Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi)
Sáng 20-11, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật Luật sư (sửa đổi) với 6 chương, 36 điều. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2027.
Luật quy định về nguyên tắc, tiêu chuẩn, điều kiện, phạm vi, hình thức hành nghề; quyền, nghĩa vụ của luật sư, luật sư tập sự, luật sư nước ngoài tại Việt Nam; tổ chức hành nghề luật sư Việt Nam, tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam; quản lý luật sư và hành nghề luật sư; tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.
Theo Luật, luật sư hành nghề phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và Quy tắc đạo đức, ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam; bảo đảm tính độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan; sử dụng các biện pháp hợp pháp để bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động nghề nghiệp.

Về quản lý nhà nước, Chính phủ thống nhất quản lý luật sư và hành nghề luật sư trên phạm vi cả nước. Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước; UBND cấp tỉnh quản lý tại địa phương. Cơ quan tiến hành tố tụng, các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm bảo đảm quyền hành nghề của luật sư, hỗ trợ phát triển nghề luật sư và kết nối, chia sẻ dữ liệu thuộc thẩm quyền với cơ sở dữ liệu luật sư theo quy định.
Luật nghiêm cấm luật sư sách nhiễu, lừa dối khách hàng, đòi thêm tiền hoặc lợi ích ngoài thù lao, chi phí đã thỏa thuận; cung cấp dịch vụ pháp lý cho các khách hàng có quyền lợi đối lập trong cùng vụ việc.
Luật sư cũng không được sử dụng thông tin về vụ việc, khách hàng thu thập trong quá trình hành nghề để xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hoặc gây bất lợi cho khách hàng trong vụ việc khác, trừ trường hợp thực hiện nghĩa vụ tố giác tội phạm.
Các hành vi bị nghiêm cấm khác gồm cố ý cung cấp hoặc hướng dẫn khách hàng cung cấp tài liệu, vật chứng giả, sai sự thật; xúi giục người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, đương sự khai sai sự thật; xúi giục khách hàng khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện trái pháp luật; móc nối, cấu kết với người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng hoặc cán bộ, công chức, viên chức để làm trái quy định pháp luật trong giải quyết vụ việc.

Luật cũng nghiêm cấm các hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư như: Từ chối, trì hoãn, gây khó khăn trong việc thực hiện quyền của luật sư khi tham gia tố tụng, đại diện bảo vệ quyền lợi khách hàng; can thiệp trái pháp luật vào hoạt động tố tụng, tư vấn pháp luật và các dịch vụ pháp lý khác; gây áp lực, đe dọa hoặc sử dụng biện pháp trái pháp luật nhằm ảnh hưởng đến tính độc lập, khách quan của luật sư.
Đáng chú ý, Luật nghiêm cấm cá nhân, tổ chức không đủ điều kiện hành nghề luật sư thực hiện hoạt động hành nghề hoặc quảng bá, giới thiệu, sử dụng tên gọi gây nhầm lẫn, mạo danh luật sư, tổ chức hành nghề luật sư dưới bất kỳ hình thức nào. Các trường hợp vi phạm phải chấm dứt hành vi, khắc phục hậu quả và tùy tính chất, mức độ có thể bị kỷ luật, xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định.

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ, về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề luật sư (Điều 7), tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Luật chỉ áp dụng ngoại lệ đối với một số trường hợp có bằng luật sau đại học tại các quốc gia không đào tạo cử nhân luật, như chương trình Juris Doctor (JD) ở Mỹ, Canada. Đây là chương trình dành cho người đã tốt nghiệp đại học ngành khác, cung cấp kiến thức pháp luật nền tảng và đủ điều kiện dự thi luật sư tại nước sở tại.
Để bảo đảm chất lượng, những trường hợp này không được miễn, giảm thời gian đào tạo nghề và tập sự, phải hoàn thành 12 tháng đào tạo nghề, 12 tháng tập sự và đạt Kỳ thi quốc gia về luật sư.
Về quy định chuyển tiếp tại Điều 36, dự thảo Luật đã lược bỏ khoản 7, không quy định buộc chấm dứt ngay hoạt động kinh doanh dịch vụ pháp lý. Thay vào đó, Luật quy định rõ việc nghiêm cấm hành nghề hoặc mạo danh luật sư đối với cá nhân, tổ chức không đủ điều kiện; đồng thời quy định trách nhiệm chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả và xử lý theo pháp luật.
Vân Hà