“Kỷ nguyên thể thao mới” của Hà Nội: Động lực từ thể chế, bứt phá từ tầm nhìn

Từ nền tảng phong trào và thành tích, thể thao Hà Nội đang từng bước khẳng định vai trò là một trụ cột phát triển, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy kinh tế và lan tỏa hình ảnh Thủ đô trong tiến trình hội nhập quốc tế.

“Bệ phóng” cho thể thao Thủ đô

Một trong những điểm nhấn của Nghị quyết 02-NQ/TW là chuyển biến trong tư duy phát triển: Lấy con người làm trung tâm, coi văn hóa – trong đó có thể thao – là nền tảng nội sinh cho tăng trưởng bền vững. Theo đó, thể thao không còn là lĩnh vực bổ trợ mà trở thành thành tố gắn chặt với chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn với sức khỏe, trí tuệ và hình ảnh đô thị hiện đại.

Song song với đó, Luật Thủ đô năm 2026 được xây dựng theo hướng mở, tạo điều kiện để Hà Nội chủ động thí điểm các mô hình mới, linh hoạt huy động nguồn lực xã hội và tăng quyền tự chủ trong nhiều lĩnh vực quan trọng.

Chuyên gia thể thao Nguyễn Hồng Minh nhận định, Luật Thủ đô năm 2026 tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, dài hạn để Hà Nội phát huy vai trò trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều này đồng nghĩa thể thao Hà Nội có cơ hội tiếp cận nguồn lực rộng mở hơn, từ ngân sách linh hoạt, cơ chế xã hội hóa mạnh mẽ đến khả năng hợp tác quốc tế sâu rộng.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết, nhiều năm qua thể thao Hà Nội luôn giữ vị trí dẫn đầu cả nước về thành tích, thường xuyên nằm trong nhóm đầu tại các kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc. Tuy nhiên, những hạn chế về cơ chế như thiếu linh hoạt trong đầu tư dài hạn, khó huy động nguồn lực xã hội hóa hay chưa thu hút mạnh khu vực tư nhân vẫn là rào cản lớn. Nghị quyết 02-NQ/TW và Luật Thủ đô năm 2026 được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những “điểm nghẽn” này.

Đáng chú ý, thể thao đang được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với kinh tế đô thị. Khi Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành “thành phố toàn cầu”, trung tâm kết nối quốc tế, thể thao cũng dần được nhìn nhận như một ngành kinh tế quan trọng, gắn với du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa.

Nghị quyết 02-NQ/TW xác định Hà Nội phải là “cực tăng trưởng” và trung tâm kết nối khu vực, hướng tới tầm vóc quốc tế. Đây là tiền đề để Thủ đô phát triển các sự kiện thể thao quy mô lớn, tạo hiệu ứng lan tỏa về kinh tế và hình ảnh.

Những năm gần đây, Hà Nội đã bước đầu hình thành mô hình kinh tế thể thao thông qua các sự kiện như SEA Games 31, các giải marathon quốc tế hay thể thao điện tử. Dù vậy, quy mô và tần suất vẫn chưa tương xứng tiềm năng. Với cơ chế mới, Hà Nội có thể chủ động hơn trong đăng cai các giải đấu lớn, đồng thời xây dựng hệ sinh thái thể thao - giải trí - du lịch.

Các mô hình như “thành phố thể thao”, “công viên thể thao thông minh” hay trung tâm huấn luyện kết hợp dịch vụ hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa. Những sự kiện như Giải pickleball PPA Asia 1000 - Hanoi Cup 2026, các giải marathon quốc tế hay giải thể thao điện tử tổ chức tại Hà Nội cho thấy khả năng tổ chức chuyên nghiệp của Thủ đô. Nếu được hỗ trợ bằng chính sách phù hợp, đây có thể trở thành những lĩnh vực kinh tế mới giàu tiềm năng.

Vận động viên hưởng lợi từ “cú hích” chính sách

Không chỉ dừng ở tầm vĩ mô, những chuyển biến từ Nghị quyết 02-NQ/TW và Luật Thủ đô năm 2026 còn tác động trực tiếp đến từng huấn luyện viên, vận động viên.

Trước hết là câu chuyện đãi ngộ. Với cơ chế phân quyền mạnh hơn, Hà Nội có điều kiện xây dựng chính sách đặc thù về lương, thưởng, học bổng và hỗ trợ sau giải nghệ – những yếu tố quan trọng để giữ chân và phát triển tài năng.

Những gương mặt như Vũ Thành An (đấu kiếm), Đinh Phương Thành (thể dục dụng cụ), Dương Thúy Vi (wushu), Nguyễn Thị Tâm hay Hà Thị Linh (boxing) cho thấy tiềm năng lớn của thể thao Hà Nội. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển lực lượng này cần một hệ thống chính sách ổn định, dài hạn.

Khi Luật Thủ đô cho phép huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội, các trung tâm huấn luyện hiện đại, học viện thể thao tư nhân hay mô hình hợp tác công - tư sẽ có cơ hội phát triển. Nhờ đó, vận động viên được tiếp cận cơ sở vật chất và công nghệ huấn luyện tiên tiến hơn.

Cùng với đó là cơ hội thi đấu quốc tế ngay trên sân nhà khi Hà Nội trở thành trung tâm kết nối toàn cầu, giúp vận động viên tăng cường cọ xát và tích lũy kinh nghiệm.

Huấn luyện viên đội tuyển boxing Việt Nam Nguyễn Như Cường cho biết, từ ngày 1-1-2024, Hà Nội đã áp dụng chế độ đặc thù cho huấn luyện viên, vận động viên đạt thành tích cao. Theo đó, vận động viên đội tuyển quốc gia được trợ cấp trách nhiệm 7 triệu đồng/người/tháng, đội tuyển trẻ quốc gia là 5 triệu đồng/người/tháng. Các vận động viên giành huy chương tại Olympic, ASIAD, SEA Games hoặc Đại hội Thể thao toàn quốc được hưởng trợ cấp thường xuyên từ 7 đến 74,5 triệu đồng/tháng tùy thành tích. Vận động viên giành vé dự Olympic hoặc World Cup bóng đá được hỗ trợ 17 triệu đồng/tháng trong chu kỳ tương ứng.

Theo ông Nguyễn Như Cường, nếu cơ chế mới được triển khai hiệu quả, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành “đại bản doanh” của thể thao Việt Nam, nơi hội tụ những nguồn lực tốt nhất cho huấn luyện và thi đấu.

Trưởng bộ môn Bi sắt - Billiards & Snooker (Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội) Đặng Xuân Vui khẳng định, chính sách hỗ trợ của thành phố không chỉ giúp giữ chân người giỏi mà còn tạo động lực để các huấn luyện viên, vận động viên trẻ phấn đấu.

Mới đây, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội đã đưa vào khai thác hệ thống nhà tập, phòng nghỉ và nhà ăn hiện đại sau khi được cải tạo, nâng cấp đồng bộ. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển thể thao thành tích cao của Thủ đô, thể hiện quyết tâm nâng tầm thể thao Hà Nội trong giai đoạn mới.