Chính trị

Kiểm soát quyền lực – “lá chắn thép” đẩy lùi tham nhũng

Nhóm phóng viên • 22/03/2026 07:07

Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đã đạt nhiều kết quả quan trọng, với hàng loạt vụ án lớn, phức tạp được xử lý nghiêm minh, không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ. Dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, cuộc đấu tranh đang chuyển mạnh sang thực hiện kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế, phòng ngừa từ sớm, từ xa.

LTS: Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đã đạt nhiều kết quả quan trọng, với hàng loạt vụ án lớn, phức tạp được xử lý nghiêm minh, không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ. Dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, cuộc đấu tranh đang chuyển mạnh sang thực hiện kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế, phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Từ thực tiễn công tác phòng, chống tham nhũng ở nước ta, Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội đã thực hiện loạt 3 bài viết: “Kiểm soát quyền lực - ‘lá chắn thép’ đẩy lùi tham nhũng”, qua đó, tập trung làm rõ những kết quả nổi bật trong nhiệm kỳ Đại hội XIII và thời gian gần đây; làm rõ cách tiếp cận toàn diện, bền vững trong phòng, chống tham nhũng hiện nay.

Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội trân trọng giới thiệu loạt 3 bài viết đến quý độc giả.

Nhiệm kỳ Đại hội XIII ghi dấu bước tiến mạnh mẽ trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, khi hàng loạt vụ án lớn, phức tạp được phát hiện, điều tra, xét xử nghiêm minh. Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, các cơ quan tố tụng đã khởi tố hơn 1.100 vụ án với trên 2.300 bị can, truy tố và đưa ra xét xử hàng trăm vụ án tham nhũng, kinh tế, chức vụ. Dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” được thực thi nhất quán, tạo chuyển biến rõ nét trong siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đồng thời, từng bước chuyển từ xử lý sang chủ động phòng ngừa và kiểm soát quyền lực.

Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong nhiệm kỳ Đại hội XIII được triển khai với cường độ cao, đồng bộ và quyết liệt, thể hiện rõ qua kết quả xử lý khối lượng công việc lớn. Tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” không chỉ dừng ở yêu cầu chính trị, mà đã trở thành hành động xuyên suốt trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Những con số từ hoạt động tố tụng cho thấy, trong những tháng đầu năm 2026, các cơ quan chức năng đã khởi tố 1.151 vụ án với 2.367 bị can; truy tố 757 vụ với 1.847 bị can; xét xử sơ thẩm 604 vụ với 1.733 bị cáo về các tội tham nhũng, kinh tế, chức vụ. Đối với các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi, chỉ đạo, tiến độ điều tra, truy tố, xét xử được đẩy nhanh, nhiều vụ việc được xử lý dứt điểm, không để kéo dài.

Thực tiễn xét xử cho thấy phạm vi, mức độ và tính chất của hành vi tham nhũng ngày càng phức tạp, gắn với nhiều lĩnh vực nhạy cảm. Các vụ án xảy ra tại Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV); vụ án tại Công ty Cổ phần Kỹ thuật Môi trường Việt An và các đơn vị liên quan; cùng nhiều vụ việc trong lĩnh vực y tế, đấu thầu, quản lý tài sản công… đang được điều tra, truy tố, xét xử, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Việc xử lý nghiêm các vụ án lớn, phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị, mà còn khẳng định rõ nguyên tắc thượng tôn pháp luật. Như Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, công tác phòng, chống tham nhũng phải được thực hiện “kiên trì, quyết liệt, không ngừng, không nghỉ”, xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm, không có ngoại lệ.

Điểm đáng chú ý là nhiều cán bộ đương chức và cán bộ đã nghỉ hưu cũng đã bị xử lý nghiêm minh. Khi mọi hành vi vi phạm đều bị xem xét, xử lý nghiêm minh, bất kể người vi phạm là ai, giữ cương vị gì, nguyên tắc “không có vùng cấm” trong phòng, chống tham nhũng mới thực sự được hiện thực hóa. Điều này đồng thời góp phần xóa bỏ tâm lý trông chờ “hạ cánh an toàn”, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán cũng đã được tăng cường, tập trung vào những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao. Nhiều dự án, công trình có dấu hiệu thất thoát, lãng phí được rà soát, xử lý kịp thời, góp phần bịt kín các kẽ hở trong quản lý.

