Giải mã cuộc đấu trí lịch sử tại Paris năm 1973 qua hai ấn phẩm đặc biệt

Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được chính thức ký ngày 27-1-1973 tại Paris (Pháp) là một trong những văn kiện ngoại giao đặc biệt quan trọng của thế kỷ XX, đánh dấu thắng lợi mang tính bước ngoặt trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc Việt Nam. Thắng lợi trong đàm phán Hiệp định Paris là kết tinh sức mạnh của cả dân tộc dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam, là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa tiền tuyến và hậu phương, giữa đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao. Đó còn là minh chứng hùng hồn cho ý chí kiên cường, tinh thần độc lập, tự chủ của nhân dân ta, đồng thời thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của bạn bè quốc tế đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, giá trị lịch sử, ý nghĩa thời đại và tầm vóc của Hiệp định Paris vẫn vẹn nguyên sức sống.

Nhằm tái hiện sâu sắc giai đoạn lịch sử đặc biệt này, Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ra mắt hai ấn phẩm quý “Hiệp định Paris - Thắng lợi của ý chí độc lập, tự chủ và chính nghĩa Việt Nam” của nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình và “Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ - Kissinger tại Paris của Lưu Văn Lợi và Nguyễn Anh Vũ, do Công ty Cổ phần sách Omega Việt Nam phát hành.

Hồi ức sống động về sự kiện quan trọng đối với đất nước

Cuốn sách “Hiệp định Paris - Thắng lợi của ý chí độc lập, tự chủ và chính nghĩa Việt Nam” đưa độc giả trở lại bàn đàm phán Paris đầy cam go, nơi trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam tỏa sáng. Cuốn sách không chỉ chứa đựng nhiều tư liệu lịch sử mà còn là những trang hồi ức sống động, được viết trên sự trải nghiệm của bà Nguyễn Thị Bình, một trong những nhân chứng lịch sử tiêu biểu, trực tiếp tham gia và để lại dấu ấn sâu đậm tại bàn đàm phán Paris.

Cuốn sách gồm 2 phần. Phần thứ nhất “Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam - Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris về Việt Nam” dẫn dắt người đọc qua hành trình từ phong trào Đồng khởi, bước ngoặt Tết Mậu Thân năm 1968, bước vào trận địa mới “vừa đánh vừa đàm”, quá trình đánh bại chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” tới giai đoạn quyết định trên bàn đàm phán.

Phần thứ hai “Hiệp định Paris - Dấu mốc quan trọng dẫn đến hòa bình, thống nhất đất nước” là những trang viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí Nguyễn Duy Trinh, Lê Đức Thọ, Nguyễn Hữu Thọ, Xuân Thủy. Bên cạnh đó là một số bài viết, trả lời phỏng vấn báo chí của bà Nguyễn Thị Bình vào các dịp kỷ niệm Hiệp định Paris.

Điều làm nên giá trị và sự thu hút của tác phẩm là tác giả tái hiện một sự kiện lớn bằng ký ức của mình, từ trải nghiệm trực tiếp lắng nghe, quan sát và tham gia vào những quyết định mang tính bước ngoặt. Điều đó khiến người đọc có cảm giác như đang quay trở lại lịch sử, sống trong từng thời khắc, theo từng bước đi của một hành trình ngoại giao đặc biệt dẫn tới ký kết Hiệp định Paris năm 1973. Lối kể chuyện gần gũi và dung dị đã xóa nhòa khoảng cách lịch sử, đưa những trang sử vàng của dân tộc đến gần hơn với độc giả.

Sáng rõ bản lĩnh, trí tuệ và nghệ thuật ngoại giao Việt Nam

Nếu hồi ký của nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình lắng đọng với những trải nghiệm cá nhân đầy xúc cảm của người trong cuộc thì tác phẩm “Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ - Kissinger tại Paris” của hai nhà ngoại giao kỳ cựu Lưu Văn Lợi và Nguyễn Anh Vũ lại phác họa sắc nét bức tranh toàn cảnh về một hậu trường ngoại giao đầy biến động.

Qua hệ thống tư liệu phong phú, cuốn sách tái hiện sống động những cuộc đấu trí “ngạt thở” giữa Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ và Cố vấn Henry Kissinger. Sự kết hợp giữa hai góc nhìn từ những người tham gia đến tư duy phân tích hệ thống đã làm sáng rõ bản lĩnh, trí tuệ và nghệ thuật ngoại giao Việt Nam trên hành trình kiên cường bảo vệ chân lý độc lập, tự do của dân tộc.

Với dung lượng hơn 400 trang, gồm 11 chương, cuốn sách không chỉ phác họa các tiếp xúc bí mật Việt Nam - Hoa Kỳ, các vòng đàm phán căng thẳng, mà còn hệ thống hóa toàn bộ quá trình chuyển hóa từ chiến tranh sang hòa bình. Dựa trên tư liệu và lời kể của các nhà ngoại giao Lưu Văn Lợi, Nguyễn Anh Vũ, tác phẩm đi sâu phân tích chiến lược, những toan tính của phía Mỹ, đồng thời làm rõ phương sách đối phó linh hoạt nhưng kiên định của Việt Nam qua từng giai đoạn.

Tiến trình đàm phán được tái hiện theo trình tự thời gian, từ bước ngoặt năm 1968 khi Mỹ buộc phải chấm dứt ném bom miền Bắc, đến giai đoạn “Việt Nam hóa chiến tranh”, các cuộc thương lượng bí mật, những vòng mặc cả căng thẳng và giai đoạn bế tắc trước khi đi tới ký kết. Qua đó, cuốn sách không chỉ cung cấp tư liệu lịch sử mà còn làm rõ chân lý: Hòa bình không tự nhiên có, mà là kết quả của quá trình đấu tranh kiên cường, khôn khéo và bản lĩnh chính trị.

Lời tựa của tác giả Lưu Văn Lợi khẳng định, hòa bình là giá trị cao quý, nhưng để đạt được, các quốc gia phải tôn trọng chủ quyền của nhau và từ bỏ việc sử dụng vũ lực. Bên cạnh đó, những trao đổi với các học giả và cựu quan chức Mỹ, tiêu biểu có Robert McNamara đã làm sáng rõ những khoảng cách về tư duy giữa các bên, đồng thời gợi mở nhiều chiêm nghiệm về những cơ hội hòa bình từng bị bỏ lỡ trong lịch sử.

Trong bối cảnh quốc tế hiện nay, những bài học từ Hội nghị Paris và Hiệp định Paris năm 1973 vẫn giữ nguyên giá trị. Hai cuốn sách không chỉ giải mã cuộc đấu trí cam go trên bàn đàm phán mà còn gửi gắm lòng biết ơn sâu sắc, khơi dậy niềm tự hào và khát vọng tự cường cho thế hệ hôm nay và mai sau.