hanoimoi.vn

Cải cách hành chính

Cải cách thủ tục hành chính ở Hà Nội: Đòn bẩy từ dữ liệu số và đồng hành từ cơ sở

Linh Chi

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển mình rõ nét của Hà Nội trong công cuộc cải cách hành chính (CCHC), trọng tâm là rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) gắn với chuyển đổi số, tái cấu trúc quy trình dựa trên dữ liệu, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền.

Từ chỉ đạo, điều hành đồng bộ của thành phố đến những cách làm thiết thực tại cơ sở, bộ máy hành chính Thủ đô đang chuyển tư duy từ “cung cấp giấy tờ” sang “khai thác dữ liệu số”, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Sáng tạo từ cơ sở: Những giải pháp linh hoạt, sát thực tiễn

Ghi nhận thực tế ở nhiều địa phương trên địa bàn Hà Nội, từ đầu năm đến nay, công tác cải cách TTHC được cụ thể hóa bằng những giải pháp linh hoạt, sát thực tiễn đời sống và sản xuất, kinh doanh.

Tại phường Bạch Mai, Phó Chủ tịch UBND phường Nguyễn Hoành Dũng cho biết, công tác tiếp nhận, giải quyết TTHC năm 2026 tại phường thực hiện đúng thẩm quyền, quy trình một cửa, một cửa liên thông, số hóa hồ sơ và bảo đảm thời hạn trả kết quả. Qua tự rà soát, phường có 418 TTHC thuộc thẩm quyền (trong đó 215 TTHC toàn trình), tập trung nhiều hồ sơ ở các lĩnh vực hộ tịch, chứng thực, lao động - thương binh và xã hội, đất đai, xây dựng, đăng ký hộ kinh doanh.

Từ ngày 1-1 đến 5-11-2026, phường đã tiếp nhận 27.729 hồ sơ (15.148 trực tuyến, 12.581 trực tiếp và bưu chính công ích); giải quyết 27.544 hồ sơ, trong đó đúng và trước hạn 99,94% (185 hồ sơ đang trong hạn). Hồ sơ do Chủ tịch UBND phường ủy quyền giải quyết tính đến 6-11-2026 đạt 26.100 hồ sơ, cùng 134 hồ sơ ủy quyền từ thành phố (chủ yếu thuộc quản lý lao động ngoài nước, lao động việc làm, người có công, báo chí xuất bản - in và phát hành). Thực hiện Nghị quyết 41/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố và các quyết định tháng 9, 10-2026, phường đã điều chỉnh ủy quyền ký, ký số chứng thực bản sao, chứng thực chữ ký (kể cả điểm chỉ hoặc không thể ký, điểm chỉ) và đề xuất bãi bỏ nhiều TTHC không còn phù hợp như xác nhận tình trạng hôn nhân (trừ trường hợp kết hôn với người nước ngoài hoặc đăng ký kết hôn tại nước ngoài), về hòa giải ở cơ sở…

cchc-hbt-2.jpg
Công chức Điểm Phục vụ hành chính công Hai Bà Trưng hướng dẫn người dân giải quyết TTHC. Ảnh: PV

Chuyên viên Phòng Nội vụ - Tư pháp phường Hai Bà Trưng Nguyễn Thị Thanh Loan chia sẻ, khối lượng hồ sơ hành chính tại phường rất lớn do mật độ dân cư đông, nhất là thủ tục liên quan hộ khẩu thường trú hay bảo trợ xã hội; cán bộ chuyên môn phải theo dõi sát từng bước trên hệ thống điện tử để tránh trễ hạn. Do đó, “mang lại hiệu quả thực tế” là tiêu chí hàng đầu để chính quyền phường đánh giá mức độ tác động, khả năng lan tỏa của từng mô hình CCHC đối với nhân dân. Điểm cốt lõi là các sáng kiến cải cách TTHC của phường năm nay đều gần gũi đời sống, thể hiện rõ lợi ích cho người dân, doanh nghiệp.

