Chuyện về một người mẹ Việt Nam nhân hậu

Nói đến hiệu bánh kẹo Liên Phương nức tiếng không ai nghĩ rằng bà chủ, người sản sinh ra nó lại là một phụ nữ có cuộc đời thăng trầm chìm nổi hiếm thấy. Bà là người mẹ Việt Nam vĩ đại, được Bác Hồ khen ngợi, được Nhà nước trao tặng Huân chương lao động hạng Ba bởi tinh thần vượt khó và ý chí làm giàu mãnh liệt. Bà tên là Phan Thị Khoá, ở 23 Bát Đàn, Hà Nội.

Tám tuổi bà đã đi ở đợ cho nhà bà Hai Niên ở Tuyên Quang. Cuộc đời chìm nổi của người phụ nữ ấy bắt đầu từ những ngày quyết tâm vùng lên dứt bỏ kiếp ở đợ, khẳng định mình sau gần 80 năm bon chen ngoài xã hội.

Ngôi nhà của gia đình bà ở phố Bát Đàn to, đẹp, khang trang. Đặc biệt bước chân vào nhà ấn tượng đầu tiên đối với chúng tôi là hình ảnh cụ ông Nguyễn Khắc Tháo, người chồng đã mất của bà được trang trọng đúc thành tượng đồng. Bà Khoá kể chồng bà mất năm 1999, bà quyết tâm trích 40.000 USD số tiền dành dụm cả đời mình để lập “Quỹ học bổng Tài năng trẻ K-T” (mang tên cụ ông Nguyễn Khắc Tháo và cụ bà Phan Thị Khoá) giúp học sinh nghèo vượt khó, hiếu thảo, học giỏi, đức độ của Trường đại học Quốc gia Hà Nội.

Hàng năm bà trao tiền học bổng cho các em 2 lần vào ngày 12.4 (ngày cưới của hai ông bà) và ngày 1.10 (ngày mất của ông). Bà nói: “Vì vật lộn để mưu sinh mà tôi không được học hành. Tôi thấm thía cái nhục của sự thiếu kiến thức. Giờ đây tôi muốn bù đắp sự thiệt thòi của tôi bằng cách góp chút vật chấtđể giúp những cháu không có điều kiện cắp sách đến trường nhưng ham học , thông minh, có đạo đức tốt”.

Tâm nguyện từ tấm bé của bà đã được thực hiện từng bước một với sự ủng hộ của gia đình. Suốt từ 10 năm qua bà vẫn tài trợ tiền học bổng 3,6 triệu/1 năm cho các em học sinh giỏi Tuyên Quang, nơi tuổi thơ bà nếm chịu bao cay đắng, cũng là nơi bà trưởng thành,từng bước khẳng định mình là một thương gia nhỏ có trí làm giàu. hiện tại bà Khoá là Trưởng ban Quỹ giải thưởng của đồng bào dân tộc thiểu số Tuyên Quang.

Từ những năm 90 khi vùng đất Tuyên Quang bị lũ lụt tàn phá, dân nghèo cơm không có ăn, mặc không đủ ấm , một lần bà trở về thăm lại quê hương cùng Hội đồng hương nhìn thấy cảnh đói khổ đã viện trợ hàng tấn gạo cứu đói. Khi nhìn thấy những trẻ em nghèo, không được học hành bà xin góp tiền nuôi 3 cháu mỗi tháng 100.000đ/cháu. Hiện nay bà đã góp tiền cho 18 cháu sống no đủ tại Tuyên Quang.

Những việc làm từ thiện của bà đều xuất phát từ những đồng tiền mồ hôi nước mắt của bà. Điều bà mong muốn duy nhất là để con cái bà hiểu những việc làm tâm đức của bà xuất phát từ cái tâm, từ tình thương những người cùng cảnh ngộ với mình. Điều đặc biệt bà muốn nói với con mình rằng trong cuộc sống cần phải có sự lao động, có trí tuệ và có kiến thức. Có như vậy thì mới thành công, làm giàu bằng chính mồ hôi nước mắt, bằng chính sức lực, trí tuệ của mình, dân có giỏi thì nước mới mạnh.

Nhớ lại những tháng ngày gian truân vất vả từ lúc 8 tuổi bà Khoá dưng dưng xúc động. Đi ở đợ cực khổ, làm được 2 năm không bỏ được bà phải tìm cách làm chủ đánh đập để thoát khỏi kiếp tôi đòi. Trong một lần bị đánh đau do làm ngã con gái bà chủ bà Khoá đã bị đuổi ra khỏi nhà. May mắn bà được gia đình bà Thông Đoan thương và quý, cho một đồng xu. Cầm đồng tiền trong tay cô bé 8 tuổi nghĩ “phải từ đồng xu này làm ra nhiều đồng xu khác nữa. Nhưng làm thế nào để tiền “đẻ” được ra tiền”.

