Hà Nội hạn chế xe máy xăng theo giờ: Tính toán nào cho hạ tầng và sinh kế?

Đó là thông tin được Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Việt Long chia sẻ tại buổi tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Hà Nội cấm xe máy xăng theo giờ: Tính toán nào cho hạ tầng và sinh kế?", do Báo Dân trí phối hợp với Văn phòng UBND thành phố Hà Nội tổ chức.

Triển khai vùng phát thải thấp theo lộ trình

Ngày 12-7-2025, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 20/CT-TTg về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn.

Theo đó, Thủ tướng yêu cầu thành phố Hà Nội thực hiện các giải pháp chuyển đổi phương tiện, lộ trình đến ngày 1-7-2026 không có xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong Vành đai 1.

Bên cạnh đó, từ ngày 1-1-2028, Hà Nội không có xe mô tô, xe gắn máy, hạn chế xe ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong đường Vành đai 1, Vành đai 2; từ năm 2030 tiếp tục mở rộng thực hiện trong đường Vành đai 3.

Ngày 26-11, tại kỳ họp thứ 28, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 47/2024/NQ-HĐND ngày 12-12-2024 của HĐND thành phố quy định vùng phát thải thấp trên địa bàn.

Lộ trình thực hiện vùng phát thải thấp từ năm 2026 đến năm 2030, trong đó từ ngày 1-7-2026, thí điểm tại một số khu vực trong Vành đai 1; từ ngày 1-1-2028 thực hiện vùng phát thải thấp tại Vành đai 1 và một số khu vực tại Vành đai 2 trở vào; từ ngày 1-1-2030, thực hiện vùng phát thải thấp tại Vành đai 3 trở vào…

Chính sách hỗ trợ toàn diện

Tại toạ đàm, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Việt Long cho biết, việc chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe máy điện là một trong những nội dung có tác động rộng nhất, liên quan đến hàng triệu người dân. Cho nên ngay từ đầu, thành phố đã xác định phải chuẩn bị kỹ, đặc biệt là hành lang pháp lý, cơ chế hỗ trợ, hạ tầng đi kèm, và phương án tổ chức giao thông.

Đáng chú ý, thành phố đang nghiên cứu triển khai hệ thống chính sách hỗ trợ toàn diện, bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố.

Với người dân, đặc biệt là chủ sở hữu xe máy xăng, thành phố sẽ có cơ chế hỗ trợ trực tiếp bằng tiền khi chuyển sang xe máy điện. Mức phổ thông được đề xuất là hỗ trợ 20% giá trị phương tiện, tối đa 5 triệu đồng.

Với các hộ nghèo, mức hỗ trợ có thể lên tới 100% giá trị xe, tối đa 20 triệu đồng; còn hộ cận nghèo là 80%, tối đa 15 triệu đồng.

Đây là nhóm chính sách rất quan trọng, bởi xe máy là phương tiện đi lại chính của phần lớn người dân Thủ đô. Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, người dân còn được hỗ trợ 30% tiền lãi vay nếu mua xe trả góp trong thời hạn tối đa 12 tháng.

Điều này giúp giảm đáng kể chi phí ban đầu - vốn là rào cản lớn nhất khi người dân quyết định chuyển sang phương tiện xanh.

Hiện nay, giá xe máy điện đã ở mức tương đối phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân. Tuy nhiên, thành phố sẽ chủ động làm việc với các nhà sản xuất và đơn vị phân phối xe máy điện, đề nghị tiếp tục tối ưu chi phí, giảm giá bán và đưa ra các gói ưu đãi phù hợp cho thị trường Hà Nội.

Với doanh nghiệp vận tải, thành phố đang xem xét có các chính sách tương tự để giảm chi phí đầu tư phương tiện mới. Doanh nghiệp vận tải hành khách, vận tải hàng hóa và các đơn vị cung ứng dịch vụ công ích sẽ được hỗ trợ 30% lãi vay ngân hàng trong tối đa 5 năm, có thể vay vốn ưu đãi từ Quỹ Đầu tư phát triển và Quỹ Bảo vệ môi trường của thành phố. Đây là nhóm đối tượng có tần suất hoạt động lớn, phát thải cao, nên việc hỗ trợ mạnh mẽ sẽ thúc đẩy quá trình chuyển đổi nhanh và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ hỗ trợ 50% lệ phí đăng ký đối với xe mô tô, xe gắn máy chuyển đổi; riêng hộ nghèo và cận nghèo được hỗ trợ 100%. Các phương tiện xanh khác cũng được hỗ trợ 50% lệ phí đăng ký lần đầu.

Đối với taxi và xe buýt là hai nhóm có mức độ đóng góp lớn vào giao thông đô thị nếu chuyển đổi và tiếp tục sử dụng biển số định danh đã cấp, sẽ được hỗ trợ 100% lệ phí.

Ngoài ra, thành phố cũng đang rà soát phương án ưu đãi giá dịch vụ trông giữ xe cho phương tiện xanh; đặc biệt, các doanh nghiệp cho thuê xe đạp điện, xe máy điện công cộng được miễn phí sử dụng lòng đường, hè phố làm nơi để xe trong tối đa 5 năm (do phục vụ mục đích công cộng, chia sẻ) và mở rộng đối tượng miễn phí vé vận tải hành khách công cộng cho đối tượng học sinh, sinh viên và công nhân tại các khu công nghiệp.

Về hạ tầng là vấn đề được nhiều người dân và doanh nghiệp quan tâm, thành phố đang nghiên cứu hỗ trợ cho các đơn vị đầu tư trạm tiếp năng lượng sạch công cộng. Bao gồm hỗ trợ 30% lãi vay, hỗ trợ 50% chi phí giải phóng mặt bằng, và miễn 100% tiền thuê đất trong 5 năm đầu đối với các dự án đã được phê duyệt. Thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư trạm sạc cũng sẽ được rút gọn, đơn giản hóa tối đa.

Chính sách hỗ trợ hạ tầng đang được đề xuất không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư trạm sạc, mà còn đảm bảo người dân và các đơn vị vận tải khi chuyển đổi phương tiện sẽ có điểm sạc, điểm tiếp năng lượng sạch thuận tiện để sử dụng hằng ngày.

Nhóm lao động sử dụng xe máy hành nghề, như shipper, xe ôm công nghệ, công nhân tự do… sẽ chịu tác động như thế nào trong tổng thể kế hoạch chuyển đổi phương tiện xanh?

Về vấn đề này, bà Lê Thanh Thủy - Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, với các nhóm lao động chịu tác động trực tiếp, chính sách của thành phố là chuyển đổi có lộ trình, có hỗ trợ. Lộ trình đều cụ thể, rõ ràng, theo khu vực.

“Quá trình chuyển đổi xanh phù hợp xu thế của các đô thị lớn trên thế giới. Chúng ta không thể nằm ngoài xu thế này. Quan điểm của thành phố rất rõ ràng: Không đánh đổi an sinh xã hội để bảo vệ môi trường, và cũng không hy sinh môi trường vì lợi ích ngắn hạn. Chúng ta phải làm song song và làm bằng được” – bà Lê Thanh Thủy nói.