Chọn ngành giữa biến động việc làm: Cơ hội nào cho thí sinh xét tuyển năm 2026?

Tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026 diễn ra ngày 8-3 tại Đại học Bách khoa Hà Nội, nhiều câu hỏi “nóng” của học sinh lớp 12 đã được các chuyên gia giải đáp.

Từ băn khoăn về cơ hội việc làm trong bối cảnh thị trường lao động biến động, đến việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ khi xét tuyển đại học, những thông tin cụ thể đã giúp thí sinh hiểu rõ hơn các lựa chọn của mình trước mùa tuyển sinh.

Chọn ngành thế nào khi thị trường việc làm biến động?

Tại chương trình, nhiều học sinh đã đặt câu hỏi liên quan đến cơ hội việc làm trong tương lai, khi thị trường lao động đang có nhiều biến động và một số lĩnh vực đang thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy.

Trước băn khoăn của thí sinh về việc trong bối cảnh nhiều cơ quan báo chí đang sáp nhập, nhu cầu việc làm của ngành báo chí có bị thu hẹp hay không, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng đây là băn khoăn rất thực tế của nhiều học sinh và phụ huynh khi lựa chọn ngành nghề.

Theo bà Nguyễn Thị Trường Giang, hiện nay không chỉ riêng lĩnh vực báo chí - truyền thông mà nhiều ngành nghề khác cũng đang đối mặt với những thay đổi của thị trường lao động. Quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy đang được triển khai ở nhiều cơ quan, tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, trong đó có các cơ quan báo chí.

Làm rõ thêm vấn đề này, bà Nguyễn Thị Trường Giang cho rằng những năm gần đây, đặc biệt khoảng hai năm trở lại đây, việc sáp nhập các cơ quan báo chí diễn ra khá mạnh mẽ theo chủ trương chung về tinh giản bộ máy. Quá trình này khiến số lượng cơ quan báo chí có sự thay đổi; một số báo, đài phát thanh, truyền hình được sáp nhập, từ đó ảnh hưởng đến việc làm của một bộ phận nhà báo đang công tác tại các đơn vị.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Trường Giang, điều đó không đồng nghĩa với việc cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực báo chí bị thu hẹp. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo và các nền tảng mạng xã hội, nhu cầu về thông tin chính xác, chính thống và có kiểm chứng vẫn rất lớn.

Trước lo lắng của nhiều thí sinh về việc trí tuệ nhân tạo có thể ảnh hưởng đến nghề báo, bà Nguyễn Thị Trường Giang cho rằng công nghệ có thể hỗ trợ quá trình sản xuất nội dung, nhưng những yếu tố như trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp, khả năng phân tích và kiểm chứng thông tin vẫn là vai trò quan trọng của người làm báo.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển, không gian nghề nghiệp của người học các ngành báo chí - truyền thông cũng đang mở rộng. Bên cạnh các cơ quan báo chí truyền thống, người học còn có thể tham gia vào nhiều lĩnh vực như sản xuất nội dung số, báo chí đa phương tiện, báo chí dữ liệu hoặc các công việc liên quan đến truyền thông trên nền tảng số.

Theo bà Nguyễn Thị Trường Giang, điều quan trọng nhất khi lựa chọn ngành học vẫn là sự phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của mỗi học sinh. Những bạn trẻ có mong muốn làm công việc truyền tải thông tin nhanh chóng, chính xác và có trách nhiệm với xã hội vẫn có thể tự tin theo đuổi lĩnh vực này nếu chuẩn bị tốt kiến thức và kỹ năng cần thiết.

Có chứng chỉ ngoại ngữ: Nên miễn thi hay vẫn thi để xét tuyển?

Bên cạnh câu chuyện lựa chọn ngành nghề, việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và xét tuyển đại học cũng là nội dung được nhiều thí sinh quan tâm.

Giải đáp thắc mắc của một học sinh về việc có chứng chỉ tiếng Anh quốc tế thì có được miễn thi môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 hay không, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết không phải tất cả các chứng chỉ tiếng Anh đều được sử dụng để miễn thi.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố danh mục các loại chứng chỉ ngoại ngữ được chấp nhận để miễn thi môn ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Thí sinh cần kiểm tra kỹ thông tin trong cẩm nang tuyển sinh hoặc các nguồn chính thức để biết chứng chỉ của mình có thuộc danh mục này hay không, đồng thời phải đạt mức điểm tối thiểu theo quy định.

Làm rõ thêm cách đăng ký miễn thi, ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết nếu thuộc diện được miễn thi, khi đăng ký dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thí sinh có thể chọn mục miễn thi môn ngoại ngữ và khai báo loại chứng chỉ đang sử dụng. Khi đó, thí sinh sẽ không phải tham gia bài thi môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp.

Trước thắc mắc của thí sinh về việc có thể vừa sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ vừa tham gia thi môn tiếng Anh hay không, ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết thí sinh hoàn toàn có thể lựa chọn thi môn tiếng Anh nếu muốn sử dụng điểm thi này để xét tuyển đại học.

Trong trường hợp thí sinh vừa có chứng chỉ ngoại ngữ vừa tham gia bài thi môn tiếng Anh, khi đăng ký xét tuyển, thí sinh có thể khai báo cả hai thông tin. Hệ thống xét tuyển sẽ tự động lựa chọn phương án mang lại lợi thế cao hơn cho thí sinh, tức là sử dụng mức điểm có lợi hơn trong quá trình xét tuyển.

Liên quan đến việc các trường đại học có sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ thay thế hoàn toàn môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển hay không, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng của Trường Đại học Ngoại thương thông tin, quy định cụ thể sẽ tùy thuộc từng cơ sở đào tạo.

Theo bà Vũ Thị Hiền, có trường cho phép sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để thay thế môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển, nhưng cũng có trường áp dụng các phương thức xét tuyển khác nhau và không cho phép thay thế trực tiếp. Vì vậy, thí sinh cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của từng trường để nắm rõ quy định cụ thể.

Trả lời câu hỏi của phụ huynh về việc Bộ Giáo dục và Đào tạo có xây dựng một thang quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ chung cho tất cả các trường hay không, ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết Bộ chỉ đưa ra các nguyên tắc chung, còn việc xây dựng bảng quy đổi cụ thể sẽ do từng trường đại học thực hiện.

Theo đó, đối với môn tiếng Anh, các trường đại học phải xây dựng bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ sang thang điểm 10. Cách quy đổi cụ thể được từng trường công bố trong đề án tuyển sinh để thí sinh theo dõi và lựa chọn phương án phù hợp khi đăng ký xét tuyển.