Australia lập “thư viện sống” để cứu các loài sinh vật biển
Australia đang tiên phong trong một hướng tiếp cận mới nhằm bảo vệ đa dạng sinh học đại dương: xây dựng “thư viện sống”, hay còn gọi là "ngân hàng sinh học biển", để lưu trữ tế bào và vật liệu di truyền của các loài đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng.
Phó giáo sư Prue Francis, nhà khoa học chuyên nghiên cứu về sinh học biển và phục hồi hệ sinh thái ven biển tại Đại học Sunshine Coast (Australia), cho biết sáng kiến này được xem là nỗ lực “giữ lại sự sống” trong bối cảnh các hệ sinh thái biển suy thoái nhanh chóng dưới tác động của biến đổi khí hậu và hoạt động của con người.
Các nhà khoa học tại Australia đang thu thập mẫu từ nhiều loài sinh vật biển, từ san hô, cá cho đến vi sinh vật, sau đó bảo quản trong điều kiện đông lạnh sâu tại phòng thí nghiệm. Những mẫu này bao gồm ADN, tế bào sống, thậm chí là phôi, được lưu trữ trong các cơ sở nghiên cứu có kiểm soát nghiêm ngặt nhằm bảo tồn vật liệu di truyền của các loài khỏi bờ tuyệt chủng.
Ý tưởng về “thư viện sống” xuất phát từ thực tế đáng lo ngại: nhiều rạn san hô - vốn được ví như “rừng mưa nhiệt đới dưới biển” - đang bị tẩy trắng trên diện rộng do nhiệt độ nước biển tăng. Cùng với đó, ô nhiễm, axit hóa đại dương và khai thác quá mức đang khiến hàng loạt loài suy giảm nhanh chóng, đẩy toàn bộ hệ sinh thái vào trạng thái mong manh.
Bằng cách lưu trữ vật liệu di truyền, các nhà khoa học hy vọng có thể phục hồi quần thể trong tương lai, khi công nghệ sinh học cho phép tái tạo hoặc hỗ trợ sinh sản cho các loài đã suy giảm nghiêm trọng.
“Việc phục hồi đã trở nên cấp bách không chỉ với bờ biển của chúng ta, mà với các vùng ven biển trên toàn Australia và toàn thế giới,” Phó giáo sư Prue Francis cho biết.
Bà cũng nhấn mạnh rằng nhiều nhóm nghiên cứu đang tìm cách “tương lai hóa” các loài đang biến mất với tốc độ nhanh chưa từng có, thông qua việc kết hợp lưu trữ sinh học và phục hồi hệ sinh thái.
Một số dự án tại Australia đã bắt đầu hợp tác quốc tế để mở rộng quy mô thu thập và lưu trữ mẫu, tạo nên mạng lưới bảo tồn đa dạng sinh học biển toàn cầu. Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng “thư viện sống” không thể thay thế hoàn toàn các nỗ lực bảo vệ môi trường tự nhiên và cuộc chiến cứu đại dương đang bước vào giai đoạn không còn nhiều lựa chọn.