Phớt lờ quy định, dịch vụ đổi tiền lẻ, tiền mới sôi động

Ngân hàng khan tiền mới, mạng xã hội dồi dào

Năm nay tình trạng khan hiếm tiền mới tại các ngân hàng thương mại diễn ra phổ biến. Nguyên nhân chính là do lượng tiền cũ thu hồi để hủy giảm so với những năm trước. Đặc biệt, với xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng trở nên thông dụng, người dân chủ yếu sử dụng tài khoản ngân hàng, ví điện tử cho các giao dịch hàng ngày dẫn đến lượng tiền mặt lưu thông ít bị hao mòn, không cần thay thế nhiều như trước. Do đó, Ngân hàng Nhà nước cũng giảm lượng tiền mới in ra thị trường, đặc biệt là các loại tiền mệnh giá nhỏ.

Bà Phùng Thị Chinh, phường Đại Mỗ chia sẻ: “Tôi là khách hàng thân thiết của một ngân hàng trên địa bàn phường. Đầu tháng Chạp, tôi ra ngân hàng giao dịch rút tiền và đề nghị cho tiền mới để mừng tuổi đầu năm nhưng nhân viên cho biết không có. Lý do là vì năm nay không in nhiều tiền mới nên không có để phục vụ khách hàng”.

Theo tìm hiểu của phóng viên tại một số ngân hàng như: BIDV, MB, Vietcombank, Vietinbank, MSB… câu trả lời nhận được đều là ngân hàng không còn tiền mới để đổi cho khách hàng. Một số nhân viên ngân hàng MSB (đề nghị giấu tên) cho biết, thường vào đầu tháng Chạp hằng năm, khách hàng thân thiết sẽ được ưu tiên đổi tiền mới với số lượng giới hạn. Tuy nhiên, năm nay, hầu hết các chi nhánh đều không có nguồn tiền mới để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Thế nhưng, trái ngược với tình trạng khan hiếm tại các ngân hàng, trên các nền tảng mạng xã hội như: Facebook, Zalo, TikTok lại xuất hiện dày đặc các tài khoản cá nhân, hội nhóm, fanpage đăng quảng cáo dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ số lượng lớn, khách cần bao nhiêu cũng có.

Chỉ cần gõ các cụm từ “đổi tiền lì xì”, “đổi tiền mới Tết”, người dùng dễ dàng bắt gặp các bài đăng kèm theo hình ảnh những cọc tiền mới nguyên đai, nguyên seri, được sắp xếp theo từng mệnh giá từ 2.000 đồng, đến 100.000 đồng. Người đổi cam kết “tiền mới 100% từ ngân hàng”, “bao kiểm tra trước khi nhận”, “giao hàng tận nơi toàn quốc”. Một số tài khoản còn livestream trực tiếp quá trình đếm tiền để tạo niềm tin.

Khi phóng viên nhắn tin cho tài khoản Facebook “Đổi tiền lẻ giá rẻ tại Hà Nội”, ngay lập tức nhận được bảng giá chi tiết: Mức phí với tiền mới mệnh giá 100.000 đồng là 5%; 50.000 đồng là 6%; 2.000 đồng, 5.000 đồng có mức phí 7%. Đáng nói, khi khách hàng chấp nhận đổi, đa số tài khoản yêu cầu khách chuyển khoản đặt cọc từ 10% đến 50% giá trị tiền cần đổi, phần còn lại thanh toán khi nhận hàng. Với khách ở xa, tiền được gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Toàn bộ quá trình thỏa thuận diễn ra qua tin nhắn riêng, không có hợp đồng hay giấy tờ chứng nhận.

Không chỉ sôi động trên mạng xã hội, khảo sát tại một số di tích, điểm tâm linh tại Hà Nội, phóng viên nhận thấy, tình trạng đổi tiền lẻ, tiền mới được công khai. Sáng 14-2 (tức ngày 27 tháng Chạp), khảo sát quanh khu vực Cụm di tích Đình - Chùa - Bia Bà La Khê (phường Hà Đông), phóng viên ghi nhận có gần 10 điểm đổi tiền lẻ, tiền mới. Dù không có biển hiệu quảng cáo nhưng dấu hiệu nhận biết các điểm đổi tiền tại đây là các tủ kính nhỏ, bên trong bày các thếp tiền hoặc dán các tờ tiền đủ loại mệnh giá. Khách hàng có nhu cầu đổi mệnh giá nào, số tiền bao nhiêu ngay lập tức có người ra tiếp. Mức phí đổi tiền mới tại đây dao động ở mức 5-12% tùy mệnh giá.

Người dân đừng tiếp tay cho vi phạm

Hành vi thực hiện đổi tiền không đúng quy định là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt với mức từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng theo quy định tại Điểm a, khoản 5, Điều 30 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP ngày 14-11-2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Mức phạt cao là vậy nhưng trên thực tế, hoạt động này vẫn diễn ra công khai trên mạng xã hội và nhiều di tích trên địa bàn thành phố.

Điều đáng nói, việc đổi tiền trực tuyến còn tiềm ẩn nguy cơ bị lừa. Các chiêu thức lừa đảo điển hình là: Khách chuyển tiền đặt cọc nhưng sau đó bị chặn liên lạc; khách nhận tiền không đúng số lượng đổi; không giao tiền nguyên seri như cam kết... Song, do giao dịch qua mạng, thiếu căn cứ pháp lý nên người bị hại gặp khó khăn khi khiếu nại, đòi lại quyền lợi.

Chị Đỗ Trà My, phường Yên Hòa kể lại tình huống mới xảy ra cách đây 5 ngày khi chị tìm dịch vụ đổi tiền mới trên mạng xã hội. Sau khi tham gia một nhóm có hơn 30.000 thành viên chuyên “Đổi tiền mới Tết”, chị đã liên hệ với một tài khoản cá nhân được nhiều người bình luận “uy tín”. Người này gửi hình ảnh tiền mới các mệnh giá nguyên seri nên chị đã đặt đổi 1 triệu tiền 10.000 đồng và 2 triệu tiền 20.000 đồng với phí đổi 7%. Chủ tài khoản yêu cầu chuyển khoản trước 500.000 đồng để giữ tiền nên chị My đã đặt cọc. Tuy nhiên, sau khi chuyển tiền, tài khoản trên liên tục trì hoãn với lý do đang gom tiền, hoặc shipper chưa lấy hàng, rồi sau đó chặn toàn bộ liên lạc. "Lúc này tôi mới biết mình bị lừa thì đã quá muộn", chị My nói.

Theo tìm hiểu, nguyên nhân của thực trạng này là do người dân vẫn có thói quen đổi tiền mới để mừng tuổi đầu năm. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương vẫn chưa có biện pháp kiểm soát chặt chẽ và xử lý dứt điểm hành vi đổi tiền lẻ, tiền mới trực tuyến hay trực tiếp nên tình trạng này vẫn diễn ra.

Trước tình hình trên, một số chuyên gia khuyến nghị người dân nên thay đổi thói quen lì xì bằng tiền mới. Thay vào đó, có thể sử dụng tiền cũ còn sạch đẹp hoặc chuyển khoản qua các ứng dụng ngân hàng, ví điện tử - vừa an toàn, tiện lợi lại phù hợp với xu hướng thanh toán hiện đại. Song để xử lý triệt để, các cơ quan chức năng của thành phố và chính quyền địa phương cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp đổi tiền mới, tiền lẻ trực tuyến hoặc trực tiếp nhằm bảo đảm các quy định pháp luật được thực thi.