Viễn cảnh giao thông Thủ đô đến năm 2010
Để bảo đảm cho Thủ đô cùng cả nước đến năm 2020 hoàn thành mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với tư duy chiến lược về phát triển giao thông đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cũng như yêu cầu bảo vệ Tổ quốc, lãnh đạo Thành phố đã xác định một quy hoạch tổng thể mạng lưới giao thông đô thị đồng bộ cả cầu, đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không...
Cầu vượt Ngã Tư Vọng
Theo quy hoạch tổng thể đến năm 2020 không gian Hà Nội mở rộng bán kính 30-50km và trở thành một liên vùng đô thị hiện đại, trong đó thủ đô là hạt nhân của hệ thống các đô thị mới trong cả 4 hướng: Xuân Mai - Hòa Lạc - Sơn Tây; Sóc Sơn - Xuân Hòa - Phúc Yên; Bắc Ninh; Hưng Yên; Phủ Lý. Với địa bàn mở rộng này, mạng lưới giao thông cũng được phủ kín tương ứng theo quy hoạch phát triển giao thông Thủ đô vừa được Bộ Giao thông - Vận tải phối hợp cùng Thành phố soạn thảo trình Thủ tướng Chính phủ. Trong đó quỹ đất dành cho xây dựng mạng đường sá đối với các khu đô thị mới chiếm 25%, quỹ đất dành mở rộng giao thông nội, ngoại thành chiếm 18-20%.
Với quy hoạch đó, Hà Nội đang mở ra một viễn cảnh thênh thang mạng giao thông đô thị trong tương lai không xa. Thành phố đã xây dựng hơn 60km đường mới, 2 cầu: Lò Đúc, Mai Động, và tổ chức 131 điểm giao thông tĩnh, hoàn thành 2 cầu vượt nút Chương Dương, Ngã Tư Vọng, xây dựng 3 bến đỗ xe, lắp đặt tín hiệu điều khiển giao thông tự động tại 103 nút giao thông, nay đang triển khai đồng bộ hệ thống mạng giao thông trên toàn địa bàn thành phố với sự nhập cuộc hỗ trợ của Bộ Giao thông - Vận tải. Đó là một tổng dự án quy mô lớn nhất từ trước đến nay nhằm giải tỏa cơ bản vấn đề ùn tắc giao thông cho Thủ đô công nghiệp hóa vào năm 2020 với tổng vốn đầu tư 52.000 tỷ đồng.
Trước hết, trên dòng sông Hồng xuôi qua địa bàn Hà Nội sẽ có thêm 5 chiếc cầu. Đó là các cầu Nhật Tân, Vĩnh Tuy, Thượng Cát, Tứ Liên và Thanh Trì nối liền đôi bờ sông Hồng với 8 chiếc cầu - gồm cả cầu Thăng Long, Long Biên, Chương Dương hiện có. Ngoài ra trên dòng sông Đuống cũng sẽ xây thêm 3 chiếc cầu, đó là cầu Đông Trù, Thạch Cầu và cầu Đuống mới. Cầu Thanh Trì đã được khởi công xây dựng từ cuối tháng 11-2002 với sự hỗ trợ đầu tư của Nhật Bản. Đây là một trong những chiếc cầu đồ sộ, uy nghi và đẹp nhất trong khu vực, với tổng chiều dài gần 13km - từ điểm đầu nút giao với QL1A đoạn Pháp Vân đến điểm cuối nút giao với QL5 đoạn Sài Đồng. Cầu được xây với tính chất vĩnh cửu bằng bê tông, cốt thép dự ứng lực. Trong đó phần cầu chính dài hơn 3km, mặt cầu rộng 33m dành cho 6 làn xe. Theo các nhà thầu xây dựng, cầu Thanh Trì sẽ được hoàn công đưa vào khai thác sớm hơn 8 tháng đến 1 năm so với kế hoạch dự kiến sẽ hoàn thành năm 2006. Đây sẽ là một trọng điểm giao thông quy mô lớn nhất nước và sẽ được gắn biển Công trình chào mừng 1000 năm Thăng Long - Hà Nội sớm nhất.
