Đại biểu Quốc hội kiến nghị có giải pháp cụ thể hơn để bình ổn giá thị trường

Trong phiên thảo luận, các đại biểu đều nhất trí với sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng việc bình ổn giá theo cơ chế thị trường là rất cần thiết và quan trọng. Trong thời gian qua, công tác bình ổn giá còn khó khăn, vì đa số mặt hàng thiết yếu là do khu vực tư nhân định giá theo thị trường, tuỳ thuộc vào nguyên liệu, dịch vụ và nhu cầu của người dân...

Theo đại biểu, các mặt hàng bình ổn giá trong thời gian qua vẫn nằm trong tầm kiểm soát, nhưng có thời điểm, khi Nhà nước nâng lương cho công chức, viên chức, thì ngay lập tức thị trường phản ứng bằng việc tăng giá hàng hóa từ 5-10%, dù lương mới chưa được chi trả. Do vậy, cần có giải pháp cụ thể hơn để bình ổn giá sát với thực tế.

Đặc biệt, đại biểu Đoàn Đồng Tháp đề nghị lưu ý việc phân công nhiệm vụ cho cấp xã trong việc phối hợp với các ngành chức năng thực hiện công tác bình ổn giá, vì cán bộ chuyên trách cấp xã hiện còn hạn chế, khó có thể thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này.

Băn khoăn về danh mục hàng hóa bình ổn giá trong Phụ lục 1 của dự thảo Luật, đại biểu đề nghị xem xét, cân nhắc các vấn đề: Bổ sung hoặc loại bớt mặt hàng cho phù hợp thực tế; có nên đưa vàng vào danh mục hàng bình ổn giá hay không; cần xem xét vai trò của Nhà nước trong quản lý giá vàng thật cụ thể.

Cơ bản tán thành việc cần thiết phải sửa đổi Luật Giá, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, qua gần một năm triển khai thực tế cùng với việc ban hành các nghị định hướng dẫn, nhiều quy định của Luật Giá còn có độ trễ chính sách, thiếu tính linh hoạt trong phản ứng với biến động giá và chưa thực sự tương thích với các luật chuyên ngành, như: Luật Cạnh tranh, Luật Dược, Luật Điện lực, Luật Năng lượng nguyên tử…

Đề cập về tiêu chí xác định hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá tại Điều 19, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, hiện nay, tiêu chí xác định hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá vẫn mang tính định tính, chủ yếu dựa trên mức độ ảnh hưởng đến ổn định kinh tế - xã hội. Điều này khiến việc đưa một mặt hàng vào hay rút ra khỏi danh mục chịu sự định giá của Nhà nước còn thiếu căn cứ khoa học và chưa thống nhất.

Đại biểu lấy ví dụ: “Đã có thời kỳ xăng dầu, vật liệu xây dựng, thậm chí một số dịch vụ y tế, giáo dục được đưa vào danh mục nhưng lại không có tiêu chí đo lượng cụ thể”. Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung các tiêu chí định lượng rõ ràng vào Điều 19, như: Tỷ trọng trong rổ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) từ 2% trở lên; Chỉ số tập trung thị trường (HHI) vượt 1.800 điểm; Biến động chi phí đầu vào tăng quá 15% trong 3 tháng liên tiếp và có tác động trực tiếp đến an sinh kinh tế hoặc đời sống nhân dân. Những ngưỡng định lượng này không chỉ tăng tính khách quan mà còn giúp cơ quan quản lý có cơ sở dự báo, phản ứng chính sách kịp thời.

Về thẩm quyền và cơ chế điều chỉnh danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá tại Điều 20 của luật hiện hành, theo đại biểu, hiện nay, việc điều chỉnh danh mục này còn phải qua nhiều cấp, dẫn đến độ trễ rất lớn trong điều hành giá. Trong khi đó, thực tế thị trường có thể biến động chỉ trong vài ngày, điển hình như giá xăng dầu, phân bón hay thuốc chữa bệnh.

Từ đó, đại biểu đề nghị dự thảo Luật nên chăng cần bổ sung cơ chế linh hoạt hơn, cho phép Chính phủ tạm thời điều chỉnh danh mục trong thời hạn tối đa 6 tháng trong trường hợp cần thiết để bình ổn thị trường, sau đó báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp gần nhất.

“Thực tiễn tại các nước ASEAN, như: Thái Lan, Malaysia, Philippines, Singapore, Indonesia cho thấy, nhà nước chỉ can thiệp vào giá trong những tình huống đặc biệt, có điều kiện rõ ràng, thời hạn nhất định và luôn công khai với người dân. Đó là những cách tiếp cận hiện đại mà chúng ta có thể học tập và áp dụng”, đại biểu Thạch Phước Bình nêu quan điểm.

Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã làm rõ thêm một số nội dung đại biểu quan tâm. Bộ trưởng cho biết: Hiện nay, theo quy định của Luật Giá, UBND các tỉnh cũng đã ban hành các quyết định về phân công quản lý giá trên địa bàn, trong đó đã giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp thực hiện cho các cơ quan chuyên môn, cơ quan hành chính cấp dưới thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về giá tại địa phương.

Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ Tài chính cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát, để việc phân cấp, phân quyền và sự phối kết hợp giữa các cơ quan chức năng đảm bảo quá trình triển khai khả thi trong thời gian tới.

Về ý kiến đề nghị rà soát, hoàn thiện danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá, Bộ Tài chính cho rằng, trong quá trình xây dựng Luật Giá (sửa đổi) năm 2023, Bộ cũng đã phối hợp rất chặt chẽ với các cơ quan rà soát, đánh giá, điều chỉnh, đưa ra khỏi danh mục các mặt hàng không còn phù hợp, cũng như bổ sung một số mặt hàng thiết yếu vào danh mục Luật Giá.

“Trong quá trình tổng kết Luật Giá 2023, Bộ thấy rằng hiện nay danh mục cũng chưa có vấn đề gì thay đổi. Cho nên, chúng tôi cũng đề nghị chưa điều chỉnh danh mục hàng hóa và dịch vụ có bình ổn giá”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nói.

Bộ Tài chính tiếp thu ý kiến tham gia của các đại biểu và sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan soạn thảo các dự luật có liên quan để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với Luật Giá.