Văn nghệ

Đưa tranh Đông Hồ sống lại bằng ngôn ngữ xiếc đương đại

Kim Huệ • 28/12/2025 - 14:14

Lần đầu tiên tranh dân gian Đông Hồ - một di sản lâu đời của văn hóa Việt - bước ra khỏi mặt giấy điệp, hiện diện sinh động trên sân khấu bằng hình thể, chuyển động và kỹ thuật xiếc.

Thay vì trưng bày theo lối truyền thống, các giá trị văn hóa được kể lại bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, tạo sự gần gũi, dễ tiếp cận với khán giả.

Tối 27-12, tại Rạp Xiếc trung ương (Hà Nội), sự kiện văn hóa - nghệ thuật “Xiếc họa Đông Hồ” đã diễn ra, mang đến cách tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy giá trị tranh dân gian Đông Hồ thông qua ngôn ngữ xiếc đương đại.

Chương trình do dự án “Thức cùng di sản” tổ chức, dưới sự bảo trợ chuyên môn của Liên đoàn Xiếc Việt Nam và Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ, thu hút đông đảo khán giả, đặc biệt là giới trẻ và du khách quốc tế.

Điểm nhấn của sự kiện là vở diễn “Ký ức làng Hồ” (90 phút), kể câu chuyện về dòng tranh Đông Hồ bằng hình thể, chuyển động và kỹ thuật xiếc. Mở đầu là không gian “Đu Quan họ” do NSƯT Thu Hương và NSƯT Thanh Tuấn biểu diễn, gợi nhịp sống yên bình, đậm bản sắc vùng Kinh Bắc.

Phần giao lưu với NSƯT Nguyễn Hữu Quả giúp công chúng hiểu sâu hơn về lịch sử, kỹ thuật và giá trị nhân văn của tranh Đông Hồ. Cao trào là vở sân khấu hóa “Chuyện nhà Tí”, tái hiện sinh động các bức tranh dân gian quen thuộc bằng ngôn ngữ xiếc hiện đại.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vừa được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, qua đó gợi mở hướng đi mới để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

Mở đầu là không gian nghệ thuật “Đu Quan họ” do NSƯT Thu Hương và NSƯT Thanh Tuấn biểu diễn, gợi lại nhịp sống yên bình, đậm bản sắc vùng Kinh Bắc. Ảnh: BTC

Tiếp đó là phần giao lưu cùng NSƯT Nguyễn Hữu Quả - “người giữ lửa”, dành trọn cuộc đời gắn bó với nghề làm tranh Đông Hồ. Những chia sẻ về lịch sử, thăng trầm của làng tranh, kỹ thuật khắc gỗ, giấy điệp và hệ màu tự nhiên đã giúp công chúng hiểu rõ hơn giá trị văn hóa, nhân văn ẩn chứa trong mỗi tác phẩm.

Tranh dân gian Hứng dừa được chuyển thể một cách sinh động nhờ sự kết hợp với kỹ thuật trình diễn điêu luyện của các nghệ sĩ thu hút khán giả.

Các nhân vật dân gian như bước ra khỏi khuôn tranh, tạo nên sự giao thoa tự nhiên giữa mỹ thuật truyền thống và nghệ thuật biểu diễn hiện đại.

Phần sân khấu hóa “Chuyện nhà Tí”, tái hiện các bức tranh Đông Hồ quen thuộc như Đám cưới chuột, Vinh quy bái tổ… được làm sống lại bằng những hình thức biểu đạt mới.

Khán giả trẻ thích thú với màn trình diễn.

Các giá trị văn hóa được kể lại bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, tạo sự gần gũi, dễ tiếp cận với khán giả trẻ và khách quốc tế.

Trước đó, trong khuôn khổ sự kiện, khuôn viên Rạp Xiếc trung ương được tổ chức thành một “hội làng” thu nhỏ, với các hoạt động trải nghiệm in tranh Đông Hồ, trò chơi dân gian, tìm hiểu chất liệu và màu sắc tự nhiên của dòng tranh.

“Xiếc họa Đông Hồ” diễn ra trong bối cảnh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vừa được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp (tháng 12-2025).

Chương trình được xem là gợi mở hướng tiếp cận mới trong công tác bảo tồn di sản: Đưa di sản trở lại đời sống đương đại, khẳng định vai trò sáng tạo và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống.