Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số - Thiết lập kỷ cương đô thị

Chương trình có sự tham gia của 2 khách mời: Trung tá Đào Việt Long – Phó trưởng Phòng CSGT – CATP Hà Nội và TS Nguyễn Nhật Quang - Viện trưởng Viện KH&CN - Hiệp Hội doanh nghiệp phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA).

Hà Nội - trung tâm chính trị, hành chính quốc gia đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi yêu cầu về một đô thị hiện đại, văn minh, kỷ cương ngày càng trở nên cấp thiết. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu, mà đang dần trở thành một phương thức quản trị mới của đô thị.

Từ việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu dân cư, đến ứng dụng công nghệ trong điều hành giao thông, giám sát và xử lý vi phạm trật tự đô thị, Hà Nội đang cho thấy những bước chuyển rõ nét trong hành trình xây dựng chính quyền số, xã hội số và đô thị thông minh. Đây cũng là định hướng lớn được đặt ra trong tiến trình phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Ứng dụng khoa học công nghệ là nhiệm vụ chiến lược

Trung tá Đào Việt Long cho biết, hiện nay, Phòng CSGT Công an thành phố Hà Nội đang quản lý hơn 8 triệu phương tiện. Như phóng sự chương trình đã nêu, tốc độ đô thị hóa cũng như số lượng phương tiện tăng rất cao trong vài năm trở lại đây, đặt ra bài toán lớn đối với công tác quản lý.

Trước khi ứng dụng công nghệ, lực lượng cảnh sát giao thông chủ yếu làm việc theo phương thức truyền thống. Với các điểm ùn tắc, luôn phải bố trí lực lượng để phân luồng. Tuy nhiên, giữa các điểm kết nối trên toàn tuyến khi chưa có hệ thống liên thông, việc điều hành chưa đáp ứng được yêu cầu trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, vẫn còn nhiều bất cập.

Bên cạnh đó, khi chưa có công nghệ, mọi hoạt động gần như phụ thuộc hoàn toàn vào con người. Lực lượng được bố trí theo ca, kíp, không thể đảm bảo trực 24/7 hay khép kín toàn địa bàn. Vì vậy, công tác phát hiện và xử lý vi phạm vẫn còn những hạn chế nhất định. Đối với lĩnh vực trật tự đô thị, cũng tồn tại nhiều bất cập, buộc phải sử dụng nhiều sức người trong khi hiệu quả chưa cao.

“Từ thực tế đó có thể thấy, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý trật tự, an toàn giao thông là yêu cầu cấp bách, thiết yếu. Chúng tôi xác định đây là một trong những nhiệm vụ chiến lược của lực lượng công an nói chung và lực lượng cảnh sát giao thông nói riêng”, Trung tá Đào Việt Long khẳng định.

“Điểm nghẽn” không chỉ ở hạ tầng, mà còn ở ý thức

TS Nguyễn Nhật Quang chia sẻ, ông sinh ra và lớn lên tại Hà Nội, theo dõi quá trình phát triển của thành phố, ông cảm nhận, trước đây, Hà Nội rất thông thoáng, nhưng trong những năm qua, đã xuất hiện những vấn đề về trật tự giao thông cần phải xử lý.

Thực tế, hiện nay có thể nói, các "điểm nghẽn" xuất hiện trên cả bốn trụ cột.

Thứ nhất là hạ tầng chưa đáp ứng được tốc độ gia tăng phương tiện.

Thứ hai là ý thức của người tham gia không những chỉ vội vàng, chen lấn, không nhường đường, mà còn là xu hướng ưa chuộng phương tiện cá nhân hơn phương tiện công cộng. Phương tiện cá nhân tiện lợi hơn cho từng người, nhưng lại gây áp lực cho cộng đồng.

Thứ ba là phương thức quản lý. Như đã đề cập, nếu lực lượng chức năng kiểm soát hoàn toàn bằng phương pháp thủ công thì không thể bao quát mọi lúc, mọi nơi, do hạn chế về nhân lực.

Thứ tư là vấn đề dữ liệu. Hiện nay, hệ thống dữ liệu vẫn đang trong quá trình hình thành, việc khai thác chưa thực sự sâu.

Tuy nhiên, trên cả bốn trụ cột này, thời gian gần đây Hà Nội đã có những chuyển biến tích cực. Nhiều dự án hạ tầng giao thông như các tuyến vành đai 1-2,5-3,5-4 đang được đẩy nhanh tiến độ. Thành phố cũng đang tái cấu trúc hạ tầng, trong đó có trục cảnh quan sông Hồng với quyết tâm rất lớn.

Về ý thức tham gia giao thông, thành phố đã có các chủ trương như: xanh hóa, điện hóa hệ thống xe buýt, mở rộng vận tải công cộng nhằm giảm dần phương tiện cá nhân, qua đó giảm áp lực giao thông.