Cùng với xây dựng 8 cầu mới, Hà Nội đã và sẽ hình thành đồng bộ 8 tuyến quốc lộ (QL) và xa lộ (XL) cao tốc xuyên tâm, với vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng. Nếu quan sát qua sa bàn thu nhỏ, ta có thể hình dung mạng QL và XL cao tốc hướng tâm nội đô chi chít như một bàn cờ, đan xen dọc ngang như mắc cửi. Về phía tả ngạn có tuyến Hà Nội - Hải Dương, đoạn Hà Nội - Trâu Quỳ QL5 với 6 làn xe. Tuyến Hà Nội - Bắc Ninh QL 10 cũng được mở rộng thành QL1A với 6 làn xe. Tuyến Hà Nội - Thái Nguyên QL3 hiện 2 làn xe sẽ mở rộng thành XL cao tốc 6 làn xe. Tuyến Hà Nội - Vĩnh Phúc QL2 được mở rộng thành XL cao tốc 4 làn xe. Về phía hữu ngạn, tuyến Hà Nội - Hà Nam QL1, đoạn Ngọc Hồi - Văn Điển được mở rộng thành 4 làn xe, đoạn cầu rẽ Pháp Vân xây dựng thành XL cao tốc 6 làn xe. Tuyến Hà Nội - Hà Đông - Xuân Mai QL6 đoạn Hà Nội - Ba La được mở rộng thành 4 làn xe. Tuyến Hà Nội - Sơn Tây - Trung Hà QL32, đoạn Hà NộiMai Dịch - Cầu Diễn được mở rộng thành 4 làn xe. Giữa QL6 và QL32 song hành có đường Láng - Hòa Lạc mới mở đã hoàn thành năm 2000 hiện có 4 làn xe với chiều dài 30km. Sau khi kết thúc SEA Games 22 và Para Games 2, đầu năm 2004 sẽmở mặt đường rộng 140m thành XL cao tốc với 6 làn xe.
Cùng với 8 tuyến QL và XL cao tốc xuyên tâm, bao quanh Hà Nội còn có 4 vành đai (VĐ) 2, 2,5, 3 và 4. Hầu hết các tuyến đường vành đai đều được quy hoạch, mở rộng thêm từ 4 đến 8 làn xe. Hà Nội đang mở thêm VĐ 4 cũng là vành đai XL cao tốc, với chiều dài 125km đang đưa vào quy hoạch để xây dựng sau năm 2010. VĐ này được xác định từ Nam thị xã Phúc Yên qua các điểm nút Mê Linh, Thượng Cát, Kim Trinh (giao cắt QL32), An Khánh, ga Hà Đông, Nam ga Ngọc Hồi, Như Quỳnh, Tiên Sơn, Yên Phong. Các đoạn trên hiện chưa có đường cơ giới, sẽ mở thành XL cao tốc 6 làn xe.
Đối với đường sắt, theo dự kiến mức đầu tư cho mạng đường sắt quốc gia khu vực Hà Nội là 20.644 tỷ đồng để tiếp tục khai thác tuyến đường sắt xuyên tâm từ Yên Viên đến Ngọc Hồi, dài 23km, đồng thời đang hình thành và hoàn thiện tuyến đường sắt vành đai phía Tây thành phố đã có. Tiếp nối xây dựng mới đoạn đường sắt từ ga Ngọc Hồi qua cầu Thanh Trì đến Cổ Bi và tiếp đoạn đường sắt vượt qua sông Đuống với ga Bắc Hồng - nối tiếp với nửa vành đai đường sắt phía Tây; hình thành tuyến đường sắt vành đai khép kín quanh Thủ đô. Cùng với tuyến đường sắt hiện có, xây dựng thêm 2-3 tuyến đường sắt nội đô với sự kết hợp ba phương thức vận hành: Trên cao, trên mặt đất và ngầm dưới mặt đất. Trong đó cáctuyến đường sắt nội đô đang được nghiên cứu để triển khai sớm là tuyến từ Trung tâm Thành phố giáp với QL32 về phía Tây Nam qua Hà Đông. Nâng đoạn đường sắt Yên Viên - Ngọc Hồi đi trên cao. Đường sắt nội đô sẽ đảm nhiệm 25-30% lượng hành khách đi lại. Ngoài ra Thành phố đang có phương án khôi phục lại một số tuyến xe điện.
Về đường thủy, Hà Nội chủ yếu khai thác dòng chảy sông Hồng, sông Đuống. Để sử dụng dòng sông Hồng đoạn trên địa bàn thành phố, một kế hoạch chỉnh trị hai dòng sông này đã được hoạch định để khống chế tỷ lệ phân lưu ổn định dòng chảy. Xây dựng và nâng cấp các công trình bảo vệ vững chắc đôi bờ, tiến tới kênh hóa sông Hồng. Đồng thời nâng cấp các bến cảng Khuyến Lương, Hà Nội, xây dựng mới các cảng Thượng Cát, Hải Bối, Phù Đổng, cảng khách Vạn Kiếp, và một số bến thuyền du lịch trên sông. Tổng vốn đầu tư cho khai thác đường thủy với 4110 tỷ đồng.
Hà Nội đang rộng mở viễn cảnh thênh thang mạng giao thông đô thị trong tương lai nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Theo tiến độ triển khai các dự án giao thông này, hầu hết các công trình cầu, đường bộ, đường sắt hướng tâm và các tuyến vành đai kể cả cầu Thanh Trì, đều sẽ hoàn thành trước thời điểm của đại lễ hội kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội trong thập kỷ đầu thiên niên kỷ mới.
Bùi Đình NguyênTHUHANG