Để game mobile trở thành ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm

Yêu cầu phát triển bền vững

Trong những năm trở lại đây, ngành game mobile Việt Nam đang có những bước phát triển thần tốc với việc tăng trưởng mạnh về doanh thu, ra mắt các tựa game đình đám để khẳng định vị trí trên bản đồ game thế giới như Flappy Bird hay Sand Loop … Nhưng đằng sau đó là vẫn là mô hình thiên về chiều rộng và thiếu nền tảng để tạo ra giá trị bền vững.

Cụ thể, theo công bố mới đây của Trung tâm kết nối hệ sinh thái game Việt Nam, trong tổng số 4,9 tỷ lượt tải dành cho game Việt trong năm 2025 thì có tới 95% đến từ quốc tế nơi chiếm tới 90% doanh thu trong khi người Việt chỉ chiếm khoảng 5,5%. Điều này giúp ngành tăng trưởng nhanh, nhưng đồng thời cũng khiến doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào các nền tảng phân phối toàn cầu và thị hiếu người dùng nước ngoài.

Không chỉ vậy, hầu hết các tựa game mobile có tiếng của Việt Nam vẫn thuộc vào nhóm giải trí, thể loại dễ tiếp cận, nhanh đạt lượt tải nhưng vòng đời ngắn và giá trị kinh tế không cao. Đây là mô hình này phù hợp với chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của các studio Việt vốn nhỏ cả về quy mô lẫn tài chính, song khó tạo ra những sản phẩm có chiều sâu, đủ sức cạnh tranh lâu dài trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, các quốc gia có ngành game phát triển như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc đều đi theo hướng xây dựng hệ sinh thái nội dung mạnh, với những sản phẩm có thương hiệu (IP) rõ ràng, có thể mở rộng sang nhiều lĩnh vực như phim ảnh, truyện tranh hay thương mại điện tử. Đây là điều mà ngành game Việt vẫn còn thiếu.

Còn với các tựa game Việt, tỷ lệ game IP vẫn chỉ ở mức rất khiêm tốn, chiếm từ 5-10% tổng sản phẩm, các studio vẫn ưu tiên phát triển dựa trên các ý tưởng có sẵn để đảm bảo an toàn và giảm thiểu rủi ro. Điều này vô hình chung đã tạo ra rất nhiều tựa game không có bản sắc riêng thậm chí là nhái lại các tên tuổi thành công khác. Đồng thời khó có thể tạo ra những tựa game mang đậm bản sắc Việt Nam nhằm tạo dấu ấn với người chơi.

Theo nhận định của trang tin tức nổi tiếng về game online Gamigion, mặc dù Việt Nam hiện đang có lợi thế là một trong những thị trường có lợi thế về tốc độ triển khai và chi phí sản xuất tối ưu nhưng vẫn chủ yếu là một “nhà máy sản xuất game”. Mặc dù mạnh sản xuất nhưng chưa thực sự làm chủ được các giá trị cốt lõi bao gồm việc sở hữu trí tuệ còn yếu, các mô hình tạo doanh thu trong game chưa tối ưu và tầng dữ liệu còn thiếu sót và vẫn phải phụ thuộc nhiều vào các đơn vị phát hành trung gian trong giai đoạn mở rộng quy mô.

Thị trường game mobile sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nhưng theo hướng ổn định hơn, đánh dấu sự dịch chuyển rõ nét từ chú trọng số lượng sang chất lượng. Doanh thu sẽ tập trung mạnh vào những sản phẩm có sức sống dài hạn, khả năng giữ chân người chơi. Do đó điều mà ngành game mobile Việt Nam cần làm là hướng tới quyền sở hữu thực thụ, bao gồm việc làm chủ các tài sản trí tuệ độc quyền, hệ thống dữ liệu khách hàng từ đó tạo ra các giá trị cốt lõi của sản phẩm để hướng tới phát triển bền vững, Gamigion đưa ra lời khuyên.