Về phương thức quản lý, đã có những điều chỉnh. Chẳng hạn, quy định hạn chế xe tải lớn vào khu vực trong Vành đai 3,5 đã góp phần giảm áp lực giao thông.

Nhìn chung, thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Khi dữ liệu được tích lũy đầy đủ và khai thác hiệu quả hơn, chúng ta có cơ sở để phân tích, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và cải thiện hệ thống giao thông Hà Nội.

Tháo gỡ đồng bộ điểm nghẽn

Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông - Công an thành phố Hà Nội - chia sẻ: Chúng ta xác định các điểm nghẽn và đang tiến hành tháo gỡ rất đồng bộ. Bên cạnh việc tuyên truyền, nâng cao ý thức tham gia giao thông, chúng ta phải đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Khi có hạ tầng tốt, đường thông hè thoáng, đảm bảo cho lưu thông thì ý thức chấp hành của người dân sẽ tốt hơn.

Cũng như việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào quản lý giao thông hiện nay, dù đang vừa khai thác, vừa hoàn thiện nhưng đã phát huy tác dụng, mang đến những thay đổi tốt hơn cho công tác quản lý giao thông.

“Mắt thần” đa năng của giao thông đô thị hiện đại

Chia sẻ với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tại Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội, Trung tá Nguyễn Xuân Tuấn khái quát một số tính năng nổi bật của hệ thống camera AI. Thứ nhất, camera có khả năng quan sát toàn cảnh, quay 360 độ, giúp theo dõi đầy đủ các hướng tại nút giao, đặc biệt là các ngã ba, ngã tư. Thứ hai, tích hợp chức năng xử phạt nguội trực tiếp trên hệ thống. Camera có thể phát hiện, ghi nhận vi phạm và chuyển dữ liệu phục vụ xử lý mà không cần sự can thiệp trực tiếp của lực lượng tại chỗ. Thứ ba, khả năng zoom xa - gần linh hoạt, cho phép quan sát chi tiết từ khoảng cách lớn, hỗ trợ nhận diện phương tiện và hành vi vi phạm. Thứ tư, hệ thống có thể đo đếm lưu lượng phương tiện tham gia giao thông theo thời gian thực. Dữ liệu này có thể tích hợp để điều chỉnh tín hiệu đèn giao thông ngay tại nút, góp phần tối ưu hóa việc điều tiết giao thông. Thứ năm, tính năng truy vết phương tiện. Hệ thống hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc theo dõi, tìm kiếm phương tiện phục vụ công tác nghiệp vụ khi cần thiết.

Trung tá Nguyễn Xuân Tuấn cũng cho biết thêm hệ thống camera AI có chức năng lưu trữ dữ liệu, trong đó dữ liệu từ camera sẽ được truyền trực tiếp về trung tâm để lưu trữ. Thông thường, dữ liệu hình ảnh sẽ được lưu trong khoảng từ 2 đến 3 tháng. Đây là nguồn dữ liệu phục vụ cho việc tra cứu, kiểm tra và xử lý khi cần thiết. Đối với các trường hợp vi phạm đã được ghi nhận để xử phạt nguội, dữ liệu sẽ được lưu trữ lâu dài, tạo thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Việc lưu trữ này giúp lực lượng chức năng có thể truy xuất lại thông tin khi cần, phục vụ xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại cũng như hỗ trợ các hoạt động nghiệp vụ khác. “Khi người vi phạm nhận được thông báo phạt nguội, họ có thể tra cứu trực tiếp trên các nền tảng như AI Hà Nội hoặc VNeTraffic.

Dữ liệu vi phạm sẽ được gửi trực tiếp về tài khoản của người dân, cho phép xem lại đầy đủ hành vi vi phạm của mình. Việc này giúp giảm đáng kể các thủ tục và thời gian đi lại. Người dân không cần phải đến trực tiếp cơ quan chức năng mà vẫn có thể nắm được thông tin, thực hiện các nghĩa vụ hành chính liên quan đến vi phạm giao thông một cách thuận tiện, minh bạch”, Trung tá Nguyễn Xuân Tuấn nêu.

Minh bạch hóa và nâng cao ý thức tham gia giao thông

Trung tá Đào Việt Long chia sẻ: “Ứng dụng AI trong điều hành giao thông theo thời gian thực hướng tới minh bạch và nâng cao ý thức người dân. Hiện nay, Phòng Cảnh sát giao thông - Công an TP Hà Nội đã vận hành Trung tâm điều khiển đèn tín hiệu giao thông, đóng vai trò là “đầu não” tiếp nhận và xử lý dữ liệu từ 1.837 camera AI. Tại 195 nút giao thông trên địa bàn, hệ thống đã được lắp đặt các thiết bị kỹ thuật số tích hợp trí tuệ nhân tạo, phục vụ công tác quản lý, điều hành. Trên cơ sở đó, đơn vị đang triển khai 3 nhóm hệ thống chính, gồm: hệ thống xử lý vi phạm; hệ thống bảo đảm an ninh trật tự và hệ thống điều khiển đèn tín hiệu giao thông”.

