Mỹ cân nhắc đình chỉ Đạo luật Hàng hải để kiềm chế đà tăng của giá dầu

Theo nguồn tin từ Bloomberg, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc tạm miễn áp dụng Đạo luật Jones (Đạo luật Hàng hải) trong 30 ngày nhằm kiềm chế đà tăng của giá dầu thô và giá xăng.

Theo kế hoạch đang được xây dựng, lệnh miễn trừ sẽ được áp dụng rộng rãi với các tàu vận chuyển dầu thô, xăng, dầu diesel, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón giữa các cảng của Mỹ. Động thái này sẽ cho phép các tàu nước ngoài, vốn có chi phí vận hành thấp hơn, tham gia vận chuyển những mặt hàng trên.

Nhờ đó, dầu thô từ Bờ Vịnh có thể được chuyển tới các nhà máy lọc dầu ở Bờ Đông nước Mỹ với chi phí thấp hơn, đồng thời nhiên liệu từ khu vực này cũng có thể được đưa tới các vùng tập trung đông dân cư.

Trước đó, ngày 11-3, Washington thông báo sẽ xả 172 triệu thùng dầu thô từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR). Đây là một phần trong nỗ lực phối hợp quốc tế giữa các nền kinh tế thuộc Nhóm Các nước Công nghiệp phát triển (G7) và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhằm bổ sung tổng cộng khoảng 400 triệu thùng dầu vào thị trường toàn cầu.

Đạo luật Jones được ban hành vào năm 1920, yêu cầu hàng hóa vận chuyển giữa các cảng nội địa của Mỹ phải được chuyên chở bằng tàu đóng tại Mỹ, thuộc sở hữu của Mỹ và do thủy thủ đoàn Mỹ vận hành.

Ban đầu, đạo luật này được ban hành nhằm bảo đảm năng lực đóng tàu trong nước và duy trì lực lượng thủy thủ thương mại có thể huy động trong các tình huống khẩn cấp về an ninh quốc gia. Tuy nhiên, hiện quy mô đội tàu đáp ứng các tiêu chuẩn của đạo luật đã giảm mạnh, từ 193 tàu viễn dương đủ điều kiện trước đây xuống chỉ còn 92 tàu. Trên thực tế, các quy định hạn chế này cũng khiến chi phí vận chuyển dầu và khí đốt giữa các cảng của Mỹ tăng cao.

Dù vậy, phương án miễn trừ Đạo luật Hàng hải vẫn là vấn đề nhạy cảm về chính trị, bởi đạo luật này từ lâu được các tập đoàn đóng tàu, hãng vận tải biển lớn của Mỹ và nhiều nghị sỹ tại Quốc hội bảo vệ.

Lần gần nhất Đạo luật Jones được miễn trừ là vào tháng 10-2022, khi chính quyền Mỹ cho phép một tàu chở dầu vận chuyển nhiên liệu tới Puerto Rico sau khi bão Fiona gây thiệt hại nặng nề tại khu vực này.

Trước đó, vào năm 2021, chính quyền Tổng thống Joe Biden cũng từng tạm thời nới lỏng các quy định của đạo luật này để hỗ trợ hoạt động của nhà máy lọc dầu thuộc tập đoàn Valero Energy, sau khi một vụ tấn công mạng làm tê liệt tuyến đường ống nhiên liệu quan trọng tại Bờ Đông nước Mỹ.

Giá dầu thế giới đang hướng tới mức tăng mạnh trong tuần, dù Mỹ tìm cách xoa dịu lo ngại về nguồn cung nhiên liệu bằng cách cấp giấy phép tạm thời cho phép các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đang bị mắc kẹt trên biển.

Giá dầu WTI và Brent đang trên đà ghi nhận tuần leo dốc mạnh bất chấp Mỹ đã cố gắng xoa dịu lo ngại về tình trạng gián đoạn nguồn cung khi tạm thời cho phép mua dầu Nga đang vận chuyển trên biển.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X ngày 12-3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, đây là biện pháp ngắn hạn và được áp dụng rất hạn chế, chỉ dành cho các lô dầu đã ở trong quá trình vận chuyển.

Giới phân tích cho rằng việc Mỹ nới lỏng trừng phạt đối với dầu mỏ Nga vẫn chưa đủ để ổn định thị trường dầu mỏ toàn cầu.

“Giá dầu Brent trên sàn ICE đã vượt mốc 100 USD/thùng và tiếp tục nhận được lực đẩy trong phiên hôm nay, bất chấp các động thái nhằm trấn an thị trường như việc miễn trừ một số lệnh trừng phạt đối với dầu Nga và động thái xả kho dự trữ khẩn cấp với quy mô chưa từng có,” ông Emril Jamil, nhà phân tích cấp cao tại LSEG, nhận định.

Theo ông Emril Jamil, thị trường xem đây là giải pháp mang tính ngắn hạn và không giải quyết được gốc rễ của tình trạng gián đoạn nguồn cung toàn cầu.

Đồng quan điểm, chuyên gia năng lượng Yang An tại Haitong Futures cũng cho rằng việc Mỹ nới lỏng hạn chế đối với các lô dầu Nga đang lênh đênh ngoài khơi đã phần nào làm dịu bớt tâm lý lo ngại trên thị trường, nhưng chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi. “Điều quan trọng nhất để ổn định thị trường dầu thế giới hiện tại là khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz”, ông Yang An cho hay.