Khám sức khỏe đầu năm: “Tấm lá chắn” vững chắc bảo vệ người dân Thủ đô
Từ năm 2026, Hà Nội và cả nước sẽ triển khai lộ trình khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm cho người dân, trọng tâm là chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe chủ động. Do đó, xu hướng khám sức khỏe chủ động đầu năm đang trở thành làn sóng mạnh mẽ, giúp người dân sở hữu “tấm lá chắn” y tế vững chắc thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử và hệ thống y tế cơ sở thông minh.
Người dân chủ động khám sức khỏe sau Tết
Dưới tác động kép từ việc xáo trộn sinh hoạt dịp Tết và tình trạng ô nhiễm môi trường, lại gặp đúng thời điểm miền Bắc nồm ẩm, nhiệt độ thay đổi thất thường, những bệnh nhân như ông Nguyễn Văn Tùng (71 tuổi, Hà Nội) trở thành đối tượng “nhạy cảm” nhất với bệnh tật. Vì vậy, cứ đến hẹn lại lên, sau Tết, ông Tùng lại đặt lịch khám, điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội). “Việc tiếp xúc nhiều với khói nhang, thuốc lá, cùng chế độ ăn uống nhiều đạm và ít vận động khiến chức năng hô hấp của người già suy giảm đáng kể. Thay vì để bệnh trở nặng mới đi cấp cứu, tôi chọn cách đi khám chủ động, tránh biến chứng nặng”, ông Tùng chia sẻ.
Sau Tết Nguyên đán, Hà Nội và các tỉnh miền Bắc bước vào giai đoạn nồm ẩm với độ ẩm không khí cao làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, dị ứng, da liễu. Đây cũng là nguyên nhân khiến lượng bệnh nhân đến khám tại các bệnh viện trên địa bàn Hà Nội gia tăng, đặc biệt là những bệnh nhân mắc bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Ghi nhận tại các bệnh viện cho thấy, sau Tết, số bệnh nhân nhập viện tăng 15-20% so với thời gian bình thường. Điều này được các bác sĩ lý giải do nhiều người ăn uống không điều độ, sinh hoạt đảo lộn, ít vận động, dẫn đến cơ thể rơi vào trạng thái quá tải; rối loạn tiêu hóa, tăng cân và bùng phát các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu, tim mạch.
Bác sĩ Vũ Thị Lan Anh, Phụ trách khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông (Hà Nội) cho biết, tình trạng mất kiểm soát chế độ ăn uống trong ngày Tết khiến nhiều người cao tuổi gặp biến chứng về chuyển hóa. Các trường hợp có bệnh lý nền (đái tháo đường, mỡ máu...) thường phải nhập viện để bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị và tư vấn lại thực đơn ăn uống khoa học.
Còn theo PGS.TS Hoàng Bùi Hải, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu và Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, sau Tết, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ là vô cùng quan trọng để đảm bảo cơ thể luôn trong trạng thái tốt nhất. Đây không chỉ là một cách giúp người dân đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe, mà còn giúp phát hiện sớm những bất thường, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.
Chia sẻ việc khám sức khỏe tổng quát định kỳ cho người khỏe mạnh trong độ tuổi lao động, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội lưu ý, người dân nên đi khám vào buổi sáng, nhịn ăn từ 8–12 giờ trước đó; mang theo hồ sơ bệnh án cũ để bác sĩ so sánh, phát hiện biến đổi dù là nhỏ nhất. Trong quy trình khám sức khoẻ, khám lâm sàng đóng vai trò quan trọng. Mỗi cá nhân tuyệt đối không bỏ qua bước bác sĩ trực tiếp hỏi bệnh, đo huyết áp, nghe tim phổi, khám bụng cùng các xét nghiệm, Xquang cần thiết.