Đối với hoạt động điều hành giao thông, hệ thống camera AI thực hiện đo đếm lưu lượng phương tiện tại các nút giao, từ đó tự động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu theo thời gian thực. Tại một số tuyến phố như: Phố Huế, Hàng Bài, Kim Mã, Nguyễn Thái Học, Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt… chu kỳ đèn xanh được điều chỉnh linh hoạt, dao động từ 15 đến 30 giây theo từng hướng lưu thông, nhằm tối ưu hóa khả năng thông xe qua nút giao. Bên cạnh đó, Trung tâm điều hành sử dụng bản đồ số để theo dõi, phân tích tình trạng giao thông trên toàn mạng lưới.

Thông qua hệ thống này, các tuyến đường ùn tắc hoặc có nguy cơ ùn tắc được nhận diện sớm, từ đó cán bộ trực trung tâm có thể chủ động điều tiết, đồng thời phối hợp với các kênh truyền thông để hướng dẫn người dân lựa chọn lộ trình phù hợp.

Trong xử lý vi phạm, hệ thống camera AI cho phép giám sát liên tục 24/7, góp phần khép kín quy trình phát hiện vi phạm, không phụ thuộc hoàn toàn vào sự có mặt trực tiếp của lực lượng chức năng tại hiện trường. Mọi hành vi vi phạm đều được ghi nhận, phân tích và gửi về trung tâm để xử lý bảo đảm công khai, minh bạch.

Người dân khi nhận thông báo vi phạm có thể trực tiếp xem lại hình ảnh, video ghi nhận hành vi. Qua đó, không chỉ dừng lại ở mục tiêu xử phạt, hệ thống còn góp phần giúp người tham gia giao thông nhận diện lỗi, rút kinh nghiệm, từ đó nâng cao ý thức chấp hành và lan tỏa văn hóa giao thông trong cộng đồng.

Ứng dụng công nghệ: Giảm áp lực, nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm

Trung tá Đào Việt Long cho biết, công nghệ hiện nay đang hỗ trợ rất đắc lực cho lực lượng chức năng, trong đó có lực CSGT, đặc biệt về xử lý vi phạm. Thay vì phải bố trí các tổ tuần tra, kiểm soát 24/7, tại nhiều tuyến phố trọng điểm hoặc các khung giờ như sau cao điểm, sau 22h, hệ thống camera vẫn hoạt động liên tục, truyền tín hiệu về trung tâm để phát hiện hành vi vi phạm. Từ thực tế này, lực lượng chức năng đã chuyển từ phương thức xử lý trực tiếp ngoài đường sang tăng cường làm việc tại trung tâm điều hành.

Hệ thống camera giúp giảm áp lực lao động ngoài hiện trường, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với cán bộ, chiến sĩ trong nâng cao trình độ, kỹ năng vận hành công nghệ. Không chỉ trong xử lý vi phạm, hệ thống công nghệ còn phát huy hiệu quả điều tiết giao thông.

Theo Trung tá Đào Việt Long, trung tâm điều hành giúp điều tiết giao thông đồng bộ trên toàn tuyến. Việc ứng dụng hệ thống camera tích hợp AI cho phép theo dõi, phân tích tình hình giao thông theo thời gian thực, từ đó đưa ra các phương án điều tiết phù hợp, hạn chế ùn tắc và nâng cao hiệu quả quản lý.

Có thể thấy, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ không chỉ giúp lực lượng CSGT giảm áp lực công việc mà còn góp phần xây dựng hệ thống giao thông thông minh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô.

AI giao thông: Không chỉ “phạt nguội”, mà tái cấu trúc toàn bộ cách quản lý đô thị

Ở góc độ công nghệ, TS Nguyễn Nhật Quang phân tích nguyên lý hoạt động của AI trong giao thông hiện nay. Cụ thể, hiện nay, AI đang phát triển rất nhanh và thâm nhập vào hầu hết các lĩnh vực. Trong hệ thống điều hành giao thông, thành phố Hà Nội và Công an thành phố đang triển khai đề án đô thị thông minh, trong đó giao thông thông minh là một trụ cột quan trọng. Hệ thống camera chúng ta đang nói tới chính là một phần của hệ thống này.

Về nguyên tắc, AI có thể ứng dụng ở mọi khâu. Trong tương lai, đô thị sẽ được phủ dày đặc camera, không chỉ phục vụ an toàn giao thông mà còn cho trật tự đô thị và bảo đảm an ninh chung. Điều này tạo ra một nguồn dữ liệu hình ảnh rất lớn.