Nâng tầm game thành ngành công nghiệp văn hóa

Ở cấp độ chính sách, các định hướng từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quyết định số 2486/QĐ-TTg của Thủ tướng về việc Phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã củng cố vai trò của ngành game như một lĩnh vực công nghiệp văn hóa trọng điểm, có tiềm năng tạo ra giá trị kinh tế cao và đóng góp vào xuất khẩu.

Các chính sách này không chỉ dừng lại ở định hướng, mà còn đặt nền móng cho việc xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho ngành game mobile trong giai đoạn tới. Cùng với đó là các mục tiêu cụ thể như: Game được xác định là 1 trong 8 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm; Có định hướng phát triển game thành ngành xuất khẩu giá trị cao và Xây dựng hệ sinh thái nội địa, giảm phụ thuộc nền tảng nước ngoài.

Với những thuận lợi trên, ngành game nói chung và game mobile nói riêng đang có cơ hội thực sự để trở thành một ngành công nghiệp mũi nhọn, đóng góp lâu dài và mang lại giá trị cao cho kinh tế số của đất nước. Tuy nhiên theo các chuyên gia, để hiện thực hóa được định hướng này vẫn cần có nhiều giải pháp đồng bộ từ chính sách, doanh nghiệp cũng như thị trường.

Theo chuyên gia nội dung số Đinh Văn Hoàng, trước hết, về khung pháp lý, cần xây dựng môi trường quản lý linh hoạt, phù hợp với đặc thù của ngành công nghiệp sáng tạo. Qua đó hoàn thiện chính sách nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp thử nghiệm các mô hình mới như game ứng dụng trí tuệ nhân tạo, blockchain hay nội dung do người dùng tạo … Việc tạo ra các cơ chế thử nghiệm (sandbox) sẽ giúp doanh nghiệp game Việt nhanh chóng thích ứng với xu hướng công nghệ toàn cầu.

Bên cạnh đó, cần phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp game trong nước. Hiện nay, phần lớn studio vẫn hoạt động độc lập, thiếu sự kết nối với các quỹ đầu tư, cơ sở đào tạo và các ngành công nghiệp liên quan. Việc hình thành các trung tâm sáng tạo, quỹ hỗ trợ startup hay chương trình đào tạo chuyên sâu sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.

Ngoài ra, bài toán nhân lực cần được chú trọng. Ngành game không chỉ cần lập trình viên mà còn đòi hỏi đội ngũ sáng tạo nội dung, thiết kế mỹ thuật, âm thanh và kịch bản. Đây chính là nền tảng để tạo ra các sản phẩm có chiều sâu và bản sắc riêng, ông Đinh Văn Hoàng chia sẻ.

Đặc biệt, cần xây dựng các sản phẩm mang bản sắc văn hóa Việt Nam là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị ngành. Thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm mang tính toàn cầu hóa, các studio có thể khai thác chất liệu lịch sử, văn hóa, dân gian để tạo ra những thương hiệu game riêng biệt. Điều này còn mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm đa nền tảng, từ phim ảnh đến du lịch và giáo dục. Đây cũng là cách để game trở thành một phần của công nghiệp văn hóa, chứ không chỉ dừng lại ở lĩnh vực giải trí đơn thuần, chuyên gia Đinh Văn Hoàng đưa ra lời khuyên.

Có thể thấy, ngành game mobile Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để chuyển mình từ “công xưởng sản xuất” thành trung tâm sáng tạo nội dung số. Nhưng để làm được điều đó, cần một chiến lược dài hạn, sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.

Khi những “điểm nghẽn” về chính sách, thị trường và nội lực được tháo gỡ, game mobile không chỉ là một ngành xuất khẩu số, mà hoàn toàn có thể trở thành một ngành công nghiệp văn hóa – công nghệ mũi nhọn, góp phần đưa Việt Nam khẳng định vị thế trong kỷ nguyên kinh tế số.