Xã Nam Phù khơi dậy nguồn lực văn hóa cho phát triển bền vững

Phát huy giá trị truyền thống

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, văn hóa không còn dừng lại ở vai trò nền tảng tinh thần mà đang được đặt vào vị trí động lực nội sinh quan trọng của phát triển. Yêu cầu đặt ra không chỉ là giữ gìn, phát huy bản sắc, mà còn phải biến văn hóa thành nguồn lực cụ thể, có thể đo đếm và tạo ra chuyển biến thực chất trong đời sống.

Tại xã Nam Phù, cách tiếp cận này đang được hiện thực hóa thông qua Chương trình 05 giai đoạn 2025 – 2030, với trọng tâm phát triển văn hóa - xã hội gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ. Điều đáng chú ý là chương trình không dừng ở định hướng mà đã được thực hiện bằng các tiêu chí đánh giá rõ ràng, gắn với hiệu quả phục vụ người dân, kỷ cương hành chính và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định rõ "Phát triển văn hóa, con người là nền tảng tinh thần vững chắc, là nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ của sự phát triển". Tại xã Nam Phù, quan điểm này không dừng lại ở khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng những hành động thực chất trong công tác quản lý di tích và tổ chức lễ hội.

Điểm tựa văn hóa của Nam Phù chính là hệ thống di sản phong phú, đậm đà bản sắc truyền thống quê hương với những ngôi đình, chùa cổ kính. Toàn xã có 31 di tích lịch sử - văn hóa và 15 lễ hội truyền thống tiêu biểu, trong đó Lễ hội Tổng Nam Phù được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Chương trình 05 đã xác lập lộ trình bài bản nhằm đưa các giá trị này vào đời sống hiện đại. UBND xã đã ban hành: Quyết định số 496/QĐ-UBND ngày 18-8-2025 thành lập Ban Quản lý di tích xã; Quyết định số 537/QĐ-UBND ngày 29-8-2025 ban hành Quy chế hoạt động của Ban; Quyết định số 557/QĐ- UBND ngày 4-9-2025 thành lập Tiểu ban quản lý di tích các thôn. Công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo được tăng cường, đưa hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo ổn định, nề nếp, đảm bảo đúng pháp luật; khuyến khích tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện; tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua vì cộng đồng, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức lễ hội, xã đã chủ động gắn kết các không gian thờ tự với các tiết học trải nghiệm sáng tạo cho học sinh, lan tỏa tình yêu quê hương thông qua giáo dục di sản. Trong quý 1-2026, trên địa bàn xã tổ chức 14/15 lễ hội đảm bảo tiết kiệm, trang trọng và phù hợp với truyền thống địa phương.

Sự chuyển biến về "nếp sống văn minh" là minh chứng sống động nhất cho việc xây dựng hệ giá trị con người mới. Theo báo cáo mới nhất quý 1-2026, tỷ lệ hỏa táng trên địa bàn đạt 88,9% (40/45 trường hợp). Đây không chỉ là con số thống kê, mà phản ánh quá trình chuyển biến sâu sắc trong nhận thức, từng bước thay đổi tập quán, hướng tới nếp sống văn minh, hiện đại. Đây là một bước thay đổi về tư duy, phá bỏ những rào cản hủ tục để hướng tới một xã hội văn minh, tiết kiệm và bảo vệ môi trường, đúng như tinh thần Nghị quyết XIV về việc "kiên quyết tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn, nút thắt trong tư duy và nhận thức".