Nếu toàn bộ dữ liệu đều truyền về trung tâm để xử lý thì áp lực tính toán sẽ rất nặng. Vì vậy, người ta sử dụng mô hình “AI tại biên”, tức là dữ liệu từ camera được xử lý ngay tại chỗ. Khi phát hiện vi phạm, hệ thống mới gửi cảnh báo và trích xuất hình ảnh về trung tâm để lưu trữ, làm căn cứ xử lý. Người dân khi cần có thể xem lại hình ảnh vi phạm của mình.

Các thông tin cơ bản như biển số xe, hình ảnh vi phạm… sẽ được truyền về trung tâm. Tuy nhiên, camera thông minh không chỉ phục vụ xử phạt. Nó còn đo được tốc độ di chuyển trung bình, lưu lượng phương tiện tại từng nút giao. Những dữ liệu này sau đó được tổng hợp tại trung tâm, nơi hệ thống AI phân tích và đưa ra các phương án điều hành. Ví dụ, điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu để tối ưu hóa lưu thông qua nút giao. Khi đó, dữ liệu phải được tập hợp từ nhiều điểm, nhiều camera để xử lý các bài toán tổng thể.

Ở mức cao hơn, từ các dữ liệu này, chúng ta có thể dự báo tình hình giao thông. Ví dụ, một người xuất phát tại thời điểm hiện tại có thể biết khi đến một nút giao cụ thể thì có xảy ra ùn tắc hay không.

Dự báo này có thể phục vụ ngắn hạn, cung cấp thông tin cho người dân qua các kênh như VOV Giao thông; đồng thời phục vụ dài hạn, giúp cơ quan quản lý quyết định mở thêm đường, xây cầu vượt hay hầm chui, từ đó tác động trở lại công tác quy hoạch và điều chỉnh hạ tầng giao thông đô thị.

Camera AI đã làm thay đổi ý thức của người tham gia giao thông

Trung tá Đào Việt Long chia sẻ, khi triển khai hệ thống camera AI từ tháng 2/2025, Công an thành phố Hà Nội đã tuyên truyền rất tích cực để người dân biết hệ thống này vận hành như thế nào. Thời gian khoảng 2 - 3 tuần đầu số lượng vi phạm bị phát hiện, xử lý rất nhiều. Bên cạnh đó, lực lượng CSGT tiếp tục tích cực tuyên truyền đến người dân.

"Điều cốt lõi của việc vận hành hệ thống camear AI, chúng tôi mong muốn thay đổi ý thức của người tham gia giao thông. Điểm khác biệt lớn nhất ở đây là hệ thống camera AI hoạt động 24/7, tất cả các hành vi vi phạm đều được ghi nhận và xử lý công khai, minh bạch. Không chỉ báo chí truyền thông mà ngay các trang mạng xã hội cũng đưa tin tuyên truyền rất đậm nét về hệ thống camera AI. Hiệu quả cho thấy ý thức của người dân được nâng cao lên hẳn", Trung tá Đào Việt Long cho hay.

Ví dụ như khi diễn ra trận chung kết bóng đá SEAGame vừa rồi, dù đã sau 22 giờ, chúng ta vẫn thấy hình ảnh từng đoàn cổ động viên xếp hàng ngay ngắn chờ đèn tín hiệu. Đó là một trong những tín hiệu rất tích cực về ý thức của người tham gia giao thông.

Camera AI đang hỗ trợ lực lượng chức năng nói chung và cảnh sát giao thông nói riêng rất nhiều trên các lĩnh vực như: giao thông, trật tự đô thị, ngập úng…. Có thể khẳng định, đây là yếu tố rất quan trọng tác động đến sự thay đổi, nâng cao ý thức của người tham gia giao thông, góp phần xây dựng văn hóa giao thông, đồng thời góp phần giải quyết các “điểm nghẽn” của thành phố.

Vận hành camera AI: Thay đổi ý thức, xây dựng văn hóa giao thông

Từ ngày 13-12-2025, khi hệ thống camera AI chính thức được đưa vào vận hành, Phòng CSGT, Công an thành phố Hà Nội đã triển khai đồng bộ công tác tuyên truyền, phổ biến tới người dân về phương thức quản lý và cách thức hoạt động của hệ thống.

Trong khoảng 2 đến 3 tuần đầu, số lượng vi phạm được phát hiện qua hệ thống ở mức cao. Tuy nhiên, song song với việc xử lý, lực lượng chức năng tập trung hướng dẫn, nhắc nhở để người tham gia giao thông từng bước điều chỉnh hành vi.

Theo Trung tá Đào Việt Long, mục tiêu cốt lõi của việc triển khai hệ thống không chỉ dừng lại ở xử phạt mà là thay đổi ý thức của người tham gia giao thông. Điểm khác biệt căn bản so với phương thức tuần tra, kiểm soát truyền thống là hệ thống camera AI hoạt động liên tục 24/7, ghi nhận đầy đủ mọi hành vi vi phạm, qua đó bảo đảm quá trình xử lý được thực hiện công khai, minh bạch.

Thực tế cho thấy, ý thức giao thông đã có những chuyển biến tích cực. Không chỉ được phản ánh trên các kênh báo chí, nhiều hình ảnh do người dân chia sẻ trên mạng xã hội cũng cho thấy sự thay đổi rõ nét. Đơn cử như sau một trận chung kết bóng đá khu vực SEA Games, dù thời điểm đã muộn, tại nhiều nút giao vẫn ghi nhận các phương tiện dừng, xếp hàng ngay ngắn trước vạch sơn, tuân thủ tín hiệu giao thông.

Cũng theo Trung tá Đào Việt Long, hệ thống camera AI không chỉ phục vụ công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông mà còn được xác định là một trong những giải pháp quan trọng góp phần xử lý các "điểm nghẽn" của thành phố, bao gồm ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, vệ sinh môi trường và các vấn đề liên quan đến môi trường, ngập úng.

Việc đồng bộ từ hạ tầng kỹ thuật, cơ sở dữ liệu đến phương thức vận hành đang tạo nền tảng để hình thành môi trường giao thông minh bạch, kỷ cương hơn. Qua đó, từng bước nâng cao ý thức chấp hành của người dân, hướng tới xây dựng văn hóa giao thông bền vững.

Công nghệ giám sát điều chỉnh hành vi xã hội

Không chỉ hỗ trợ quản lý giao thông, hệ thống camera và công nghệ số đang từng bước góp phần thay đổi ý thức và hành vi của người dân theo hướng văn minh, an toàn hơn. Theo TS Nguyễn Nhật Quang, trong bối cảnh hiện nay, vấn đề không chỉ dừng lại ở camera giao thông mà còn là sự hiện diện ngày càng phổ biến của công nghệ giám sát trong đời sống.

Ông cho rằng, camera không chỉ xuất hiện trong đô thị mà còn có mặt trong gia đình, khuôn viên công cộng, cùng với các tương tác trên mạng xã hội, tất cả đang tạo nên một môi trường ngày càng minh bạch hơn nhờ công nghệ số.

“Có thể nói, môi trường hiện nay gần như “trong suốt”, hoạt động 24/7. Dù là nửa đêm hay rạng sáng, nếu có hành vi không phù hợp tại nơi công cộng thì đều có thể bị ghi nhận, giám sát”, TS Nguyễn Nhật Quang nhận định.

Chính điều này tạo ra sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của mỗi cá nhân. Khi ý thức được hành vi của mình có thể bị quan sát, ghi nhận, người dân sẽ tự điều chỉnh cách ứng xử phù hợp hơn trong không gian công cộng.

TS Nguyễn Nhật Quang nhìn nhận, nếu trước đây, hành vi của con người chủ yếu chịu sự quan sát của những người xung quanh, thì nay với hệ thống camera kết nối về trung tâm, môi trường đô thị đã trở nên minh bạch hơn rất nhiều. Trong giai đoạn đầu triển khai, số lượng vi phạm có thể vẫn cao do người dân chưa kịp thích ứng với môi trường giám sát mới. Tuy nhiên, theo thời gian, khi nhận thức thay đổi, hành vi cũng dần được điều chỉnh theo hướng tích cực hơn.

Ông dẫn chứng, trong các dịp lễ hội hay sự kiện đông người như sau chiến thắng tại SEA Games, dù người dân tham gia giao thông trong không khí sôi động, vẫn ý thức chấp hành tín hiệu đèn giao thông, dừng đúng vạch khi đèn đỏ. Đây là biểu hiện rõ nét của sự thay đổi. Việc tuân thủ góp phần bảo đảm trật tự chung, tránh cản trở phương tiện khác.

TS Nguyễn Nhật Quang cho rằng, trong thời gian tới, khi hệ thống camera tiếp tục được mở rộng theo kế hoạch, môi trường đô thị sẽ ngày càng minh bạch hơn, qua đó góp phần nâng cao mức độ an toàn, thuận tiện và văn minh trong đời sống xã hội.

Ranh giới không nằm ở camera mà ở cách sử dụng và ý thức xã hội

Trao đổi về ranh giới giữa giám sát hiệu quả với quyền riêng tư và làm thế nào để người dân cảm thấy mình đang được phục vụ tốt hơn, an toàn hơn, chứ không phải bị theo dõi hay bị kiểm soát quá mức, TS Nguyễn Nhật Quang cho rằng, cần nhìn vấn đề này trong bối cảnh rộng hơn, không chỉ riêng hệ thống camera giao thông.

