Đồng chí Hoàng Quốc Việt - Người học trò trung thành của Hồ Chủ tịch

Đồng chí Hoàng Quốc Việt Việttên thật là Hạ Bá Cang, sinh ngày 28 tháng 5 năm 1905 tại làng Đáp Cầu, Tổng Đỗ Xã, huyện Võ Giàng, tỉnh Bắc Ninh (nay là phường Đáp Cầu, thị xã Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh). Xuất thân từ một gia đình công nhân, là con út của một gia đình đông con, mẹ mất sớm, cha già yếu, nhờ sự nuôi dưỡng, chăm sóc của các anh, các chị, đồng chí mới có điều kiện để học hết cao đẳng tiểu học rồi thi đỗ vào Trường bách nghệ Hải Phòng.

Sống giữa thành phố Cảng đang trong thời kỳ phát triển, được tiếp xúc với thực tại xã hội đương thời, là học sinh năm thứ ba Trường bách nghệ Hạ Bá Cang sớm hiểu được nỗi cay đắng của một dân tộc bị nô lệ và mang nặng mối căm thù bọn thực dân bán nước.

Năm 1925, bị đuổi khỏi trường vì đã tham gia vào đoàn biểu tình chặn đường tên toàn quyền Varen từ Đồ Sơn về Hải Phòng đưa yêu sách đòi thả Phan Bội Châu, đồng chí trở về quê. Chính tại đây, đồng chí đã đến với Ngô Gia Tự, làm quen với người thanh niên nổi tiếng trường Bưởi cũng đã bị đuổi học vì đứng đầu cuộc đấu tranh của học sinh Hà Nội chống xử án cụ Phan Bội Châu. Từ đây,Hạ Bá Cang đã nhanh chóng đến với những tư tưởng lớn của Nguyễn Ái Quốc vàkhẳng định con đường của mình là đấu tranh giải phóng dân tộc. Trong những năm 1925 - 1927, Hoàng Quốc Việt vào làm thợ mỏ ở Phấn Mễ (Bắc Thái), Mạo Khê (Quảng Ninh) rồi đồng chí trở về Hải Phòng làm thợ nguộiở nhà máy cơ khí Carông với hy vọng ở nơi đông đúc thợ thuyền và đã từng nổ ra những cuộc đấu tranh gay gắt, ắt tìm được đoàn thể cách mạng. Chính ở đây đồng chí đã gặp lại Lương Khánh Thiện, rồi Nguyễn Đức Cảnh, Trịnh Đình Cữu, những người đã giúp đỡ và kết nạp Hạ Bá Cang vào Hội Việt Nam cách mạng thanh niên.

Cuối năm 1928, do hoạt động cho phong trào, đồng chí đã bị đuổi khỏi nhà máy. Và từ đây đồng chí bước vào cuộc đời của một nhà hoạt động cách mạng.

Năm 1929, được Đảng cử vào Nam để cùng các đồng chí Ngô Gia Tự, Lê Văn Lương tuyên truyền mở rộng ảnh hưởng của Đảng, đồng chí đã từng lăn lộn và gắn bó với thợ thuyền và bà con lao động nghèo ở xóm Chiếu, Khánh Hội, Thủ Thiêm. Cuối năm, đồng chí được cử sang Pháp để liên hệ với Đảng Cộng sản Pháp xin tài liệu và đề nghị bạn giúp đỡ Đảng ta có thêm điều kiện hoạt động.

Chuyến đi đầy gian khổ nhưng trót lọt đó không chỉ đặt đường dây liên lạc bí mật giữa Đảng ta với Đảng bạn, mà còn là dịp giúp đồng chí mở rộng tầm nhìn và thấm thía thế nào là tình cảm quốc tế vô sản.

Về đến Sài Gòn, hay tin Đảng Cộng sản Đông Dương được thànhlậptrên cơ sở hợp nhất các tổ chức Cộng sản hiện có ở các xứ, đồng chí lại được cử thay mặt bộ phận Đông Dương Cộng sản ở Nam Kỳ ra dự hội nghị thực hiện việc hợp nhất. Nhưng vào đến Hải Phòng, mới kịp gặp đồng chí Trần Phú để nghe thông báo nội dung và chương trình nghị sự thì đồng chí Hạ Bá Cang đã bị bắt cùng nhiều đồng chí khác. Do biến cố này nên mãi đến tháng 10 năm 1930, hội nghị hợp nhất mới họp được. Mặc dầu còn ở trong tù, đồng chí vẫn được Hội nghị nhất trí cử vào Ban chấp hành Trung ương lâm thời.

