Làng nghề “oằn mình” trong ô nhiễm
Xe++ - Ngày đăng : 08:10, 23/09/2008
(HNM) - Dịp cuối năm là thời gian cao điểm của các làng nghề chế biến nông sản thực phẩm. Đây cũng là thời điểm làm ăn hiệu quả nhất của các làng nghề này. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây đang là một bài toán khó giải.
Thực hiện công đoạn ngâm và tẩy trắng bột đao tại cơ sở sản xuất miến của chị Vũ Thị Ngà, xã Hữu Hòa (huyện Thanh Trì). |
Trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có khoảng 100 làng làm nghề chế biến nông sản thực phẩm, thì hầu hết đều nằm trong tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Điển hình là “bộ ba” làng nghề nổi tiếng ở huyện Hoài Đức, bao gồm các xã: Minh Khai, Dương Liễu, Cát Quế.
Tình trạng ô nhiễm môi trường tại các làng nghề này đã được cảnh báo gần 20 năm nay. Song, do vấn đề mưu sinh, nên hoạt động sản xuất không những không bị thu hẹp, mà còn phát triển với quy mô ngày càng lớn hơn. Hiện tại, “bộ ba” làng nghề này có hơn 100 hộ chuyên chế biến bột đao, gần 500 hộ chế biến sắn, 150 hộ sản xuất tinh bột, gần 100 hộ chuyên làm miến dong, hơn 200 hộ chế biến bún phở khô, 70 hộ và 2 cơ sở chuyên nấu nha. Trung bình mỗi ngày, các hộ làm nghề thải ra môi trường từ 200 - 300 tấn bã, hơn 15.000 m3 nước. Nước thải không qua xử lý, được xả trực tiếp vào hệ thống mương tiêu thoát, đổ thẳng ra sông Nhuệ, sông Đáy. Chính vì môi trường bị ô nhiễm, nhiều loại bệnh đã xuất hiện. Tại xã Cát Quế tỷ lệ phụ nữ mắc bệnh phụ khoa là hơn 70% và số người tử vong do ung thư ở xã Dương Liễu có những thời điểm chiếm tới 30%, chủ yếu là ung thư phế quản, dạ dày và da.
Trước thực trạng đó, năm 1998 xã Cát Quế tiếp nhận một Dự án xử lý nước thải chế biến của Viện khoa học Thủy lợi, song kết quả không được như mong muốn. Năm 2002, “bộ ba” làng nghề Dương Liễu, Cát Quế, Minh Khai đã được đầu tư xây dựng một nhà máy xử lý nước thải, nhưng cũng không thể hoạt động được, vì thiếu kinh phí chi trả nhiên liệu, bảo dưỡng. Mặt khác, lượng chất thải quá lớn, mà công suất của nhà máy thì hạn chế.
Còn ở huyện Quốc Oai mặc dù xã Cộng Hòa chỉ có khoảng hơn 30 hộ sản xuất tinh bột sắn, bình quân mỗi ngày chế biến từ 20-30 tấn sắn củ, nhưng ô nhiễm môi trường cũng rất nghiêm trọng. Kết quả phân tích mẫu nước thải đo được tại vị trí sau cống thoát nước của HTX Đoàn kết cho thấy, hàm lượng nhu cầu ô-xy sinh hóa BOD5 là 397 mg/l, vượt quá tiêu chuẩn cho phép (TCCP) 13 lần; hàm lượng nhu cầu ô-xy hóa học COD là 607 mg/l, vượt TCCP 18 lần; hàm lượng DO rất thấp, chỉ đạt 0,72 mg/l; hàm lượng chất rắn lơ lửng là 197 mg/l, vượt TCCP 2,45 lần. Đặc biệt, chất lượng nước ngầm trong khu vực xã Cộng Hòa đang bị ô nhiễm nặng. Hàm lượng Cyanua trong nước giếng đã vượt TCCP 108 lần; lượng Nitơrat vượt 1,71 lần; số lượng khuẩn từ 236 - 241 con/100 ml.
Đối với xã Hữu Hòa (Thanh Trì) cũng vậy. Cả xã có hơn 30 hộ làm miến dong, bánh đa…, với công suất từ 30 - 40 tấn mỗi ngày. Công đoạn làm ô nhiễm môi trường ở đây là ngâm và tẩy trắng. Muốn sản xuất được 1 tấn miến phải cần tới 4 - 5 m3 nước sạch. Toàn bộ nước thải từ ngâm, tẩy trắng bột, cùng với nước thải trong chăn nuôi và sinh hoạt hàng ngày đều chảy trực tiếp vào hệ thống cống rãnh của địa phương, rồi đổ xuống dòng sông Nhuệ. Ông Đào Bá Nguyên, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: Việc xử lý nước thải sau sản xuất rất tốn kém và phải tập trung các hộ sản xuất vào một khu thì mới có hiệu quả. Năm 2004, xã đã thí điểm xây dựng 2 trạm xử lý nước thải, có công suất hơn 10 m3/ngày, nhưng không đáp ứng được nhu cầu chung của cả thôn và dự án đã bị đổ bể và cứ như vậy, từ nhiều năm nay, dù nhiều cơ quan đã vào cuộc nhưng rồi cho đến hiện tại vẫn chưa có một giải pháp nào giải quyết được tổng thể tình trạng ô nhiễm và các làng nghề chế biến nông sản vẫn phải “oằn mình” chống chọi với rác bẩn độc hại.
Công Dũng - Ánh Dương