Thực tế hiện nay, camera xuất hiện ở khắp nơi. Mỗi người dân đều có điện thoại với chức năng ghi hình, có thể chụp và chia sẻ bất cứ lúc nào. Có thể nói, chúng ta đang sống trong một môi trường "ánh sáng" nhiều hơn trước rất nhiều. Trong bối cảnh đó, mỗi cá nhân cần tự điều chỉnh hành vi của mình.

Những gì mang tính riêng tư cần được thực hiện trong không gian thực sự riêng tư, không phải ở nơi công cộng, nơi có thể có camera hoặc có người ghi hình. Đây là nguyên tắc cơ bản. Khi môi trường trở nên minh bạch hơn, một mặt chúng ta phải điều chỉnh hành vi, dần hình thành thói quen và văn hóa ứng xử phù hợp trong không gian công cộng.

Mặt khác, mỗi người cũng cần có ý thức tự bảo vệ quyền riêng tư của mình. Ở chiều ngược lại, sẽ có những trường hợp cố tình xâm phạm quyền riêng tư của người khác. Vì vậy, vấn đề này không phải chỉ là câu chuyện giám sát mà còn liên quan đến hành vi của các chủ thể khác trong xã hội. Hiện nay, chúng ta đã có các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, cùng với các nghị định, thông tư hướng dẫn.

Việc triển khai phải đồng bộ cả về pháp lý và kỹ thuật. Đối với hệ thống camera của Công an thành phố Hà Nội, cũng phải có các quy định, giải pháp kỹ thuật chặt chẽ để bảo đảm quyền riêng tư, không để xảy ra lộ lọt dữ liệu, cũng như ngăn chặn xâm nhập, khai thác trái phép dữ liệu hình ảnh vào mục đích xấu.

Ý thức giao thông: "Chìa khóa” giảm ùn tắc và tai nạn trong đô thị quá tải

Trước ý kiến: “Công nghệ tốt đến đâu cũng không thể thay thế được ý thức con người”, Trung tá Đào Việt Long chia sẻ, hiện nay, Hà Nội có rất nhiều công trình đang triển khai. Qua thống kê có hơn 82 điểm rào chắn phục vụ thi công, vừa để thực hiện các dự án, vừa xử lý các điểm nghẽn, trong đó có cả các công trình phòng, chống ngập úng.

Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, số lượng người và phương tiện tham gia giao thông lớn, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết, áp lực giao thông tại Thủ đô là rất lớn. Trong khi đó, hạ tầng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ, ý thức của một bộ phận người tham gia giao thông chưa tốt, dẫn đến nhiều vấn đề tiêu cực. Không chỉ dừng lại ở vi phạm giao thông, tình trạng này còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.

“Có thể khẳng định, ý thức của người tham gia giao thông là yếu tố hết sức quan trọng. Để thay đổi ý thức này cần nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, lực lượng công an, đặc biệt là Cảnh sát giao thông, luôn xác định công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục. Bên cạnh đó là công tác xử phạt, gồm hai hình thức: xử phạt trực tiếp và xử phạt thông qua hệ thống giám sát để lập hồ sơ vi phạm. Quan trọng hơn, thông qua tuyên truyền và xử phạt, chúng tôi muốn gửi tới người dân thông điệp: Cần chấp hành nghiêm luật giao thông và trang bị kiến thức khi tham gia giao thông”, Trung tá Đào Việt Long nêu.

Theo quan điểm của lực lượng cảnh sát giao thông, muốn hình thành ý thức, trước hết phải cung cấp đầy đủ kiến thức pháp luật. Khi người dân có ý thức tự giác đó sẽ là nền tảng để xây dựng văn hóa giao thông trong giai đoạn hiện nay.

Phát triển đô thị thông minh: Thách thức từ hạ tầng, nhân lực đến cơ chế

Trong quá trình xây dựng đô thị thông minh, Hà Nội đang ở giai đoạn khởi đầu với nhiều nỗ lực triển khai hệ thống giao thông thông minh. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những thách thức lớn về hạ tầng, nhân lực và hành lang pháp lý cần được giải quyết đồng bộ.

Theo TS Nguyễn Nhật Quang, hiện nay, Hà Nội mới đang ở giai đoạn đầu trong quá trình xây dựng đô thị thông minh, trong đó hệ thống giao thông thông minh mới bắt đầu từ việc triển khai camera giám sát. Hạ tầng công nghệ sẽ phải phát triển song hành với nhu cầu thực tế. Việc mở rộng hệ thống camera đồng nghĩa với việc phải đầu tư thêm máy chủ, đường truyền, trung tâm dữ liệu… nhằm bảo đảm vận hành thông suốt. Đây là quá trình gắn liền với chuyển đổi số chung của thành phố.

