Đảm bảo minh bạch, công bằng trong việc thực thi nghĩa vụ thuế

Để thực hiện việc kê khai thuế theo doanh thu thực tế, cơ quan Thuế thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp vừa hỗ trợ các hộ kinh doanh vừa đảm bảo tính minh bạch, công bằng, tuân thủ theo đúng quy định pháp luật. Nội dung này đã được chuyên gia và nhà quản lý đi sâu vào phân tích trong Chương trình thời sự đặc biệt: “Từ thuế khoán sang kê khai: Hà Nội tiên phong đồng hành cùng hộ kinh doanh” của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, tối 14-4.

Nhiều điểm mới trong hỗ trợ hộ kinh doanh

Theo đánh giá, khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai theo doanh thu thực tế, điều thay đổi không chỉ là cách nộp thuế, mà sâu xa hơn là sự thay đổi trong tư duy quản trị của hộ kinh doanh. Từ chỗ quen ghi chép thủ công, dựa vào kinh nghiệm, nhiều hộ kinh doanh nay đã bắt đầu vận hành bằng dữ liệu thông qua hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng và các nền tảng thanh toán số.

Đây chính là bước chuyển quan trọng, bởi khi dòng tiền được minh bạch hóa, doanh thu - chi phí được theo dõi đầy đủ, hộ kinh doanh không chỉ thực hiện nghĩa vụ thuế chính xác hơn mà còn có điều kiện quản lý hoạt động kinh doanh bài bản hơn, tiếp cận gần hơn với mô hình doanh nghiệp hiện đại.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế thành phố Hà Nội, để quá trình chuyển đổi này thực sự đi vào chiều sâu, vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra về hỗ trợ kỹ thuật, thay đổi thói quen và nâng cao năng lực số cho người kinh doanh. Điểm nhấn của Thuế thành phố Hà Nội để đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh, đó chính là công tác tuyên truyền, hỗ trợ, hướng dẫn hộ kinh doanh đã được Cục Thuế (Bộ Tài chính) chỉ đạo rất quyết liệt, sát sao.

Cụ thể, cơ quan Thuế đã tham mưu UBND thành phố Hà Nội ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo về việc chuyển đổi hộ kinh doanh từ hình thức khoán sang kê khai. Đồng chí Phó Chủ tịch UBND thành phố là Trưởng ban Chỉ đạo, cùng với đại diện các sở, ngành và chính quyền địa phương tham gia. Đây là sự chỉ đạo rất sát sao của cấp ủy Đảng cũng như chính quyền trong công tác quản lý thuế.

Thứ hai, bước vào giai đoạn thực thi năm 2026 và chuẩn bị cho kỳ kê khai đầu tiên vào tháng 4, Thuế thành phố nhận định rằng, với quy mô rất lớn khoảng 350.000 hộ kinh doanh, đa dạng loại hình kinh doanh, cần mở chiến dịch 56 ngày đêm, bắt đầu từ ngày 10-3 và kết thúc ngày 4-5. Trong chiến dịch này, rất nhiều hoạt động của cơ quan thuế các cấp đã được triển khai. Chẳng hạn, Thuế thành phố Hà Nội đã tổ chức các hội nghị tập huấn, đối thoại chính sách thuế trực tiếp và trực tuyến, phát trên fanpage và các nền tảng mạng xã hội, với khoảng 23.800 người tiếp cận và 4.500 lượt tương tác.

Hoặc các hình thức trên TikTok phối hợp với UBND phường Hoàn Kiếm và Thuế cơ sở 1 cũng là những điểm mới, điểm nhấn của Hà Nội. Ngoài ra, toàn bộ tài liệu tuyên truyền tại Hà Nội được số hóa và chuyển qua các kênh Zalo. Đến nay, có 97% hộ kinh doanh đã tham gia các nhóm Zalo, với ba cấp độ từ cơ sở đến điều hành để theo dõi diễn biến, khó khăn, vướng mắc của hộ kinh doanh khi sử dụng tài liệu tuyên truyền.