Từ nếp sống văn minh đến hình thành “văn hóa số” cộng đồng

Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh. Xã Nam Phù tập trung triển khai các nền tảng số phục vụ người dân và doanh nghiệp, nâng cao tỷ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến mức độ 3, 4; hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số cho cán bộ, đảng viên và nhân dân; phát huy vai trò của các tổ chuyển đổi số cộng đồng trong việc "đi từng ngõ, gõ từng nhà" hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số thiết yếu. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc triển khai các nhiệm vụ về khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Xã cũng đã quan tâm đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, trang thiết bị phục vụ chuyển đối số; đảm bảo an toàn, an ninh thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu của cơ quan, tổ chức. Từng bước hình thành thói quen làm việc trên môi trường số, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn xã. Xã đã tổ chức phong trào "Bình dân học vụ số", tập huấn kỹ năng ứng dụng AI cho 198 cán bộ, lãnh đạo nòng cốt, góp phần nâng cao hiệu quả công việc. Công tác cải cách hành chính được duy trì nền nếp, tăng cường công khai, minh bạch thông qua hệ thống cổng thông tin điện tử và nền tảng số.

Đặc biệt, việc gắn các mục tiêu của Chương trình 05 với các chỉ số đo lường cụ thể như chỉ số cải cách hành chính, chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS), chỉ số quản trị và hành chính công (PAPI)… cho thấy rõ quyết tâm chuyển từ “quản lý hành chính” sang “phục vụ”. Trong đó, văn hóa không chỉ là yếu tố hỗ trợ mà trở thành chuẩn mực.

Có thể thấy, từ những chuyển biến trong nếp sống, trong cách làm việc đến trong tư duy quản trị, văn hóa đang dần được “kích hoạt” như một nguồn lực phát triển thực sự. Khi được đặt đúng vị trí và được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, văn hóa không chỉ là nền tảng mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển bền vững trong “kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc.

Đầu tư cho con người là nền tảng của phát triển bền vững

Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu gắn kết hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, xã hội và bảo vệ môi trường. Chương trình 05 được xã Nam Phù xác định là chương trình mang tính nền tảng, xuyên suốt, tập trung vào bốn lĩnh vực cốt lõi: Văn hóa - xã hội; Giáo dục và đào tạo; Y tế và bảo đảm an sinh xã hội; Cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Theo báo cáo quý 1-2026, trong lĩnh vực giáo dục, Nam Phù ghi nhận những điểm sáng. Toàn xã hiện có 15 trường công lập, trong đó 14/15 trường đạt chuẩn quốc gia (93,3%). Chất lượng đội ngũ được chuẩn hóa với 100% cán bộ quản lý đạt chuẩn trình độ lý luận, quản lý; toàn bộ giáo viên được tập huấn chuyên đề. Đáng chú ý, 100% trường tiểu học và THCS đạt mức độ 3 về chuyển đổi số, từng bước hình thành môi trường giáo dục số đồng bộ.

Về y tế và an sinh xã hội, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế trong năm 2025 đã đạt mức gần như tuyệt đối với 99%, 100% trẻ em dưới 6 tuổi được cấp bảo hiểm y tế. Trong quý đầu năm 2026, xã đã thực hiện hơn 3.636 lượt khám chữa bệnh, đảm bảo quyền lợi chăm sóc sức khỏe tốt nhất cho nhân dân. Công tác tín dụng chính sách xã hội cũng được đẩy mạnh, hỗ trợ sinh kế và đảm bảo an sinh bền vững sau sáp nhập đơn vị hành chính.

Phát biểu tại hội nghị giao ban chương trình 05 mới đây, Phó Bí thư thường trực Đảng uỷ xã Nam Phù Nguyễn Duy Lưu nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương thức chỉ đạo, điều hành, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, tránh hình thức. Đồng chí yêu cầu các đơn vị rà soát, hoàn thiện báo cáo theo hướng cụ thể, lượng hóa rõ kết quả, bám sát 12 chỉ tiêu trọng điểm và 20 nhiệm vụ của năm 2026. Đặc biệt, cần bổ sung tiêu chí theo dõi tiến độ, làm rõ nhiệm vụ hoàn thành, đang triển khai hay chậm tiến độ; phân tích rõ nguyên nhân và giải pháp khắc phục.

Với tinh thần "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ", Nam Phù đang từng bước biến các mục tiêu của Nghị quyết XIV thành hiện thực sinh động, để văn hóa thực sự trở một trong những nguồn lực cho sự bứt phá của địa phương trong kỷ nguyên mới.