Tuy nhiên, trong bối cảnh tốc độ triển khai nhanh, hạ tầng đôi khi chưa theo kịp, dẫn đến những khó khăn nhất định trong quá trình vận hành. Bên cạnh hạ tầng, bài toán nhân lực cũng đặt ra nhiều thách thức. Theo TS Nguyễn Nhật Quang, không chỉ lực lượng công an mà các sở, ngành đều gặp khó khi chuyển sang vận hành các hệ thống công nghệ số quy mô lớn. Ông nhận định, nếu hệ thống camera được phủ rộng toàn thành phố, việc vận hành sẽ phức tạp tương tự các hệ thống hạ tầng thiết yếu như điện, nước.

Tuy nhiên, khác với các lĩnh vực này đã có đơn vị chuyên trách, hệ thống camera hiện nay chủ yếu do lực lượng công an trực tiếp quản lý, vận hành. Ngoài ra, việc duy tu, bảo dưỡng, nâng cấp hệ thống theo thời gian cũng là bài toán kỹ thuật không nhỏ. Khi thiết bị xuống cấp sau một thời gian sử dụng, cần có cơ chế bảo trì, thay thế phù hợp để bảo đảm hiệu quả hoạt động lâu dài.

Trong khi đó, nguồn nhân lực vẫn còn hạn chế, đòi hỏi quá trình “vừa làm, vừa học, vừa đào tạo”. Thực tế, lực lượng chức năng đã phải liên tục nâng cao trình độ để đáp ứng yêu cầu mới, song về lâu dài cần có những giải pháp căn cơ, bài bản hơn. Cùng với đó, hành lang pháp lý cũng cần được tiếp tục hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn triển khai.

Theo TS Nguyễn Nhật Quang, chỉ khi hạ tầng, nhân lực và cơ chế được phát triển đồng bộ, quá trình xây dựng đô thị thông minh mới có thể đạt hiệu quả và bền vững.

Chống tái lấn chiếm vỉa hè: Công nghệ phải đi cùng tuần tra và sự tham gia của người dân

Để duy trì công tác chống tái lấn chiếm, vi phạm trật tự đô thị, Trung tá Đào Việt Long cho rằng, qua hệ thống giám sát, có thể thấy camera đã hỗ trợ hiệu quả trong việc giải quyết các điểm nghẽn. Thành phố xác định 5 điểm nghẽn lớn, trong đó có 2 điểm nghẽn do Công an thành phố thường trực là ùn tắc giao thông và trật tự đô thị. Hiện nay, một số phường đã xây dựng trung tâm giám sát. Từ đó, kết hợp giữa hình thức xử phạt nguội qua camera và lực lượng tuần tra trực tiếp để xử lý vi phạm, đặc biệt với hành vi tái lấn chiếm, tái vi phạm trong lĩnh vực trật tự đô thị.

Các vi phạm phổ biến có thể kể đến như lấn chiếm vỉa hè, bán hàng rong, hay hộ kinh doanh lắp đặt mái che, mái vẩy gây mất mỹ quan đô thị. Một trong những giải pháp đang được Công an thành phố triển khai là tổ chức lực lượng trực 24/7 tại trung tâm giám sát. Không chỉ điều hành giao thông và xử lý ùn tắc, hệ thống này còn phục vụ giám sát trật tự đô thị một cách thường xuyên, liên tục.

Bên cạnh đó, lực lượng tuần tra, kiểm soát trực tiếp vẫn đóng vai trò quan trọng trong xử lý vi phạm tại hiện trường. Đồng thời, Công an thành phố cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền và tiếp nhận phản ánh của người dân thông qua cổng thông tin điện tử, Zalo hoặc đường dây nóng.

Những hình ảnh, thông tin do người dân cung cấp là nguồn dữ liệu quan trọng, giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Với các giải pháp đồng bộ như vậy, công tác quản lý trật tự đô thị từng bước được nâng cao, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng xanh - sạch - đẹp, bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt.

Áp lực lớn, đòi hỏi lực lượng phải học và làm chủ công nghệ

Phân tích về những rủi ro lớn nhất có thể phát sinh khi ứng dụng AI trong quản lý đô thị và giải pháp để tránh tình trạng đầu tư công nghệ nhưng không khai thác hiệu quả, Trung tá Đào Việt Long cho rằng, đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng của lực lượng công an, đặc biệt là lực lượng cảnh sát giao thông.

"Như ông Quang đã chia sẻ, việc vận hành hệ thống công nghệ hiện đại cũng tạo ra áp lực lớn đối với lực lượng cảnh sát giao thông. Hệ thống này được đầu tư nhiều công sức, nguồn lực. Vì vậy, bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn theo chức năng của lực lượng công an và cảnh sát giao thông, chúng tôi phải thường xuyên tự học hỏi, nâng cao kỹ năng để vận hành hệ thống hiệu quả.

