thức đào tạo để mở rộng cơ hội học tập cho người học ở mọi nơi. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội, nhà trường đã không ngừng đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng nghiên cứu, phát triển các hoạt động phong trào và đặc biệt đẩy mạnh chuyển đổi số để mở rộng cơ hội học tập cho sinh viên trên mọi miền đất nước.

“Năm 2025 là dấu mốc đặc biệt khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống giáo dục mở, linh hoạt, liên thông, thúc đẩy học tập suốt đời - đúng với triết lý 5 chữ “Mở” mà nhà trường đã theo đuổi suốt hơn 30 năm qua”, bà Nhung nhấn mạnh.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Trường Đại học Mở Hà Nội là hệ thống đào tạo trực tuyến và học từ xa với nền tảng e-learning hiện đại, kho học liệu số phong phú và các lớp học tương tác cao. Mô hình này giúp hàng chục nghìn sinh viên ở cả vùng sâu, vùng xa có cơ hội tiếp cận giáo dục đại học bình đẳng hơn.

Không chỉ học qua màn hình, sinh viên còn được tham gia diễn đàn thảo luận, bài tập nhóm trực tuyến và các hội thảo quốc tế, tạo ra môi trường học tập đa chiều, linh hoạt và tiết kiệm chi phí. Đặc biệt, mô hình này đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tích hợp trí tuệ nhân tạo để cá nhân hóa lộ trình học tập cho từng người học. Công nghệ hiện đại vì thế không chỉ là công cụ hỗ trợ giảng dạy, mà còn trở thành cầu nối tri thức, giúp học tập suốt đời trở thành hiện thực.

Trong kỷ nguyên số, người trẻ Hà Nội hôm nay đang dần xem việc học như một phong cách sống. Họ học không chỉ để lấy bằng, mà để trở thành công dân toàn cầu, để đủ bản lĩnh thích ứng với thế giới liên tục đổi thay và góp phần kiến tạo một Thủ đô tri thức, nơi việc học diễn ra mọi lúc, mọi nơi và kéo dài suốt cả cuộc đời.