Ngăn chặn gian thương trên không gian mạng
Thách thức đang đặt ra với cơ quan chức năng là việc các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội, như: Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, dịch vụ chuyển phát nhanh và tài khoản ảo... để kinh doanh hàng gian, hàng giả quy mô lớn, với thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Gian thương trên không gian mạng ngày càng tinh vi
Theo Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong quý III-2026, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng đã chủ động triển khai các kế hoạch, chuyên đề, đợt cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; tăng cường kiểm tra, kiểm soát, thanh tra, điều tra và xử lý vi phạm trên các tuyến, địa bàn, lĩnh vực trọng điểm.
Kết quả, các đơn vị, địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 39.716 vụ việc vi phạm, tăng 24,38% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, có 2.510 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu, tăng 53,70%; 34.357 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế, tăng 17,32%; 2.849 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng 180,69% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 5.696,673 tỷ đồng, tăng 56,38% so với cùng kỳ năm 2025. Các lực lượng chức năng cũng đã khởi tố 329 vụ án, giảm 28,79%; khởi tố 519 đối tượng, giảm 43,28% so với cùng kỳ năm 2025.

Chỉ ra một số phương thức, thủ đoạn phổ biến hiện nay, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết, có tình trạng các đối tượng lợi dụng: Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, livestream bán hàng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ với quy mô rất lớn.
Trong lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng giả, các đối tượng thường quảng cáo sản phẩm thực phẩm chức năng, mỹ phẩm là hàng có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc, sau đó tìm mua viên hoàn, nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc cùng vỏ hộp, tem, nhãn mác từ nước ngoài, vận chuyển về Việt Nam để đóng gói, hoàn thiện và bán ra thị trường với giá cao qua lời giới thiệu là hàng “xách tay”. Nhiều đối tượng không mở cửa hàng cố định mà thuê căn hộ chung cư, nhà dân làm kho chứa hàng; giao dịch hoàn toàn trên không gian mạng; sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ; thuê shipper công nghệ làm trung gian vận chuyển.
Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đánh giá, tình trạng hàng lậu, hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra nhiều tác động đối với nền kinh tế.
Trước hết, hàng lậu, hàng giả thường có chi phí sản xuất thấp, giá bán rẻ, trực tiếp cạnh tranh thị phần với các doanh nghiệp kinh doanh chân chính. Điều này ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, động lực đầu tư, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam.
Bên cạnh đó, hàng gian, hàng giả, đặc biệt là dược phẩm, thực phẩm và thực phẩm chức năng, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn của người dân, đồng thời làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.
Theo Đại tá Trần Đức Đông, việc các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội, như: Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, dịch vụ chuyển phát nhanh và tài khoản ảo để kinh doanh hàng gian, hàng giả với quy mô lớn... đặt ra nhiều khó khăn cho công tác quản lý, phát hiện và xử lý vi phạm của các lực lượng chức năng.
Đại tá Trần Đức Đông cho rằng, những con số xử lý vi phạm phản ánh sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, cùng việc triển khai thực hiện của các bộ, ngành, địa phương và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm làm trong sạch, minh bạch thị trường, bảo đảm an ninh, an toàn và phát triển bền vững.
Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia luôn xác định, công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục. Mục tiêu đặt ra là tiến tới chấm dứt tình trạng này. Trong đó, yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị cùng tham gia, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương, cơ quan và lực lượng chức năng.
Siết kiểm tra, xử lý vi phạm trên môi trường mạng
Trước những diễn biến phức tạp và phương thức, thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi, Đại tá Trần Đức Đông cho biết, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã tham mưu Ban Chỉ đạo chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp đấu tranh, ngăn chặn.

Một trong những nhiệm vụ được chú trọng là tổ chức tập huấn, đào tạo, nâng cao kỹ năng nhận diện, phát hiện và xử lý vi phạm trên môi trường mạng cho các lực lượng thực thi pháp luật. Cùng với đó, Văn phòng Thường trực đôn đốc các bộ, ngành, địa phương xây dựng hệ thống dữ liệu theo phân công của Chính phủ, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng, như: Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Thuế, Ngân hàng và Bưu chính.
Theo Đại tá Trần Đức Đông, việc kết nối dữ liệu hướng đến mục tiêu chủ động phát hiện, xử lý vi phạm trên không gian mạng; định danh các tài khoản bán hàng, định danh và truy xuất nguồn gốc hàng hóa.
Song song với giải pháp dữ liệu, các lực lượng thực thi được chỉ đạo tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm trên môi trường mạng, thương mại điện tử. Hoạt động này được kết hợp với việc rà soát, xử lý vi phạm tại khâu lưu thông, kho bãi và các điểm tập kết hàng hóa.
Chính phủ đã giao các bộ, ngành xây dựng dữ liệu quốc gia và dữ liệu chuyên ngành. Trong đó, có nhiều danh mục cơ sở dữ liệu liên quan, phục vụ công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Kế hoạch hành động của Chính phủ về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030 cũng giao nhiệm vụ cụ thể về xây dựng dữ liệu và lộ trình thực hiện cho các bộ, ngành liên quan.
Đại tá Trần Đức Đông cho biết, trong phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền, Văn phòng Thường trực tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đôn đốc các bộ, ngành thực hiện đúng lộ trình kết nối, chia sẻ dữ liệu, phục vụ công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng sản phẩm liên quan đến công tác này, tạo hành lang pháp lý cho các đơn vị thực thi.
Đối với các lực lượng thực thi, như: Quản lý thị trường, Hải quan, Công an, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, nhiệm vụ đặt ra là chủ động kiểm tra chuyên ngành, hậu kiểm, nhất là trong lĩnh vực an toàn thực phẩm; phối hợp điều tra, xác minh và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm.
Mặt khác, công tác truyền thông cũng cần được đẩy mạnh, tập trung cảnh báo các phương thức, thủ đoạn lừa đảo gắn mác hàng xách tay, công khai các vụ việc và đối tượng vi phạm, khuyến cáo người tiêu dùng, bảo vệ uy tín thương hiệu Việt.
Hậu Lộc