Hoàn thiện cơ chế hỗ trợ người lao động trong bối cảnh thị trường lao động biến động
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, việc hoàn thiện cơ chế hỗ trợ người lao động được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội và duy trì sự ổn định của nền kinh tế.
Chính sách bảo hiểm thất nghiệp theo hướng linh hoạt
Để thích ứng với những biến động của thị trường lao động, các cơ chế, chính sách đang được hoàn thiện theo hướng cụ thể, dễ tiếp cận và sát với nhu cầu thực tế của người lao động.
Đáng chú ý, tại Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, nhiều quy định mới đã được bổ sung nhằm đơn giản hóa thủ tục và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Theo đó, người lao động có thể thực hiện đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp, thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng và tra cứu quá trình đóng - hưởng thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia, thay vì phải trực tiếp đến cơ quan chức năng như trước.
Bên cạnh đó, quy định về chuyển nơi hưởng trợ cấp thất nghiệp cũng được điều chỉnh linh hoạt hơn, tạo điều kiện cho người lao động di chuyển giữa các địa phương nhưng vẫn đảm bảo quyền lợi. Việc bổ sung các trường hợp bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp giúp người lao động không bị mất quyền lợi khi gián đoạn quá trình làm việc.
Ngoài ra, cơ chế hỗ trợ người sử dụng lao động cũng được hoàn thiện, như quy định rõ trách nhiệm đóng bảo hiểm thất nghiệp, đồng thời có chính sách giảm mức đóng đối với doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật. Đây là giải pháp vừa hỗ trợ doanh nghiệp, vừa mở rộng cơ hội việc làm cho nhóm lao động yếu thế.
Nâng cao kỹ năng, mở rộng cơ hội việc làm
Thay vì chỉ hỗ trợ tài chính khi thất nghiệp, chính sách hiện nay chuyển mạnh sang hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng để sớm quay lại thị trường lao động.
Theo quy định tại Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, người lao động tham gia các khóa đào tạo nghề có thể được hỗ trợ học phí lên tới 4,5 triệu đồng/khóa đối với khóa học ngắn hạn, hoặc hỗ trợ theo tháng đối với khóa học dài hạn. Đồng thời, người học còn được hỗ trợ tiền ăn theo ngày thực học, giúp giảm áp lực chi phí trong quá trình học tập.
Các chương trình đào tạo cũng được định hướng gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào các ngành nghề đang thiếu hụt lao động như sản xuất, dịch vụ, công nghệ và logistics. Việc này giúp người lao động sau đào tạo có thể nhanh chóng tìm được việc làm phù hợp, hạn chế tình trạng học xong nhưng không có việc.
Liên quan đến vai trò của chính sách bảo hiểm thất nghiệp, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội, cho rằng bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là “phao cứu sinh” của người lao động khi mất việc, mà còn tác động tích cực đến doanh nghiệp và thị trường lao động.
Theo bà, chính sách này góp phần giảm chi phí cho doanh nghiệp, hỗ trợ tuyển dụng lại lực lượng lao động đã qua đào tạo và tạo điều kiện cho việc tái cấu trúc sản xuất. Đồng thời, bảo hiểm thất nghiệp còn giúp hạn chế làn sóng thất nghiệp, thúc đẩy người lao động chủ động bồi dưỡng kỹ năng và cung cấp thông tin minh bạch hơn về thị trường lao động thông qua hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm.
Đối với doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc cũng được triển khai. Đây là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giữ chân lao động, đồng thời nâng cao năng suất mà không phải cắt giảm nhân sự khi gặp khó khăn.
Tăng kết nối cung - cầu lao động
Song song với hoàn thiện chính sách và nâng cao kỹ năng, việc tăng cường kết nối cung - cầu lao động được triển khai thông qua nhiều hoạt động cụ thể.
Hệ thống tổ chức dịch vụ việc làm công được giao nhiệm vụ vận hành và kết nối dữ liệu với Sàn giao dịch việc làm quốc gia, tạo thành một nền tảng thống nhất để người lao động và doanh nghiệp tìm kiếm thông tin. Trên nền tảng này, thông tin tuyển dụng, hồ sơ ứng viên và kết quả tuyển dụng được cập nhật liên tục, giúp tăng tính minh bạch và hiệu quả kết nối.
Ngoài ra, các phiên giao dịch việc làm trực tiếp và trực tuyến được tổ chức thường xuyên tại các địa phương, đặc biệt tại các khu công nghiệp và khu vực có nhiều lao động bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế. Tại đây, người lao động có thể được tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và tham gia phỏng vấn trực tiếp với doanh nghiệp.
Một điểm mới là việc yêu cầu các tổ chức dịch vụ việc làm cập nhật kết quả kết nối việc làm thành công lên hệ thống, giúp cơ quan quản lý theo dõi sát tình hình thị trường lao động. Dữ liệu này là cơ sở quan trọng để điều chỉnh chính sách kịp thời, phù hợp với thực tiễn.
Có thể thấy, việc hoàn thiện cơ chế hỗ trợ người lao động đang được triển khai theo hướng cụ thể, thiết thực và gắn với nhu cầu thực tế của thị trường. Khi các giải pháp này được thực hiện đồng bộ, không chỉ giúp người lao động vượt qua khó khăn mà còn góp phần xây dựng thị trường lao động ổn định, linh hoạt và phát triển bền vững.