Đầu năm 1931, tòa án đề hình Kiến An kết án đồng chí án chung thân biệt xứ... Đồng chí bị đưa lên giam ở Hỏa Lò - Hà Nội, rồi đày ra Côn Đảo... Mùa thu năm 1936, do thắng lợi của Mặt trận bình dân Pháp, đồng chí được thả về đất liền. Và từ đó đến năm 1945,suốt 10 năm trời, với đôi chân khập khiễng, do những trận đòn thù đầu tiên của mật thám Pháp ở Hải Phòng năm 1930, khi “khăn đóng, áo dài”, khi “com-lê cra-vát” anh đã dọc ngang khắp nước, để móc nối, gâydựng, củng cố và phát triển cơ sở Đảng, phát triển phong trào, bất chấp sự rình rập, chăng bẫy ngày đêm của kẻ thù.

Ra đến Bắc, đồng chí lao ngay vào hoạt động cách mạng. Đồng chí được phân công cùng đồng chí Trường Chinh phụ trách các tờ báo của Đảng ở Bắc Kỳ. Tháng 3 năm 1938, đồng chí được cử đi dự Hội nghị Trung ương họp ở Hóc Môn Bà Điểm bàn về công tác Mặt trận của Đảng trong tình hình mới của cách mạng nhằm tập hợp lực lượng quần chúng đông đảo chống bọn phản động thuộc địa, chống chiến tranh phát xít... Vừa về đến Hà Nội, đồng chívà nhiều đồng chí khácbị trục xuất ra khỏi Hà Nội. Sau đó đồng chí được phân công về nông thôn gây cơ sở chuẩn bị cho giai đoạn đấu tranh mới.

Trong những năm 1941 - 1945, với cương vị Thường vụ Trung ương Đảng kiêm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, vẫn đôi chân khập khiễng ấy, khi lên rừng núi,lúc xuống đồng bằng, lúc vào Nam, khi ra Bắc, rồi lặn lội lên tận Pắc Bó (Cao Bằng) dựHội nghị Trung ương lần thứ 8, do lãnh tụ Nguyễn ái Quốc triệu tập để phát triển và hoàn chỉnh đường lối của Đảng về vấn đề giải phóng dân tộc, lập ra Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh). Trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, đồng chí Hoàng Quốc Việt được Đảng, Chính phủ và Bác Hồ giao nhiều trọng trách, đặc biệt là chăm lo công tác Mặt trận và công tác vận động quần chúng.

Tại Đại hội II (năm 1951) của Đảng, đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị Trung ương Đảng. Với 26 năm ở cương vị Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam, đồng chí đã góp phần quyết định vào việc xây dựng cơ chế làm chủ của công nhân viên chức Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở.

Khó mà kể hết công lao to lớn cùng những hoạt động không biết mệt mỏi của đồng chí Hoàng Quốc Việt ở nhiềulĩnh vực khác nhau trong hơn 60 năm, từ anh thanh niên Hạ Bá Cang năm xưa đến lão đồng chí Hoàng Quốc Việt.

Cả cuộc đời dành cho cách mạng, cho nhân dân, trong đó nhiều năm ở cương vị lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Mặt trận, Công đoàn v.v... nhưng tất cả những người đã từng cộng tác hoặc tiếp xúc với đồng chí Hoàng Quốc Việt đều có chung một ấn tượng sâu sắc về hình ảnh một người công nhân bất khuất, kiên trung, liêm khiết, trung thực, có tác phong bình dị, ghét cay ghét đắng thói xa hoa, hợm hĩnh, chân thành và cởi mở với mọi người, đặc biệt quan tâm đến người lao động, tính nguyên tắc rất cao kết hợp với tính linh hoạt sắc sảo, rất nghiêm khắc nhưng cũng rất khoan dung, thương người.

Đồng chí Hoàng Quốc Việt - người học trò trung thành của Hồ Chủ tịch, công lao của đồng chí đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân ta ghi nhận và đánh giá cao. Đồng chí đã được tặng Huân chương Sao Vàng, phần thưởng cao quý nhất của Đảng và Nhà nước ta. Đồng chí cũng là người đầu tiên được nhận Huy chương “Vì sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân” của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

HNM