hanoimoi.vn

Tài chính

Hóa đơn, thuế và vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý

Phương Thu

Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp còn lúng túng trước những giao dịch có nhiều bên tham gia, quy trình đối soát phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ sai sót trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Lúng túng khi đối chiếu hóa đơn, doanh thu

Cán bộ thuế hướng dẫn hộ kinh doanh yên tâm thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Ảnh: Cục Thuế
Cán bộ thuế hướng dẫn hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Ảnh: Cục Thuế

Chia sẻ về những vướng mắc trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế, bà Nguyễn Thanh Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Vu An Plastic, cho biết doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đối chiếu doanh thu từ hoạt động kinh doanh qua sàn thương mại điện tử. Cụ thể, phí vận chuyển do khách hàng chịu nhưng sàn thương mại vẫn xuất hóa đơn cho doanh nghiệp, khiến số liệu trên báo cáo thanh toán và báo cáo doanh thu không khớp nhau. Doanh nghiệp băn khoăn cách xử lý khoản chênh lệch để bảo đảm số liệu kế toán và kê khai thuế chính xác.

Tương tự, bà Phan Thị Giang, Phó Giám đốc Công ty cổ phần NTG chia sẻ, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực giao nhận, logistics, thường liên kết với các nhà xe để thực hiện vận chuyển hàng hóa sau khi thông quan nhập khẩu.

Tuy nhiên, thời điểm hoàn thành dịch vụ vận chuyển và thời điểm nhận được hóa đơn từ đơn vị vận tải không phải lúc nào cũng trùng nhau. Thông thường, phải 7-10 ngày sau khi thực hiện vận chuyển, nhà xe mới xuất hóa đơn cho NTG. Trong khi đó, doanh nghiệp còn có nghĩa vụ lập hóa đơn cho khách hàng sử dụng dịch vụ logistics.

Sự chênh lệch về thời điểm giữa hai giao dịch khiến doanh nghiệp lúng túng trong việc xác định thời điểm lập hóa đơn đầu ra, đồng thời đối chiếu doanh thu, chi phí và hoàn thiện hồ sơ chứng từ.

Theo các chuyên gia, những vướng mắc trong thực hiện nghĩa vụ thuế đôi khi không bắt nguồn từ hành vi cố tình vi phạm mà xuất phát từ chính hoạt động kinh doanh hằng ngày. Khi một giao dịch có sự tham gia của nhiều chủ thể, từ người bán, đơn vị trung gian đến nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển, việc xác định doanh thu, chi phí và trách nhiệm lập hóa đơn có thể trở nên phức tạp.

Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến sai sót là doanh nghiệp chưa kiểm soát tốt mô hình kinh doanh và cách tính thuế, chưa xác định đúng thời điểm xuất hóa đơn hoặc ghi nhận doanh thu. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng quy trình quản lý chi phí rõ ràng, dẫn đến thiếu hồ sơ, chứng từ đi kèm. Nhân sự kế toán không đáp ứng yêu cầu cũng có thể dẫn đến sai sót, gây rủi ro cho doanh nghiệp.

Chủ động tuân thủ, không chờ cơ quan thuế cảnh báo

Những vướng mắc trong lập và đối chiếu hóa đơn càng cần được quan tâm trong bối cảnh cơ quan thuế đẩy mạnh quản lý dựa trên dữ liệu điện tử. Ở góc độ quản lý, bà Nguyễn Thị Ngọc Thu, chuyên viên chính Ban Quản lý tuân thủ và Hỗ trợ người nộp thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, cơ quan thuế sử dụng nhiều nguồn dữ liệu để đánh giá mức độ tuân thủ của người nộp thuế.

Các dữ liệu này bao gồm hóa đơn điện tử, hồ sơ khai thuế đã được cơ quan thuế chấp thuận và thông tin thu thập từ các cơ quan chức năng, bên thứ ba. Trên cơ sở đối chiếu, cơ quan thuế có thể nhận diện những dấu hiệu bất thường trong hoạt động của doanh nghiệp.

Cán bộ thuế hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các thao tác trên hệ thống hóa đơn điện tử, kê khai thuế. Ảnh: Cục Thuế
Cán bộ thuế hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các thao tác trên hệ thống hóa đơn điện tử, kê khai thuế. Ảnh: Cục Thuế

Chẳng hạn, doanh nghiệp xuất hóa đơn với giá trị lớn nhưng không tương xứng với nguồn hàng hoặc quy mô hoạt động thực tế có thể thuộc diện được cơ quan thuế cảnh báo rủi ro.

Khi nhận được cảnh báo, người nộp thuế cần chủ động rà soát giao dịch, kiểm tra hồ sơ, giải trình và cung cấp tài liệu chứng minh tính thực tế, hợp pháp của hoạt động kinh doanh.

Cơ quan thuế cho hay, với vướng mắc về thời điểm lập hóa đơn, Điều 9 Nghị định số 254/2026/NĐ-CP đã quy định cơ chế riêng đối với một số hoạt động cung cấp dịch vụ có số lượng lớn, phát sinh thường xuyên, cần thời gian đối soát dữ liệu giữa doanh nghiệp với khách hàng, đối tác và được bán theo kỳ nhất định. Theo đó, thời điểm lập hóa đơn là khi hoàn thành việc đối soát dữ liệu nhưng chậm nhất không quá ngày 7 của tháng sau tháng phát sinh việc cung cấp dịch vụ hoặc không quá 7 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ quy ước.

Doanh nghiệp cần xác định hoạt động cung cấp dịch vụ có đáp ứng các điều kiện quy định hay không, đồng thời căn cứ hợp đồng và kỳ đối soát để xác định thời điểm lập hóa đơn. Đặc biệt, thời điểm nhà cung cấp xuất hóa đơn đầu vào không đương nhiên quyết định thời điểm doanh nghiệp phải lập hóa đơn đầu ra, bởi đây là hai giao dịch có chủ thể và nghĩa vụ riêng.

Bên cạnh việc kiểm soát hóa đơn, bà Nguyễn Thị Ngọc Thu cũng lưu ý doanh nghiệp cần phân biệt nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế và nghĩa vụ nộp thuế. Đây là hai nghĩa vụ độc lập. Ngay cả khi trong kỳ không phát sinh số thuế phải nộp, người nộp thuế vẫn phải khai thuế đúng thời hạn, trừ trường hợp thuộc diện không phải nộp hồ sơ theo quy định.

Các chuyên gia cũng khyến nghị, để đáp ứng yêu cầu phân định rõ bản chất từng khoản thu, chi trong hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp phải lưu giữ hóa đơn, hợp đồng, dữ liệu đơn hàng và bảng thanh toán của sàn. Nếu không kiểm soát đầy đủ các thông tin này, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc xác định doanh thu, chi phí và giải trình số liệu với cơ quan thuế.

Phương Thu