Liên kết “3 nhà” để gỡ “độ vênh” giữa đào tạo và nhu cầu nhân lực nông nghiệp

Chương trình đồng thời gắn với “Ngày hội Kết nối doanh nghiệp và Cơ hội việc làm cho sinh viên năm 2026”, thu hút nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ, môi trường, thực phẩm tham gia tuyển dụng, kết nối đào tạo và hợp tác nghiên cứu.

Đổi mới tư duy liên kết để đào tạo nhân lực chất lượng cao

Tại hội nghị, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, yêu cầu đặt ra từ Nghị quyết 71-NQ/TW là giáo dục đại học phải gắn chặt với nhu cầu phát triển đất nước, với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động.

Theo bà Lan, lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đang đối mặt nhiều thách thức như chuyển đổi xanh, nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải, thích ứng biến đổi khí hậu và chuyển đổi số. Điều đó đòi hỏi mô hình liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp phải đi vào chiều sâu hơn.

“Nhà nước không thể chỉ ban hành chính sách rồi chờ thực hiện. Nhà trường không thể chỉ đào tạo trong giảng đường. Doanh nghiệp cũng không thể chỉ tuyển dụng lao động sau đào tạo”, bà Lan nhấn mạnh và cho rằng, các bên cần đồng hành trong toàn bộ quá trình đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Thời gian qua, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã triển khai nhiều mô hình hợp tác với doanh nghiệp như đào tạo theo đặt hàng, doanh nghiệp tham gia xây dựng chuẩn đầu ra, phối hợp đưa sinh viên thực tập tại doanh nghiệp và hợp tác xã. Tuy nhiên, yêu cầu hiện nay không chỉ dừng ở tuyển dụng mà cần cùng xây dựng chương trình đào tạo, xác định nhu cầu nhân lực và giải quyết các bài toán lớn của ngành.

Theo đó, lãnh đạo Học viện Nông nghiệp Việt Nam cũng cho rằng, liên kết “3 nhà” cần chuyển từ “phối hợp” sang “cùng làm”, trong đó doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị cho rằng, nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn nhưng cũng nhiều cơ hội hơn khi thế giới chuyển mạnh sang tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số. Ngành nông nghiệp phải chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị gia tăng và thương hiệu. “Muốn làm được điều đó, chúng ta buộc phải đổi mới tư duy phát triển và xây dựng được mối liên kết thực chất giữa Nhà nước, trường đại học và doanh nghiệp”, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh.

Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị cũng đề nghị các trường đại học chuyển mạnh sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo, cập nhật chương trình đào tạo theo xu hướng công nghệ mới, tăng thực hành và trải nghiệm thực tế cho sinh viên. Đồng thời, doanh nghiệp cần coi trường đại học là đối tác chiến lược về công nghệ và nhân lực; chủ động đặt hàng nghiên cứu, tham gia đào tạo và tiếp nhận sinh viên thực tập.

Doanh nghiệp cần bước vào giảng đường và phòng thí nghiệm

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngành nông nghiệp và môi trường đang được giao mục tiêu tăng trưởng từ 3,6 - 4% trong giai đoạn tới. Để đạt mục tiêu này, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải thực sự trở thành động lực tăng trưởng.

Theo ông Long, nhiệm vụ khoa học công nghệ cần xuất phát từ thực tiễn sản xuất, từ nhu cầu của doanh nghiệp và địa phương. “Chúng ta phải trả lời được câu hỏi thị trường cần gì, ngành đang thiếu gì để đặt hàng nghiên cứu phù hợp”, ông Long nhấn mạnh.

Tuy nhiên, hiệu quả thương mại hóa các sản phẩm khoa học công nghệ hiện vẫn còn hạn chế. Giai đoạn 2021 - 2025, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai hơn 1.200 nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp bộ nhưng số lượng sản phẩm thực sự đi vào sản xuất và thị trường còn thấp.

Trong khuôn khổ hội nghị, nhiều doanh nghiệp cũng chia sẻ nhu cầu tuyển dụng và kỳ vọng vào mô hình liên kết “3 nhà”. Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam cho biết, doanh nghiệp hiện không chỉ cần nhân lực ở các ngành chăn nuôi, thú y, trồng trọt mà còn có nhu cầu lớn về công nghệ thông tin, tự động hóa, công nghệ thực phẩm và môi trường. Năm 2026, doanh nghiệp dự kiến tuyển khoảng 3.000 nhân sự, trong đó 25 - 30% đến từ các trường đại học.

Theo ông Minh, sinh viên hiện nay có nền tảng lý thuyết khá tốt nhưng còn thiếu trải nghiệm thực tế. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn đẩy mạnh mô hình “học kỳ doanh nghiệp”, tăng thời gian thực hành tại cơ sở sản xuất. “Chúng tôi sẵn sàng tiếp nhận không giới hạn sinh viên thực tập ở nhiều lĩnh vực và hỗ trợ chi phí ăn ở, phụ cấp thực tập”, ông Minh chia sẻ.

Ở góc độ hợp tác xã, ông Phan Văn Khiêm, đại diện Giò chả Vạn Xuân Tân Ước cho biết đơn vị đang phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam trong đào tạo nghề, kết nối sinh viên và ứng dụng thương mại điện tử vào tiêu thụ sản phẩm. Theo ông Khiêm, sự đồng hành của nhà trường không chỉ giúp hợp tác xã nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn hỗ trợ đổi mới sáng tạo, xây dựng sản phẩm OCOP và đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử.

Từ góc độ cơ sở đào tạo, GS.TS Nguyễn Thị Lan cho rằng, doanh nghiệp hiện không chỉ là đơn vị tuyển dụng mà cần trở thành đối tác đồng hành cùng nhà trường trong toàn bộ quá trình đào tạo và nghiên cứu. “Doanh nghiệp giúp chúng tôi xây dựng chương trình đào tạo sát thực tiễn hơn, tạo môi trường để sinh viên thực hành, tiếp cận công nghệ mới và cùng đưa nhanh kết quả nghiên cứu ra thực tiễn”, bà Lan nói.

Theo bà Lan, trong giai đoạn tới, Học viện Nông nghiệp Việt Nam mong muốn thúc đẩy mạnh hơn các nghiên cứu lớn mang tính liên ngành, giải quyết các bài toán lớn của đất nước; đồng thời tăng cường trao đổi chuyên gia giữa doanh nghiệp và nhà trường, phối hợp đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao cho lĩnh vực nông nghiệp.

Trong khuôn khổ ngày hội việc làm, nhiều sinh viên đã trực tiếp tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng, cơ hội thực tập và định hướng nghề nghiệp tại các gian hàng doanh nghiệp.