Chúng tôi nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ các cấp lãnh đạo UBND thành phố đến các cơ quan liên quan. Thành phố đã mời các chuyên gia công nghệ trực tiếp trao đổi kiến thức, hướng dẫn lực lượng vận hành. Bên cạnh đó, cán bộ được phân công triển khai cũng tham gia các khóa đào tạo về công nghệ. Đặc biệt, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai rộng rãi. Trong đó 100% cán bộ, chiến sĩ, nhất là những người làm việc tại trung tâm điều hành đều phải hoàn thành những khóa học cơ bản. Sau đó, chúng tôi tiếp tục được tập huấn chuyên sâu về công nghệ. Hiện tại, trung tâm có 9 cán bộ, trong đó có những đồng chí được đào tạo bài bản về khoa học, công nghệ. Ngoài ra, Công an thành phố cũng khuyến khích cán bộ, chiến sĩ trẻ có đam mê công nghệ chủ động tự học, tham gia các khóa đào tạo bên ngoài, chia sẻ kiến thức lẫn nhau. Mục tiêu là làm chủ công nghệ, khai thác hiệu quả trung tâm điều khiển giao thông và hệ thống camera giám sát ứng dụng AI, coi đây là một trong những nhiệm vụ mang tính chiến lược của lực lượng”, Trung tá Đào Việt Long nêu.

Dữ liệu của các ngành phải được liên thông

TS Nguyễn Nhật Quang cho rằng, điều quan trọng trong đô thị thông minh là dữ liệu của các ngành phải được liên thông và chia sẻ thời gian thực: từ giao thông, úng ngập cho đến môi trường…

Chỉ khi được liên thông, chia sẻ mới giúp lực lượng chức năng đồng thời đưa ra những quyết định đúng trong thời điểm cần thiết, để quản lý, vận hành hệ thống hạ tầng, trong đó có giao thông.

Về vấn đề dảm bảo an ninh, an toàn mạng, điều khiển học của hệ thống camera AI, TS Nguyễn Nhật Quang cho rằng, đây là việc khó, nhưng với quyết tâm và nguồn lực hiện có, Hà Nội sẽ giải quyết được vấn đề này.

Kết nối các nguồn dữ liệu phục vụ quản lý giao thông

Theo Trung tá Đào Việt Long, việc liên thông, đồng bộ dữ liệu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là cơ sở để đưa ra các quyết định chỉ đạo, điều hành hiệu quả trong quản lý giao thông.

Trong giai đoạn hiện nay, các cơ quan chức năng đang vừa triển khai, vừa điều chỉnh, đồng thời từng bước kết nối các nguồn dữ liệu. Thông qua hệ thống camera giám sát, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông, dữ liệu về phương tiện giữ vai trò then chốt.

Bên cạnh đó, dữ liệu về giấy phép lái xe của người điều khiển phương tiện cũng là nguồn thông tin quan trọng, cùng với dữ liệu về hạ tầng giao thông.

Khi ba nhóm dữ liệu này được kết nối và phân tích đồng bộ, sẽ tạo ra cơ sở cho việc xây dựng các phương án điều hành giao thông tổng thể, hiệu quả hơn.

Theo Trung tá Đào Việt Long, việc khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu không chỉ góp phần nâng cao năng lực quản lý mà còn phục vụ tốt hơn công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn.

Đô thị thông minh là sự liên thông của toàn bộ hệ thống

Cùng nhận định về tình trạng các hệ thống còn thiếu liên thông, thiếu đồng bộ và điều đó gây tác động đến hiệu quả quản lý trật tự giao thông đô thị hiện nay, TS Nguyễn Nhật Quang khẳng định, cốt lõi ở đây là tính liên thông. Đô thị là một hệ thống mà mọi yếu tố đều có mối liên hệ với nhau.

TS Nguyễn Nhật Quang kỳ vọng, trong thời gian tới, từ dữ liệu thu thập trực tiếp tại hiện trường, hệ thống có thể tự động điều chỉnh nhịp đèn tín hiệu giao thông theo thời gian thực. Đây là giải pháp có hiệu quả rất lớn.

Tuy nhiên, để làm được điều đó, cần có sự kết nối dữ liệu từ nhiều lĩnh vực. Chẳng hạn, giờ vào học, giờ tan học của các trường; thời điểm phụ huynh đưa đón học sinh, đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến lưu lượng giao thông và là nguyên nhân gây ùn tắc tại nhiều khu vực.

Khi các dữ liệu này được kết nối và phân tích đồng bộ, hệ thống giao thông có thể tự điều chỉnh, ví dụ thay đổi chu kỳ đèn xanh - đèn đỏ phù hợp với từng thời điểm, qua đó hạn chế ùn tắc. “Có thể thấy, khi các hệ thống được kết nối với nhau, thành phố sẽ vận hành thông minh hơn, hiệu quả hơn”, TS Nguyễn Nhật Quang khẳng định.