Câu hỏi luôn làm đau đầu cô bé lên 10. Cô bé đã đi bộ 10 cây số lên làng Hỷ La - Tuyên Quang mua vài củ gắm về rang lên mang đến cổng trường bán cho học sinh. Lần đầu tiên bà Khoá mới thấy thế nào là tiền “đẻ” ra tiền. Bà Thông Đoan thương cho thêm vài xu nữa, bà Khoá đã nhặt nhạnh mua thêm bưởi, mía, sắn... thành một mẹt quà vặt bán. Dần dần bà đã thu được những xâu tiền xu nặng. Lúc này bà mới dám trở về nhà thầy, bầm (bố, mẹ) và dần hướng anh chị, em mình vào công việc buôn bán quà vặt kiếm sống.

Gia đình mỗi ngày một tiến bộ, anh chị em Khoá có việc làm, có tiền của, gia đình bà đổi thay nhờ cô bé nhỏ, có ý chí cao. 13 tuổi Khóa bắt đầu đi buôn rau ở chợ Tam Cờ, bắt đầu từ buôn nhỏ lẻ, chuyển dần sang buôn tận gốc, bán tận ngọn. 14 tuổi cô bé Khoá đã lấy được lòng tin của khách nhờ sự nhanh nhẹn, có uy tín, trách nhiệm, và trở thành nguồn kinh tế chính của gia đình. Dần dần bà Khoá chuyển sang nghề buôn cá ở chợ, trở thành đầu mối buôn bán lớn do lấy hàng ở nhiều tỉnh dưới xuôi Việt Trì, Phú Thọ, Vĩnh Yên...

Vốn liếng đã khá hơn bà quyết tâm chuyển sang buôn gạo và trở thành mạng lưới cung cấp chính. Gia đình khá dần lên, đã mua được nhà riêng, các em bà đã được đi học. Năm 1942, lúc 23 tuổi bà chuyển dần sang buôn bánh kẹo sau một lần phải xếp hàng mua kẹo tết. Bà quyết tâm mua đứt hiệu bánh kẹo Liên Phương và mời các thợ làm bánh kẹo nổi tiếng từ Hà Nội lên cộng tác, dần chiếm lĩnh thị trường, thương hiệu bánh kẹo Liên Phương nức tiếng, bà Khoá trở thành thương gia nổi tiếng nhất phía Bắc.

Năm 1945 chiến tranh đã cướp sạch cơ nghiệp, gia đình bà lại bắt đầu từ con số 0. Nhưng bà nghĩ “còn người là còn của” và quyết định từ buôn bán để kiếm sống, mở lại hiệu bánh kẹo Liên Phương sau nhiều lần có lệnh tiêu thổ kháng chiến, gương mẫu phá dỡ tất cả 6 ngôi nhà cuả mình. Tiếp tục làm bánh kẹo, mua được giống bò sữa Hà Lan gốc ấn Độ bà mở thêm cơ sở chăn nuôi bò sữa. Bà Khoá luôn đóng góp cho kháng chiến các phong trào lớn như “hũ gạo kháng chiến”, “mùa đông binh sĩ”, ngoài ra bà còn mua công trái kháng chiến bằng một nửa gia tài lúc bấy giờ là 1,6 triệu bằng 1000 tấn thóc khi ấy. Ngoài ra bà còn buôn bán thuốc chữa bệnh phục vụ kháng chiến.

Năm 1954, 35 tuổi bà Khoá xây dựng gia đình với ông Nguyễn Khắc Tháo, là một cán bộ cách mạng. Bà theo chồng về Hà Nộixây dựng hiệu bánh kẹo Liên Phương, sau nhiều bước thăng trầm sát nhập vào kinh tế nhà nước làm công ăn lương, bà trở thành một xã viên ăn lương 18 đồng/ 1 tháng. Về sau do sản xuất đình trệ, cuộc sống khó khăn bà xin nghỉ chế độ về nhà làm thêm: làm bánh cho con đi bán dạo, bà còn nhận thêm quần,áo sơ mi về may... Cuộc sống khá lên từ đấy. Liên Phương nhen nhóm dần, đã trở thành Công ty TNHH Liên Phương nổi tiếng khắp nơi.

Nay đã 85 tuổi nhưng bà Khoá vẫn minh mẫn và còn làm được nhiều việc thiện. Năm 2003 vừa qua bà đã xây dựng một công trình được nhân dân ưu ái gọi “công trình thế kỷ”- một nhà thờ ở quê chồng (Thuỷ Nguyên - Hải Phòng). Công trình được nhân dân đánh giá cao. Ngoài những việc làm từ thiện trên bà còn xây dựng trên mảnh đất Tuyên Quang, nơi tuổi thơ đầy những thăng trầm, buồn vui rất nhiều bằng tấm lòng nhân ái. Đúng như mong đợi suốt đời của bà là “vì vật lộn để mưu sinh mà tôi không được học hành. Tôi thấm thía cái nhục của sự thiếu kiến thức. Giờ đây tôi muốn bù đắp sự thiệt thòi của tôi bằng cách góp chút vật chất để giúp những cháu không có điều kiện cắp sách tới trường nhưng ham học, thông minh”./.

Vũ Hương