Quản lý lao động nước ngoài tại Hà Nội: Chặt chẽ nhưng thông thoáng
Đến ngày 16-11-2026, Hà Nội có gần 20.000 lao động nước ngoài đang có giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động còn hiệu lực. Cùng với thu hút nhân lực chất lượng cao, thành phố tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, bảo đảm việc sử dụng lao động nước ngoài đúng quy định pháp luật.
Thu hút nhân lực chất lượng cao gắn với yêu cầu quản lý

Cùng với quá trình hội nhập và thu hút đầu tư, lao động nước ngoài ngày càng có vai trò đáng kể trong hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Hà Nội. Từ các cơ sở giáo dục đến doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, công nghệ thông tin, sự tham gia của chuyên gia, nhà quản lý và lao động kỹ thuật nước ngoài góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực, đồng thời tạo cơ hội chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản trị cho lao động trong nước.
Theo Sở Nội vụ Hà Nội, tính đến ngày 16-11-2026, thành phố có gần 20.000 người lao động nước ngoài đang có giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động còn hiệu lực. Lực lượng này tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực giáo dục, xây dựng, sản xuất, công nghệ thông tin và dịch vụ.
Trong lĩnh vực giáo dục, lao động nước ngoài tham gia giảng dạy, đào tạo và hợp tác chuyên môn. Tại các doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, công nghệ thông tin, chuyên gia nước ngoài có thể đảm nhiệm những vị trí đòi hỏi kinh nghiệm kỹ thuật, khả năng quản lý hoặc vận hành công nghệ. Thông qua quá trình hợp tác, lao động Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận phương pháp làm việc hiện đại, nâng cao tay nghề và năng lực quản trị.
Ông Nguyễn Tây Nam, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội đánh giá, các chuyên gia, lao động kỹ thuật cao và nhà quản lý nước ngoài đã có những đóng góp thiết thực vào hoạt động chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của thành phố.
Tuy nhiên, nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc tuyển dụng chuyên gia quốc tế phải đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm các quy định về điều kiện làm việc, giấy phép lao động và vị trí công việc. Nếu thiếu sự giám sát cần thiết, những sai phạm có thể ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động, hoạt động của doanh nghiệp và trật tự thị trường lao động.
Thời gian qua, Hà Nội đã từng bước đổi mới phương thức quản lý lĩnh vực này. Sở Nội vụ ban hành quy chế phối hợp liên ngành, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho UBND các xã, phường giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời triển khai tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử.
Việc phân cấp, ủy quyền góp phần đưa hoạt động giải quyết thủ tục đến gần hơn với doanh nghiệp. Trong khi đó, ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm thời gian và công sức thực hiện hồ sơ.
Đối với những doanh nghiệp thường xuyên sử dụng chuyên gia nước ngoài, việc giải quyết thủ tục đúng thời hạn có ý nghĩa quan trọng. Một giấy phép được cấp kịp thời giúp doanh nghiệp chủ động bố trí nhân sự, duy trì tiến độ công việc, nhất là với các dự án cần chuyên gia có trình độ chuyên môn đặc thù.
Dẫu vậy, thủ tục hành chính thuận lợi không đồng nghĩa với việc giảm trách nhiệm của người sử dụng lao động. Doanh nghiệp vẫn phải chủ động tìm hiểu quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và bảo đảm người lao động làm việc đúng nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm
Bên cạnh những đóng góp tích cực của lao động nước ngoài, thực tế quản lý tại Hà Nội cho thấy vẫn còn doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm quy định pháp luật. Những vi phạm được phát hiện qua thanh tra, kiểm tra đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, đồng thời nâng cao trách nhiệm của đơn vị sử dụng lao động.
Thời gian qua, Sở Nội vụ đã phối hợp với Công an thành phố và các sở, ngành kiểm tra 32 đơn vị; lập biên bản và ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 12 đơn vị, với tổng số tiền 854 triệu đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện một số doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài khi chưa có giấy phép hoặc bố trí người lao động làm việc không đúng nội dung giấy phép đã được cấp. Bên cạnh đó, một số hồ sơ chưa đầy đủ thành phần, chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định.
