Ấn bản “Kim Vân Kiều” đặc sắc với bộ tranh Kiều của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm

Ấn bản được thực hiện nhằm tôn vinh giá trị trường tồn của kiệt tác văn chương dân tộc, đồng thời nhìn lại lịch sử phiên âm, chú giải ra quốc ngữ và tiếp nhận Truyện Kiều trong đời sống tri thức, văn hóa Việt Nam hơn hai thế kỷ qua.

Đây là lần đầu tiên đồng thời có sự kết hợp “Kim Vân Kiều” do học giả Nguyễn Văn Vĩnh dịch và chú giải cẩn thận sang quốc ngữ, kèm minh họa nhân vật theo bản in năm 1923, cùng bộ tranh Kiều họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm. Có thể nói ấn bản là sự hội tụ hiếm có của ba di sản lớn là di sản văn chương của Nguyễn Du, di sản quốc ngữ của Nguyễn Văn Vĩnh và di sản hội họa của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm.

Học giả Nguyễn Văn Vĩnh đã phiên âm, ấn hành “Kim Vân Kiều” chữ quốc ngữ ở Hiệu Ích Ký năm 1913. Trong lời tựa “Kim Vân Kiều” bản tái bản năm 1915, Nguyễn Văn Vĩnh nhấn mạnh: “Nay chúng tôi dịch truyện này ra chữ quốc ngữ, có ý tra cứu các bản từ xưa đến giờ, để dịch cho đúng mà lưu lại một cái nền văn-chương nước Nam. Các điển tích cùng các câu khó chúng tôi đã diễn giải, để ai ai cũng hiểu những câu sâu sắc trong truyện Kiều; để mà biết thực giá một cái hương-hỏa quý của người đời trước để lại cho; để mà ngâm câu truyện biết nghĩa lý, thì lòng người mới biết động”.

Đây được xem là một trong những nỗ lực sớm và nghiêm túc nhằm đưa “Truyện Kiều” đến với đông đảo bạn đọc quốc ngữ, đồng thời góp phần định hình cách đọc Kiều trong bối cảnh văn hóa mới.

Ấn bản “Kim Vân Kiều” năm 2025 của Nhã Nam được tái bản dựa trên bản “Kim Vân Kiều” do Nguyễn Văn Vĩnh dịch, chú dẫn các điển tích ra chữ quốc ngữ, in lần thứ 7 năm 1923 của Hiệu Ích Ký (Hà Nội). Bản dịch và chú giải “Kim Vân Kiều” của Nguyễn Văn Vĩnh được yêu thích bởi lối phiên âm sáng rõ, cùng hệ thống chú giải uyên bác nhưng tiết chế, giúp độc giả quốc ngữ cảm nhận đúng tài năng, nghệ thuật thơ của Nguyễn Du.

Đặc biệt, trong ấn bản “Kim Vân Kiều” lần này có bộ tranh Kiều gồm 26 bức chưa từng công bố của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm (1922–2016). Là một trong những gương mặt lớn của mỹ thuật Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tư Nghiêm đã dành nhiều năm sáng tác tranh Kiều, xem đây như một không gian để đối thoại giữa truyền thống nghệ thuật, tinh thần hiện đại và ngôn ngữ tạo hình đậm cá tính cá nhân, từ đó mang đến cho công chúng cách “đọc Kiều bằng hình ảnh” đầy sáng tạo và độc đáo.

Điểm nổi bật trong tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm là không đi theo lối minh họa trực tiếp cốt truyện, mà khai thác chiều sâu tâm lý, tính cách và cảm xúc của mỗi nhân vật, tình huống, sự việc trong Truyện Kiều. Công chúng và giới phê bình mỹ thuật cho rằng phong cách hội họa của Nguyễn Tư Nghiêm, mà tranh Kiều là minh chứng điển hình, được định hình từ sự khai thác vốn nghệ thuật truyền thống của dân tộc, kết nối quá khứ với hiện đại, hòa quyện với kỹ thuật tạo hình của châu Âu.

Ấn bản đặc biệt “Kim Vân Kiều” được Nhã Nam phát hành giới hạn 999 bản, in đẹp. Tất cả các ấn bản đều đóng triện Nhã Nam, được đánh số từ 1 đến 999, dành cho bạn đọc thích Kiều và yêu sách đẹp.

Nhân dịp này, Công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam cũng phát hành tiểu thuyết chương hồi “Kim Vân Kiều” của Thanh Tâm Tài Tử (Thanh Tâm Tài Nhân) do dịch giả Tô Nam Nguyễn Đình Diệm thực hiện với định dạng bìa cứng có bìa áo.

Sau ấn phẩm “Truyện Thúy Kiều” của Bùi Kỳ và Trần Trọng Kim, đây là một nỗ lực tiếp nối mạch quan tâm lâu dài của Công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam đối với các tác phẩm kinh điển của văn học Việt Nam, đặc biệt là những tác phẩm đã góp phần hình thành nền tảng văn học, văn hóa và chữ viết quốc ngữ, đồng thời vẫn không ngừng gợi mở những cách đọc mới cho bạn đọc hôm nay.