Thực tiễn cho thấy, công tác phòng, chống tham nhũng trong nhiệm kỳ Đại hội XIII không còn mang tính xử lý đơn lẻ từng vụ việc, mà đã chuyển sang cách làm đồng bộ, liên thông giữa các khâu. Khi phát hiện, công tác kiểm tra, điều tra và xét xử được kết nối chặt chẽ, việc xử lý vi phạm trở nên nhanh hơn, chính xác hơn, hạn chế tối đa tình trạng bỏ sót hoặc kéo dài.

Những kết quả đạt được không chỉ góp phần làm trong sạch đội ngũ cán bộ, đảng viên, mà còn tạo hiệu ứng răn đe mạnh mẽ trong xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Từ thực tiễn kết quả nhiệm kỳ Đại hội XIII, có thể nhận thấy một bước chuyển rõ nét trong công tác phòng, chống tham nhũng: Từ tập trung xử lý sang chủ động phòng ngừa, từ phát hiện sai phạm sang kiểm soát ngay từ đầu trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Đây không chỉ là sự thay đổi về phương thức, mà còn phản ánh yêu cầu phát triển ở tầm cao hơn của công tác này.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng Trung ương nhiều lần nhấn mạnh, phải “kiểm soát chặt chẽ quyền lực, không để quyền lực bị tha hóa”, coi đây là điều kiện tiên quyết để phòng, chống tham nhũng hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, ở đâu quyền lực không được kiểm soát chặt chẽ, ở đó dễ phát sinh lạm quyền, lợi ích nhóm, tham nhũng; ngược lại, khi quyền lực được ràng buộc bằng cơ chế minh bạch, trách nhiệm cụ thể, nguy cơ vi phạm sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Những vụ án xảy ra trong các lĩnh vực đấu thầu, y tế, quản lý tài sản công… đã cho thấy rõ mối liên hệ giữa tham nhũng với những sơ hở trong cơ chế, chính sách và sự thiếu chặt chẽ trong kiểm soát quyền lực. Khi những khoảng trống này được nhận diện và từng bước khắc phục, công tác phòng, chống tham nhũng sẽ chuyển từ bị động sang chủ động.

Cùng với kiểm soát quyền lực, yêu cầu hoàn thiện thể chế, tăng cường công khai, minh bạch tiếp tục được đặt ra. Khi các quy trình được chuẩn hóa, khi trách nhiệm được xác định rõ ràng, việc thực thi công vụ sẽ hạn chế được những yếu tố tùy tiện, từ đó giảm nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Vai trò của người đứng đầu cũng tiếp tục được Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng Trung ương coi là yếu tố then chốt. Thực tiễn cho thấy, ở đâu người đứng đầu quyết liệt, trực tiếp chỉ đạo, tăng cường kiểm tra, giám sát, ở đó công tác phòng, chống tham nhũng có chuyển biến rõ rệt. Việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ vì vậy không chỉ là yêu cầu, mà đã trở thành đòi hỏi tất yếu.

Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cơ quan kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và các cơ quan tố tụng cũng đã góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm. Vai trò giám sát của nhân dân và báo chí tiếp tục được phát huy, trở thành kênh quan trọng trong phát hiện sai phạm, nâng cao tính minh bạch.

Một chuyển biến đáng chú ý là yêu cầu xây dựng văn hóa liêm chính trong đội ngũ cán bộ, đảng viên ngày càng rõ nét. Khi mỗi cán bộ tự giác rèn luyện, giữ gìn phẩm chất, đạo đức, thì tham nhũng sẽ được ngăn chặn ngay từ gốc, không chỉ bằng các biện pháp kiểm soát bên ngoài, mà còn từ ý thức bên trong.

Nhìn tổng thể, việc chuyển từ xử lý sang phòng ngừa, từ bị động sang chủ động, gắn với kiểm soát quyền lực đang trở thành định hướng xuyên suốt trong công tác phòng, chống tham nhũng. Qua đó, giúp công tác phòng, chống tham nhũng không chỉ đạt hiệu quả trước mắt, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự bền vững lâu dài trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng.