Giải pháp nào cho một tương lai không có AIDS?
Chính trị - Ngày đăng : 14:52, 01/12/2004
Từ những con số giật mình …..
Với con số 5 triệu người nhiễm virus HIV tăng mới trong năm nay và với trung bình mỗi năm có tới 3 triệu người tử vong vì căn bệnh này, AIDS được coi là kẻ giết người đứng thứ 4 trên thế giới và đứng thứ nhất ở Châu Phi. Tính đến nay đã có khoảng 40 triệu người trên toàn thế giới bị nhiễm virus HIV/AIDS, trong số đó có tới 2,5 triệu trẻ em. Ước đến cuối năm 2004, toàn thế giới có cả trăm ngàn trẻ em dưới 15 tuổi bị chết có liên quan đến AIDS, gần 500 ngàn trẻ em mới nhiễm HIV, gần 3 triệu trẻ sống chung với AIDS và gần 15 triệu trẻ mồ côi vì AIDS.
Người nhiễm HIV đầu tiên ở Việt Nam được phát hiện vào tháng 12/1990 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đến nay theo Cục Y tế dự phòng và Phòng chống HIV/AIDS, tháng 11/2004 cả nước đã phát hiện 86.000 người bị nhiễm HIV, trong đó 13.612 người chuyển sang giai đoạn AIDS và gần 8.000 người đã chết. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có số người nhiễm HIV cao nhất nước với 6.700 trường hợp, tiếp đến là Hà Nội với 6.100 người. Cũng theo Cục Y tế dự phòng và Phòng chống HIV/AIDS, trong số trẻ em bị nhiễm HIV, 80% phải nghỉ học và không được tiếp cận với các dịch vụ y tế, 95% người nhiễm HIV nằm trong độ tuổi từ 15 đến 49, độ tuổi lao động, độ tuổi mạnh khỏe và có nhiều đóng góp nhất cho xã hội. Theo một dự báo của Bộ Y tế thì tới năm 2005 sẽ có khoảng 1 triệu hộ gia đình có thành viên bị nhiễm HIV.
Mặc dù có nhiều người đã vô tình “có” HIV thông qua chồng, vợ, thông qua việc truyền máu tại bệnh viện hay một vài nguyên nhân khách quan khác nhưng có thể nói ma túy và mại dâm vẫn là hai con đường chính dẫn đến việc lây lan HIV trong cộng đồng.
Những số liệu về việc sử dụng ma túy của giới trẻ hiện nay có thể khiến nhiều người giật mình. Như số liệu điều tra cuối năm 2000 và vừa được Chương trình Kiểm soát ma tuý của Liên Hợp Quốc (UNDCP) vừa tiết lộ thì có khoảng 2/3 số học sinh được hỏi biết ít nhất một loại ma tuý nào đó, đặc biệt là thuốc phiện và heroin. Gần 10% học sinh biết đến amphetamine, thứ hồng phiến đang ngày càng trở nên phổ biến ở các nước trong khu vực.
Thực tế có khoảng 44% học sinh được khảo sát cho biết các em đã từng sử dụng chất gây nghiện nói chung, trong đó 4,2% đã sử dụng ma tuý, phổ biến là các loại gardenal, secondal, diazepam, cần sa...đặc biệt có 0,2% sử dụng thuốc phiện và heroin. Với các loại chất an thần, các chất gây ảo giác hay các dạng hồng phiến, các em thường sử dụng bằng cách uống. Với thuốc phiện và heroin, các em chủ yếu hút, hít và 25% tiêm chích (đáng ngại hơn là có 50% trong số này thường xuyên dùng chung kim tiêm).
Yêu sớm và quan hệ tình dục sớm cũng là một đặc điểm nữa của học sinh thời nay. Số liệu cho thấy có đến 11% các em có người yêu. Khi được phỏng vấn, trên 2% nữ học sinh thú nhận là đã có quan hệ tình dục, trong đó 1% có quan hệ với người yêu và 1,1% quan hệ với người khác. Diện điều tra là gần 20 nghìn học sinh đang học tại trên 100 trường THCS, THPT, trung học dạy nghề ở một số thành phố, thị xã đại diện cho các vùng đô thị trong cả nước trên trang Web http://hoisinh.vnn.vn
Tổ chức phòng chống HIV/AIDS của Liên Hợp Quốc (UNAIDS) cũng đã nhận định: "Lây nhiễm HIV từ gái mại dâm ra cộng đồng là con đường rất khó kiểm soát và liên quan đến tất cả mọi người, đồng thời nó cũng báo trước về sự gia tăng số trẻ em nhiễm HIV từ mẹ và số trẻ mồ côi do AIDS...". Chưa bao giờ, gái mại dâm lại hoạt động rầm rộ như hiện nay và cũng chưa khi nào gái mại dâm bị nhiễm HIV/AIDS lại tăng nhanh như hiện nay: Năm 1996 tỉ lệ nhiễm HIV/AIDS trong gái mại dâm (GMD) chỉ là 0,9%, Năm 1997 tăng lên 1,6% (gấp 2 lần),Năm 1998 lên 2,44%, Năm 1999: 3,77%, Năm 2000: 4,3%, đến năm 2001 vọt lên đến 7,76%, đến nay con số chắn hẳn đã tăng lên rất nhiều lần.
