Đa dạng nguồn vốn cho phát triển bền vững

Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh, Ngân hàng Nhà nước đã hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế chính sách để thúc đẩy tín dụng xanh; nhận diện, đánh giá và quản lý rủi ro về môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng.

Các ngân hàng đã tích cực, chủ động phát triển các sản phẩm huy động vốn xanh, tín dụng xanh để tài trợ vốn cho các dự án mang lại lợi ích môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, các mô hình sản xuất tuần hoàn, liên kết bền vững.

Tính đến ngày 30-11, dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 750 nghìn tỷ đồng, trong khi mức tăng trưởng bình quân giai đoạn từ năm 2017 đến tháng 9-2025 đạt hơn hơn 21%/năm (cao hơn mức tăng trưởng dư nợ tín dụng chung của cả nền kinh tế). Đến nay, quy mô các tổ chức tín dụng tham gia báo cáo dư nợ xanh đã tăng từ 15 đơn vị (năm 2017) lên 58 đơn vị.

Về phía ngân hàng, đại diện Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) chia sẻ, đến quý III-2025, tổng dư nợ tín dụng xanh của Agribank đạt 28.355 tỷ đồng, với gần 40.000 khách hàng.

Trong đó nguồn vốn vay lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng sạch chiếm tỷ trọng lớn nhất (hơn 53%), với dư nợ đạt 15.260 tỷ đồng; nông nghiệp xanh đạt 5.973 tỷ đồng, chiếm hơn 21%; lâm nghiệp bền vững đạt 6.944 tỷ đồng, chiếm hơn 24%...

Tuy nhiên, các chuyên gia và diễn giả tham gia hội thảo đều có chung nhận định, cần phải đa dạng hóa nguồn lực tài chính, cũng như sự tham gia của các kênh vốn trong và ngoài nước, đặc biệt từ khu vực tư nhân và thị trường vốn.

Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước cho các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ gia đình, cá nhân kinh doanh vay vốn tại các ngân hàng thương mại để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng khung tiêu chuẩn ESG đang được hoàn thiện và có thể triển khai từ đầu năm 2026.

Ước tính, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa huy động vốn, bởi dư nợ trái phiếu chính phủ mới xấp xỉ 20% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều nước châu Á, trong khi lãi suất phát hành vẫn ở mức tương đối thấp.

Tuy nhiên, cấu trúc thị trường vốn còn mất cân đối khi nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng, với dư nợ lên tới khoảng 130% GDP. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển chậm, kỳ hạn chủ yếu ngắn và trung hạn, thanh khoản thứ cấp yếu, chưa đáp ứng được nhu cầu vốn dài hạn cho đầu tư.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán vẫn còn quy mô khiêm tốn so với GDP và thiếu chiều sâu về thông tin, khiến khả năng huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp còn hạn chế.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, các chuyên gia từ ADB đề xuất hình thành hệ sinh thái tài chính đồng bộ, từ việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu phát thải, nâng cao năng lực ESG cho doanh nghiệp, đến việc khơi thông dòng vốn trái phiếu và triển khai nhanh chóng các gói hỗ trợ lãi suất. Chỉ khi có sự cộng hưởng giữa chính sách Nhà nước, vốn ngân hàng và thị trường vốn tư nhân, bài toán nguồn lực cho phát triển bền vững mới tìm được lời giải thỏa đáng.