Nổi bật trong đó là “Mô hình ‘Phường số thông minh’: tích hợp trợ lý ảo AI và liên thông TTHC trong giải quyết TTHC” do cô giáo Hà Thị Trà Hương (trường Tiểu học Lê Ngọc Hân) làm chủ nhiệm, triển khai năm 2026 với 4 trụ cột: trợ lý ảo AI 24/7 trên Zalo OA và cổng giao tiếp điện tử; kho tri thức hành chính số chuẩn hóa; cơ chế liên thông, điều phối số; bảng dữ liệu phục vụ chỉ đạo điều hành. Sáng kiến giúp giảm ít nhất 40 - 50% thời gian đi lại, chờ đợi của người dân và giảm áp lực hướng dẫn lặp lại cho bộ phận “Một cửa”.

Tái cấu trúc dựa trên dữ liệu, cắt giảm mạnh chi phí tuân thủ

Ngay từ đầu năm 2026, UBND thành phố Hà Nội triển khai đồng bộ các kế hoạch trọng tâm về rà soát, đánh giá, đơn giản hóa TTHC; kiểm soát TTHC; đẩy mạnh tái cấu trúc TTHC, nâng cao tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến (DVCTT); rà soát, đơn giản hóa, chuẩn hóa TTHC nội bộ…

Điểm nhấn là thành phố ưu tiên xử lý những “điểm nghẽn có tác động lớn”. Tính đến giữa tháng 9-2026, tổng số TTHC đang có hiệu lực, công bố công khai trên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của thành phố và Cổng DVC Quốc gia ở cả cấp tỉnh và cấp xã là 1.941 thủ tục. Trong đó, có 1.133 TTHC đủ điều kiện cung cấp DVCTT toàn trình (chiếm 58,37%), 780 trực tuyến một phần và 28 chưa trực tuyến; toàn bộ thủ tục đủ điều kiện đều tích hợp trên Cổng DVC Quốc gia hướng tới “điểm một cửa số” tập trung, thống nhất...

hcc-diem-ho-tro-dich-vu-cong-so-phuong-liet.jpg
Giải quyết TTHC cho người dân tại Điểm hỗ trợ DVC số Phương Liệt. Ảnh: PV

Theo Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội Phan Văn Phúc, 9 tháng đầu năm 2026, Trung tâm đã rà soát, xây dựng phương án tái cấu trúc đối với 25 TTHC trọng điểm có tần suất phát sinh hồ sơ cao - nhóm thủ tục phát sinh hơn 1,15 triệu hồ sơ trong nửa cuối năm ngoái, chiếm gần 81% tổng hồ sơ toàn thành phố. Từ đầu năm đến giữa tháng 9-2026, thành phố ban hành 105 quyết định phê duyệt phương án tái cấu trúc cho 1.309 TTHC của 8 sở và Văn phòng UBND thành phố.

Việc tái cấu trúc theo hướng dữ liệu và giảm thao tác trên môi trường số giúp chi phí tuân thủ dự kiến tiết kiệm khoảng 1.731,48 tỷ đồng/năm, tương đương tỷ lệ cắt giảm trung bình 72,4%. Thành phố cũng đã công bố 79/79 TTHC đặc thù (gồm 47 TTHC lĩnh vực đất đai); sẵn sàng kết nối, khai thác 3/4 cơ sở dữ liệu (dân cư, hộ tịch điện tử, đăng ký doanh nghiệp)…

Đặc biệt cuối tháng 9-2026, UBND thành phố đã ban hành Quyết định 5206/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Sổ đỏ trao tay” thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong đó giai đoạn đầu tập trung thủ tục đính chính giấy chứng nhận đã cấp và chỉnh lý, đăng ký biến động, cấp giấy chứng nhận đối với phần diện tích còn lại sau giải phóng mặt bằng, chuyển dần từ xử lý hồ sơ giấy sang dữ liệu số.

Mở rộng phân cấp ủy quyền, bứt phá tiếp nhận phi địa giới

Song hành với chuyển đổi số, Hà Nội đẩy mạnh phân cấp ủy quyền, gắn thẩm quyền với trách nhiệm và năng lực thực thi, giảm khâu trung gian và đưa việc giải quyết TTHC đến gần người dân, doanh nghiệp hơn.

Đến giữa tháng 9-2026, toàn thành phố thực hiện 600 TTHC được ủy quyền theo 9 hình thức, trong đó 505 TTHC được thành phố ủy quyền về sở, giám đốc sở (84,2%) và 70 TTHC được các sở tiếp tục ủy quyền cho UBND cấp xã cùng các cơ quan chuyên môn thuộc sở (11,7%). Ngoài ra, thành phố có 18 TTHC thực hiện theo cơ chế phân cấp ở các lĩnh vực đường bộ, xây dựng, hàng hải và đường thủy nội địa, hạ tầng kỹ thuật, quản lý chất lượng công trình, du lịch, an toàn thực phẩm. Các sở, ngành cũng chủ động đề xuất mở rộng thêm 170 TTHC ủy quyền, phân cấp…

Nhờ đó, từ đầu năm đến giữa tháng 9-2026, thành phố tiếp nhận tổng cộng 2.416.749 hồ sơ chứng thực và các lĩnh vực khác (chuyển tiếp từ năm 2025 và tiếp nhận mới). Ở nhóm các lĩnh vực còn lại, tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến đạt 95,02%, tăng 2,31 điểm phần trăm so với nửa đầu năm. Tổng số đã giải quyết đạt 2.276.105 hồ sơ, trong đó 93,06% trước hạn và đúng hạn; tỷ lệ quá hạn giảm 37,69 điểm phần trăm so với mức 44,63% của năm 2025; tỷ lệ hồ sơ bị trả lại, không tiếp nhận giảm từ 10,2% năm 2025 còn 6,1%.

ttpvhcc-28-7.jpg
Hà Nội sẽ tiếp tục rà soát, đơn giản hóa TTHC và quy trình nội bộ, trọng tâm là những lĩnh vực nhiều giao dịch. Ảnh: PV

Đặc biệt, thành phố đã tiếp nhận, xử lý 1.106.619 hồ sơ phi địa giới qua hệ thống chi nhánh và Điểm hỗ trợ DVC số, giảm chi phí, thời gian đi lại cho người dân, doanh nghiệp. Khảo sát qua mã QR từ giữa tháng 6 đến giữa tháng 9-2026 ghi nhận 99% tổng số lượt đánh giá toàn thành phố bày tỏ “Hài lòng” và “Rất hài lòng”; tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố và các chi nhánh đạt 98,76%.

Bên cạnh kết quả đạt được, thành phố và cơ sở cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, đó là người dân và cán bộ còn phải thao tác trên nhiều hệ thống với giao diện chưa đồng bộ; cấp tài khoản, phân luồng xử lý đôi lúc chậm, chưa chuẩn xác; quy trình liên thông, phân cấp, ủy quyền ở một số khâu chưa sát đặc thù địa phương... Tỷ lệ dùng DVCTT ở một số xã phường cũng chưa đồng đều do thói quen, kỹ năng số của một bộ phận người dân và mức quan tâm đến chứng thực bản sao điện tử còn hạn chế; hệ thống đôi khi phát sinh lỗi kỹ thuật, nghẽn đường truyền…

Thời gian tới, toàn thành phố sẽ tiếp tục rà soát, đơn giản hóa TTHC và quy trình nội bộ, trọng tâm là các lĩnh vực nhiều giao dịch (tư pháp, đất đai, xây dựng, lao động thương binh và xã hội, bảo hiểm, thuế) và các thủ tục sau sắp xếp, hợp nhất, điều chỉnh chức năng sở, ngành; đồng thời mở rộng phân cấp, phân quyền và kiểm soát cơ chế liên thông...

Phó Chủ tịch UBND phường Bạch Mai Nguyễn Hoành Dũng nhấn mạnh, năm 2027, phường tập trung nâng cao chất lượng, tỷ lệ giải quyết TTHC đúng thời hạn, quy định pháp luật; tăng cường ứng dụng CNTT, chuyển đổi số, đẩy mạnh tiếp nhận và giải quyết TTHC trực tuyến, số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết TTHC... UBND phường cũng đề nghị Sở Tư Pháp kiến nghị Bộ Tư pháp nâng cao chất lượng đường truyền phần mềm đăng ký và quản lý hộ tịch để giải quyết TTHC cho người dân chính xác, kịp thời, tránh thường xuyên bị lỗi kết nối.

Có thể thấy, những mô hình thiết thực như “Tổ Hành chính công xung kích”, “Sổ đỏ trao tay”, “Phường số thông minh”… cùng đồng bộ từ hạ tầng dữ liệu đến việc nêu cao tinh thần phục vụ sẽ đưa CCHC của Thủ đô đi vào chiều sâu, phục vụ ngày càng tốt hơn đời sống nhân dân và sản xuất kinh doanh.

Linh Chi