“Đặc biệt, Hà Nội xác định, với quy mô hộ kinh doanh rất lớn, nguồn lực con người có lẽ không đủ mà phải sử dụng công nghệ, đó là AI. Thuế thành phố Hà Nội đã có thời gian trải nghiệm cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trên nền tảng AI, sắp tới sẽ chính thức đưa AI vào vận hành. Đây là thế hệ AI mới, đóng vai trò như một cán bộ thuế 24/7. Hệ thống không chỉ dừng ở hỏi đáp mà còn dẫn dắt toàn bộ hành trình tuân thủ của hộ kinh doanh, từ xác định nghĩa vụ, gợi ý kê khai, tự động điền trước dữ liệu tờ khai, đến nhắc nộp tờ khai và cảnh báo rủi ro nộp chậm”, ông Nguyễn Tiến Minh cho hay.

Dữ liệu là nền tảng để kinh doanh bền vững

Chia sẻ về ý nghĩa của bước chuyển từ “làm tốt bằng kinh nghiệm” sang “làm tốt bằng dữ liệu” đối với tương lai phát triển của khu vực hộ kinh doanh, bà Nguyễn Thị Cúc, Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết, trong kỷ nguyên số, ngành thuế đang chuyển đổi mạnh mẽ từ cơ chế thuế khoán truyền thống sang phương thức tự kê khai dựa trên doanh thu thực tế.

Thay vì các quy trình xác định mức khoán phức tạp tại địa phương, hộ kinh doanh hiện nay được khuyến khích tự giác kê khai theo dòng tiền phát sinh, giúp số thuế phải nộp sát với thực tế kinh doanh. Để đảm bảo hiệu quả, ngành thuế đang nỗ lực kết nối cơ sở dữ liệu với hệ thống tài khoản ngân hàng, hướng tới mục tiêu quản lý toàn diện 100% tài khoản liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

"Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ giúp cơ quan thuế rà soát doanh thu chính xác mà còn hỗ trợ hộ kinh doanh minh bạch hóa tài chính và nâng cao năng lực quản trị. Dựa trên dữ liệu số, các hộ có thể chủ động lựa chọn phương pháp nộp thuế tối ưu hoặc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để hưởng các ưu đãi về thuế và chi phí. Những nỗ lực đồng hành và hỗ trợ từ cơ quan thuế không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân mà còn bảo đảm sự minh bạch, công bằng trong việc thực thi nghĩa vụ thuế của toàn xã hội”, bà Cúc nói.

Liên quan đến vấn đề minh bạch hóa doanh thu thông qua hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng và thanh toán số sẽ hỗ trợ cơ quan thuế cũng như chính các hộ kinh doanh ra sao trong quản lý và phát triển lâu dài, ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế thành Hà Nội cho biết, trong tiến trình xây dựng chính phủ số, xã hội số và kinh tế số, dữ liệu ngày càng đóng vai trò then chốt. Đối với cơ quan thuế, việc hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu lớn, kết nối và chia sẻ với các bộ, ngành, ngân hàng và doanh nghiệp giúp nâng cao hiệu quả quản lý.

Cụ thể, cơ quan thuế có thể chủ động cảnh báo, hỗ trợ hộ kinh doanh ngay từ khâu chuẩn bị kê khai, giúp giảm thiểu sai sót và nâng cao mức độ tuân thủ. Trường hợp đã được hướng dẫn nhưng vẫn không chấp hành đúng quy định, cơ quan thuế cũng có đầy đủ cơ sở dữ liệu để kiểm tra, xử lý theo pháp luật. Về phía hộ kinh doanh, lợi ích mang lại còn rõ nét hơn.

Khi doanh thu, chi phí, dòng tiền được ghi nhận minh bạch, việc quản lý hoạt động kinh doanh trở nên dễ dàng, khoa học hơn. Đồng thời, đây cũng là điều kiện quan trọng để tiếp cận vốn tín dụng, mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh. Quan trọng hơn, quá trình áp dụng các công cụ số như hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng, thanh toán không dùng tiền mặt chính là bước “tập dượt” để hộ kinh doanh từng bước hoàn thiện năng lực quản trị, tạo nền tảng vững chắc để chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp khi đủ điều kiện.

“Có thể khẳng định, minh bạch hóa và số hóa không chỉ là yêu cầu quản lý, mà còn là cơ hội để hộ kinh doanh phát triển bền vững, chuyên nghiệp và hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế số”, ông Nguyễn Tiến Minh nhấn mạnh.