Một số liệu khác cho thấy nguy cơ khó lường từ sự thiếu hiểu biết, thói quen và những vấn đề xã hội tác động đến cộng đồng: Khoảng 60% nam giới tại Việt Nam có quan hệ tình dục ngoài hôn nhân; cả nước có khoảng 70.000 gái mại dâm, quan hệ tình dục trung bình 2,5 lần/ngày, trong đó 70% không áp dụng các biện pháp an toàn như sử dụng bao cao su.… Điều này dẫn đến một nguy cơ rất lớn là những phụ nữ mang thai nhiễm HIV ngày một nhiều. Và số trẻ em nhiễm HIV trong những năm tới sẽ tăng cao. Một thế hệ trẻ sẽ không có tương lai và gánh nặng xã hội phải mang là không hề nhỏ.
Đến giải pháp hiện tại
Những con số không hề sáng sủa chút nào khi mà đây chỉ mới là trên các báo cáo, con số thực tế còn cao hơn nhiều. Với mức độ ngày càng gia tăng của đại dịch AIDS, rất cần các chương trình phòng chống hiệu quả hơn nữa giúp ngăn chặn căn bệnh thế kỷ này cũng như cũng có một chương trình toàn diện nhằm giúp người “có” HIVs hòa nhập được với cuộc sống cộng đồng, giảm thiểu sự kỳ thị của cộng đồng với họ? Châu Phi là một bằng chứng hiển nhiên khi đang phải trả giá về chính sự chậm trễ của họ trong việc phòng chống AIDS.
Điều trước tiên, thông tin và giáo dục về AIDS chính là chìa khóa trong cuộc đấu tranh phòng chống AIDS. Triển khai những chương trình cung cấp những kiến thức sâu hơn về HIV/AIDS cho người dân cũng như tổ chức những đội tuyên truyền tình nguyện mọi lứa tuổi, mọi thành phần, và hữu hiệu nhất là đội tình nguyện của những người đã “có” HIV sẽ là biện pháp tốt nhất để kiến thức đến được một từng người dân. Với hiểu biết đầy đủ về AIDS, bằng lối sống cá nhân lành mạnh và đúng đắn, chúng ta có thể tự bảo vệ mình khỏi nhiễm HIV và góp phần ngăn chặn đại dịch AIDS. Bên cạnh mỗi gia đình cần tự ý thức về việc giáo dục, quan tâm tới con cái, giúp con có một cuộc sống lành mạnh, có định hướng đúng đắn trong cuộc sống. Sự vô trách nhiệm của cha mẹ chính là một trong những nguyên nhân lớn khiến giới trẻ dễ nổi loạn, sa ngã, mất phương hướng, dẫn đến các tệ nạn xã hội như mại dâm, ma túy.
Bên cạnh đó xóa bỏ kỳ thị được coi là "liều thuốc" chống HIV/AIDS hữu hiệu nhất hiện nay. Tiến sĩ Khuất Thu Hồng, viện Nghiên cứu phát triển xã hội nói nhận xét: "Một điều rõ ràng là sự kỳ thị đã cản trở người nhiễm HIV/AIDS bộc lộ tình trạng bệnh tật của mình, ngăn cản họ tiếp cận với sự chăm sóc và hỗ trợ nhằm ngăn ngừa sự lan truyền của dịch bệnh. Chính sự phân biệt đối xử cũng đã khiến gia đình người nhiễm chịu những đau khổ không cần thiết, gặp những khó khăn nghiêm trọng về kinh tế. Trong khi đó, nếu chúng ta giải quyết được những nguyên nhân gốc rễ của sự kỳ thị thì sẽ tạo điều kiện cho những người nhiễm và những người có nguy cơ nhiễm HIV áp dụng những biện pháp cần thiết và thích hợp để ngăn ngừa sự lây lan hơn nữa của cuộc sống này, có được cuộc sống khoẻ mạnh, hữu ích". Trên thực tế HIV là một căn bệnh, không phải là một tệ nạn xã hội. Vì vậy ngoài việc tách rời quan niệm gắn HIV/AIDS với các hành vi tệ nạn xã hội (ma tuý, mại dâm); tăng cường các thông điệp tích cực về HIV/AIDS và những người nhiễm bệnh thì việc tạo điều kiện cho những người đã “có” HIV tham gia vào các hoạt động cộng đồng, giúp đỡ công ăn việc làm cũng chính là một biện pháp hữu hiệu ngăn chặn sự lây lan của AIDs.
Nick Partridge, Giám đốc Tổ chức Nhân đạo Terrence Higgin của Anh đã bày tỏ ý kiến "Đại dịch HIV tiếp tục tàn phá các cộng đồng trên toàn thế giới, và hơn bao giờ hết, chúng ta phải nỗ lực hơn nữa để chống lại căn bệnh này ở chính đất nước chúng ta, và đóng góp sức mình vào cuộc chiến chống HIV trên toàn cầu. Chúng ta sẽ thất bại nếu chúng ta không nhận thấy mình cũng nằm trong toạ độ lưỡi hái tử thần của căn bệnh". Và đây cũng chính là ý kiến của chúng ta, những người có trách nhiệm với xã hội, trách nhiệm với một thế hệ trẻ tương lai.
Hiếu NhiTPHCM