Sửa đổi Luật Thủ đô: Xây dựng thiết chế đặc thù, đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn

Kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 02-NQ/TW

Theo chương trình, sáng 12-4, sau khi thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đợt 1 kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sẽ khép lại sau gần 7 ngày làm việc liên tục.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới". Dự thảo Luật với những cơ chế vượt trội sẽ là cơ sở pháp lý để Thủ đô phát triển tương xứng với vị trí, vai trò là trung tâm chính trị - hành chính của cả nước; đồng thời góp phần giải quyết 5 “điểm nghẽn” của Thủ đô hiện nay.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh chủ trương xuyên suốt là “phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện” cho Hà Nội. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để xây dựng các quy định tại Điều 8 và Điều 9 của dự thảo Luật, những nội dung cho phép Thủ đô chủ động quyết định cách thức thực hiện quyền hạn của mình và tự chịu trách nhiệm, kiến tạo không gian phát triển mới.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà khẳng định dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được chuẩn bị rất công phu, khoa học và mang tầm nhìn chiến lược cho Thủ đô, thể hiện đúng vị trí, vai trò trung tâm của Thủ đô.

Tinh thần Luật lần này phải phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền thành phố Hà Nội theo nguyên tắc: Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm, với 7 điểm nổi bật trong dự thảo Luật: Mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý, thành lập đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt, tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho Hội đồng Nhân dân thành phố, tăng mức xử phạt phạm vi hành chính; cụ thể hóa ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm; tăng trách nhiệm giải trình và công khai.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Huế) đánh giá việc sửa Luật Thủ đô lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm tạo nền tảng thể chế đủ mạnh để Hà Nội phát triển tương xứng với vị thế, vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời tiệm cận các mô hình đô thị hiện đại trong khu vực và thế giới. Dự thảo Luật thể hiện rõ xu hướng mở rộng không gian về thể chế cho Thủ đô và các vấn đề cốt lõi như thiết kế một cơ chế để sao cho khuôn khổ hệ thống pháp luật chung tiến tới một không gian có mức độ khác biệt.

Dự thảo Luật hướng đến ba nhóm đột phá lớn: Tăng thẩm quyền cho Hà Nội về thể chế, mở rộng không gian phát triển vùng gắn với cơ chế tài chính đô thị và định hướng phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa) cơ bản tán thành việc cho phép Hà Nội được ban hành các quy định có nội dung khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, thậm chí trong những vấn đề thực tiễn mà pháp luật hiện hành chưa có quy định.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh cho rằng đây là điểm đột phá rất lớn, tạo cơ sở để Hà Nội chủ động hơn, sáng tạo hơn, bứt phá hơn, làm nhanh hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn; đồng thời có điều kiện thử nghiệm các mô hình quản trị mới, tiêu chuẩn mới, cách làm mới. Đại biểu Phan Thị Thúy Linh bày tỏ đồng tình với yêu cầu phân quyền phải bảo đảm "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả và rõ hiệu quả; phải có trọng tâm, trọng điểm và phải gắn chặt với trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch, kiểm soát quyền lực.

Xây dựng Luật Thủ đô thành thiết chế pháp lý đặc thù

Tham dự phiên thảo luận tại Tổ 1, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Luật Thủ đô trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt và đủ mạnh để tháo gỡ những "điểm nghẽn" đang cản trở sự phát triển. Mọi chính sách phát triển Thủ đô phải dựa trên cơ sở công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhân dân. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo quyền lợi và sự an toàn cho người dân Thủ đô.

Phát biểu tại tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết tinh thần Luật lần này phải phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền thành phố Hà Nội theo nguyên tắc: Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, bất cứ đất nước nào muốn phát triển thì phải quy hoạch, mà quy hoạch cần công bố đến toàn dân. Bên cạnh đó, quy hoạch cần đi đôi với triển khai xây dựng, công tác bồi thường, tái định cư, thu hồi đất để xây dựng những công trình kinh tế - xã hội.

Về tổng thể, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cần nhấn mạnh 4 nhóm vấn đề lớn: Phân quyền mạnh mẽ cho Thủ đô; bảo vệ cán bộ, khuyến khích đổi mới sáng tạo; tăng cường công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ, hiệu quả và hướng tới mô hình phát triển bền vững dựa trên kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, liên kết vùng sông Hồng, bảo tồn văn hóa, phù hợp định hướng xây dựng Hà Nội “văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ mong muốn tại kỳ họp thứ Nhất, theo quy trình rút gọn, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được thông qua và có hiệu lực từ ngày 1-7; bởi đây là đạo luật đặc biệt quan trọng, mang tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng và nhà nước trong việc xây dựng Thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế.

“

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, việc trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật và chương trình lập pháp năm 2026, đồng thời nhấn mạnh đây là nhiệm vụ được giao từ các nghị quyết quan trọng của Đảng và chỉ đạo trực tiếp của Chính phủ.