Về việc khám các chuyên khoa “lẻ” như răng, mắt, tai mũi họng, phụ khoa/nam khoa, người bệnh đừng ngần ngại, chủ động trao đổi các vấn đề “thầm kín” với bác sĩ, tránh khám qua loa. Bên cạnh đó, sàng lọc theo độ tuổi, giới tính rất quan trọng. Ngoài ra, nếu có điều kiện, người dân nên bổ sung vào gói tầm soát ung thư phổi bằng CT scanner liều thấp ở những người có yếu tố nguy cơ (nam giới hút thuốc lá, tiền sử gia đình mắc ung thư phổi…). Ngược lại, các marker ung thư hay CT scanner, MRI toàn thân không được khuyến cáo. Sau khi khám tổng quát, người bệnh đừng quên gặp lại bác sĩ để nghe kết luận. Điều này hết sức quan trọng nhằm nhận diện những thay đổi nhỏ giữa các kỳ khám để can thiệp sớm. Đây chính là giá trị của khám sức khỏe tổng quát.
Hướng tới "lợi ích kép" cho y tế Thủ đô
Có thể thấy, khám sức khoẻ đầu năm tại Hà Nội đang trở thành xu hướng văn minh, với điểm nhấn từ năm 2026, thành phố triển khai chính sách khám, tầm soát bệnh miễn phí ít nhất một lần/năm cho người dân. Xu hướng này gắn với việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử, chuyển đổi số y tế và nâng cao năng lực trạm y tế cơ sở. Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đã đề ra những mục tiêu rất tiến bộ, nhân văn.
Thời gian qua, ngành y tế Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ chuyên môn giữa khối bệnh viện tuyến trên và các trạm y tế xã, phường. Mô hình khám sức khỏe định kỳ, tư vấn, tầm soát miễn phí cho người cao tuổi theo hình thức liên kết giữa bệnh viện tuyến trên - trạm y tế cơ sở như Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng; Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn và Trạm Y tế phường Phú Thượng; Bệnh viện Đa khoa Hà Đông và Trạm Y tế xã Bình Minh … được triển khai, vận hành thử nghiệm, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân. Mô hình này vừa giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng nhất, nhanh nhất, gần nhất, vừa tăng cường gắn kết chuyên môn, phát huy hiệu quả y tế cơ sở.
“Nếu trạm y tế được tăng cường chuyên môn đúng hướng, nhiều bệnh có thể được phát hiện sớm và xử lý ngay tại cộng đồng. Bệnh viện Đại học Y Hà Nội mong muốn triển khai mô hình trạm y tế phường, xã kết hợp phòng khám của bệnh viện, giúp người dân được các chuyên gia khám ngay nơi cư trú”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho hay.
TS Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, hiện nay, hệ thống y tế công lập thuộc thành phố quản lý gồm 42 bệnh viện và 126 trạm y tế cấp xã, phường. Các bệnh viện trên địa bàn thành phố đủ điều kiện và sẵn sàng tham gia các chương trình hỗ trợ chuyên môn cho tuyến y tế cơ sở. Ngành y tế Hà Nội sẽ sắp xếp mỗi bệnh viện hỗ trợ một xã, phường để bảo đảm người dân được tiếp cận với y tế chuyên sâu chất lượng ngay tại nơi sinh sống. Sự kết hợp giữa "viện - trường" tại trạm y tế phường là mô hình "lợi ích kép" không chỉ hiện thực hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị mà còn thực hiện chỉ đạo của Hà Nội về việc đưa các dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần dân, sát dân hơn. Đây không chỉ là hướng đi đúng đắn, củng cố hệ thống y tế cơ sở, giảm áp lực cho bệnh viện, nâng cao chất lượng sống cho người dân, mà còn là môi trường thực hành vô giá...
Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sớm có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao thể trạng, cải thiện chất lượng sống và tăng tuổi thọ của người dân. Khi bệnh được phát hiện sớm và được điều trị kịp thời, người dân sẽ sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho gia đình và xã hội.
GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế