Từ thuế khoán sang kê khai: Hộ kinh doanh Hà Nội quen “guồng” quản trị mới

Minh bạch hóa hoạt động kinh doanh

Tại chợ Hôm (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), khu chợ truyền thống trên địa bàn phường Hai Trưng, nhiều hộ kinh doanh đã quen với việc kê khai thuế trên phần mềm điện tử thay vì áp dụng phương thức thuế khoán như trước.

Chị Dương Thị Thúy, hộ kinh doanh hoa tươi tại chợ Hôm cho biết, doanh thu cửa hàng hoa của tôi khoảng 15–17 triệu đồng/ tháng, không phát sinh nghĩa vụ thuế nhưng vẫn thực hiện kê khai theo quy định. “Thời gian đầu còn khá bỡ ngỡ, nhất là khi phải làm quen với phần mềm kê khai. Nhưng với sự hướng dẫn của cán bộ thuế thuộc Thuế cơ sở 3, tôi đã quen với việc khai báo trên các phần mềm miễn phí nên không gặp nhiều khó khăn”, chị Thúy chia sẻ.

Chợ Hôm là một trong những chợ truyền thống lớn trên địa bàn phường Hai Bà Trưng, hiện có khoảng 600 hộ kinh doanh, với doanh thu trung bình 50–60 triệu đồng/tháng/hộ.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Thu, Tổ trưởng tổ quản lý ngành hàng, Ban Quản lý chợ Hôm, đến nay gần 100% hộ kinh doanh tại chợ đã thực hiện kê khai thuế. Một số trường hợp là người cao tuổi hoặc hạn chế sử dụng công nghệ đang được Ban Quản lý chợ phối hợp với cơ quan thuế tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ.

Không chỉ ở chợ Hôm, trên địa bàn Hà Nội, đa số các hộ kinh doanh đã quen với việc kê khai thuế.

Tại chợ Đồng Xuân, anh Đoàn Văn Huy, chủ hộ kinh doanh Huyền Silk cho biết thời gian đầu việc kê khai thuế điện tử khiến nhiều hộ kinh doanh lúng túng. Tuy nhiên, sau khi được cán bộ thuế hướng dẫn, quy trình này đã trở nên quen thuộc hơn.

Với quy mô doanh thu khoảng 1-3 tỷ đồng mỗi năm, hộ kinh doanh của anh Huy thuộc diện phải kê khai và nộp thuế theo quy định. “Trước đây chủ yếu áp dụng thuế khoán, còn hiện nay khi thực hiện kê khai, chúng tôi nắm rõ hơn dòng tiền thu – chi. Việc tổng hợp doanh thu cũng minh bạch và thuận lợi hơn”, anh Huy cho biết.

Theo bà Đinh Thị Hồng Phan, đại diện Thuế cơ sở 1 (Thuế TP Hà Nội), chợ Đồng Xuân hiện có 2.418 hộ kinh doanh, đa số có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên đã thực hiện chuyển đổi sang hình thức kê khai thuế từ ngày 1/6/2025. Phần lớn các hộ kinh doanh đã sử dụng hóa đơn điện tử và thực hiện ghi chép sổ sách kế toán theo quy định.

Thời gian đầu, một số hộ kinh doanh còn băn khoăn khi chuyển sang hình thức kê khai. Tuy nhiên, với sự đồng hành của cán bộ thuế, nhiều hộ đã dần làm quen với quy trình mới.

Mới đây, ngày 16-3, cùng với tất cả các cơ sở Thuế TP Hà Nội, Thuế cơ sở 11 phối hợp với UBND các phường Bồ Đề, Long Biên, Phúc Lợi và Việt Hưng ra quân “Tháng cao điểm đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh tuân thủ chính sách, pháp luật thuế”, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn hộ và cá nhân kinh doanh trên địa bàn nắm bắt, thực hiện các quy định mới về quản lý thuế.

Theo đó, cơ quan thuế đã phối hợp với chính quyền địa phương thành lập các tổ công tác, tổ công tác trực tiếp tiếp cận từng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh để tuyên truyền, phổ biến chính sách thuế mới, đồng thời hỗ trợ người nộp thuế thực hiện các thủ tục liên quan. Cán bộ thuế đã trực tiếp giải đáp thắc mắc, cầm tay chỉ việc, từ việc phát tờ rơi, hướng dẫn lập sổ sách đến hỗ trợ kê khai trên phần mềm. Khi hộ kinh doanh cần hỗ trợ, đều có cán bộ thuế đồng hành để hướng dẫn kịp thời”.

Những phản hồi từ các hộ kinh doanh cho thấy việc triển khai kê khai và nộp thuế theo quy định mới đang dần đi vào nền nếp, góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh tại các chợ truyền thống trên địa bàn Hà Nội.

Khi hộ kinh doanh chuyển từ “kinh nghiệm” sang “dữ liệu”

Theo thống kê, năm 2025 tổng số thu từ khu vực hộ kinh doanh trên địa bàn Hà Nội đạt 5.970 tỷ đồng, tăng 45% so với năm 2024. Riêng số thu qua Cổng thương mại điện tử đạt 1.309 tỷ đồng, chiếm 51% tổng số thu cả nước từ kênh này.

Từ năm 2026, việc xóa bỏ phương thức thuế khoán và chuyển sang kê khai được kỳ vọng sẽ tạo ra những thay đổi đáng kể đối với khu vực hộ kinh doanh. Không chỉ thay đổi quy trình thực hiện nghĩa vụ thuế, phương thức mới còn đòi hỏi sự thay đổi trong nhận thức và cách thức quản lý dòng tiền của các hộ kinh doanh.

Theo Trưởng Thuế TP Hà Nội Vũ Mạnh Cường, sự thay đổi này hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh công khai, minh bạch và hiện đại hơn, đồng thời giúp các hộ kinh doanh từng bước tiếp cận các dịch vụ tài chính và quản trị kinh doanh hiện đại.

Ở góc nhìn của các tổ chức tài chính, quy định mới cũng được đánh giá là có thể tạo nền tảng để khu vực hộ kinh doanh phát triển chuyên nghiệp hơn.

Đại diện VPBank cho rằng, khi dòng tiền kinh doanh được ghi nhận rõ ràng và hệ thống hóa tốt hơn, các hộ kinh doanh sẽ quản trị doanh thu, chi phí và hiệu quả kinh doanh một cách bài bản hơn. Đây là bước chuyển từ làm tốt bằng kinh nghiệm sang làm tốt bằng dữ liệu.

Trong bối cảnh hoạt động kinh doanh ngày càng gắn với thanh toán số và thương mại điện tử, việc minh bạch dòng tiền cũng giúp các hộ kinh doanh dễ dàng tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại như thanh toán số, giải pháp quản lý dòng tiền hay các sản phẩm tín dụng.

Khi doanh thu và chi phí được ghi nhận đầy đủ, các hộ kinh doanh cũng có cơ hội tiếp cận nguồn vốn phù hợp để mở rộng kinh doanh.

Theo các chuyên gia, chính sách mới không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế mà còn có thể trở thành “đường băng” để khu vực hộ kinh doanh bước vào giai đoạn phát triển mới – chuyên nghiệp hơn, chủ động hơn và nhiều dư địa tăng trưởng hơn.