Dù kết quả kiểm tra chưa phản ánh toàn bộ tình hình trên địa bàn, việc 12 trong số 32 đơn vị được kiểm tra bị xử phạt cho thấy những tồn tại cần được quan tâm khắc phục.
Đối với doanh nghiệp, sai phạm trong sử dụng lao động nước ngoài không đơn thuần là việc thiếu hồ sơ hay giấy tờ cần thiết. Khi giấy phép không hợp lệ hoặc người lao động làm việc không đúng vị trí được cấp phép, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ bị xử phạt, gián đoạn công việc và phải điều chỉnh kế hoạch nhân sự.
Trong những lĩnh vực phụ thuộc vào chuyên gia kỹ thuật hoặc nhân sự quản lý có kinh nghiệm, việc thay đổi nhân sự ngoài dự kiến còn có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án. Những rủi ro này có thể hạn chế nếu doanh nghiệp chủ động rà soát điều kiện sử dụng lao động ngay từ khâu tuyển dụng.
Theo ông Nguyễn Tây Nam, chấp hành nghiêm pháp luật về lao động nước ngoài không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, hạn chế nguy cơ bị xử phạt mà còn góp phần bảo vệ cơ hội việc làm của lao động trong nước, xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, công bằng.
Từ những vi phạm đã được phát hiện, có thể thấy công tác quản lý không thể chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ. Việc kiểm tra quá trình sử dụng lao động sau cấp phép, đối chiếu vị trí công việc thực tế với nội dung đăng ký và kịp thời phát hiện sai phạm cũng cần được quan tâm.
Song song với đó, công tác hướng dẫn doanh nghiệp cần được thực hiện thường xuyên. Bởi những vướng mắc trong quá trình sử dụng lao động nước ngoài không chỉ xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật mà còn có thể liên quan đến việc chưa cập nhật kịp thời chính sách, chưa nắm rõ yêu cầu về thành phần hồ sơ và trình tự thực hiện.
Đáng chú ý, từ ngày 5-12-2026, Nghị định số 393/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có hiệu lực, thay thế Nghị định số 219/2025/NĐ-CP. Những thay đổi trong chính sách đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động cập nhật quy định, rà soát hồ sơ và thực hiện đúng trách nhiệm của người sử dụng lao động.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Sở Nội vụ Hà Nội đã tổ chức tập huấn, phổ biến các quy định mới theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các đơn vị trên địa bàn. Hoạt động này nhằm thống nhất cách hiểu, cách áp dụng chính sách, hướng dẫn trình tự, thủ tục và thành phần hồ sơ, qua đó hạn chế sai sót, tiết kiệm thời gian, chi phí thực hiện.
Cùng với việc phổ biến chính sách, cơ quan quản lý chú trọng tiếp nhận, giải đáp những khó khăn phát sinh trong thực tế. Đây là giải pháp cần thiết để doanh nghiệp chủ động thực hiện đúng quy định, thay vì chỉ khắc phục khi đã phát sinh vi phạm.
Về lâu dài, quản lý lao động nước ngoài cần tiếp tục gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số và tăng cường phối hợp liên ngành. Việc khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và đẩy mạnh kiểm tra sẽ góp phần hạn chế sai phạm, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.
Với gần 20.000 lao động nước ngoài đang có giấy phép hoặc giấy xác nhận còn hiệu lực, Hà Nội cần tiếp tục hài hòa giữa yêu cầu thu hút nguồn nhân lực quốc tế và bảo đảm kỷ cương trong quản lý. Thu hút nhân lực chất lượng cao không chỉ là đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp mà còn phải sử dụng đúng người, đúng việc, phát huy được trình độ, kinh nghiệm của họ. Đây là hướng đi cần thiết để xây dựng thị trường lao động Thủ đô minh bạch, lành mạnh, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển.
Việt Thắng