hanoimoi.vn

Y tế

Cấp cứu ngoại viện Việt - Nhật: Dấu ấn 3 năm mở đường cho đội ngũ "tuyến đầu của tuyến đầu"

Mai Hoa

Trong chuỗi chăm sóc sức khỏe toàn diện, cấp cứu ngoại viện giữ vai trò là "tuyến đầu của tuyến đầu", nơi quyết định ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết trong "giờ vàng" trước khi người bệnh tiếp cận được cơ sở điều trị chuyên sâu.

Sau những năm tháng bền bỉ triển khai chương trình hợp tác kỹ thuật Việt Nam - Nhật Bản, những viên gạch nền móng đầu tiên cho hệ thống đào tạo cấp cứu viên ngoại viện (Paramedic) chuyên nghiệp tại Việt Nam đã được đặt vững chắc, mở ra bước ngoặt mới cho y tế Thủ đô và cả nước.

Bước đi tiên phong đón đầu chính sách quốc gia, những con số biết nói và sức lan tỏa thực tiễn

Thực tế tại Việt Nam trong một thời gian dài, cấp cứu ngoại viện - lĩnh vực vốn thiết yếu đối với an sinh cộng đồng - lại chưa nhận được sự đầu tư tương xứng cả về hành lang pháp lý, hệ thống tổ chức lẫn đào tạo nguồn nhân lực chuyên biệt. Bước chuyển mạnh mẽ là vào thời điểm ngày 10-8-2026, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1515/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030", lĩnh vực này mới thực sự được "đánh thức" với những mục tiêu chiến lược: Thiết lập mạng lưới cấp cứu ngoại viện đồng bộ trên toàn quốc, chuẩn hóa trang thiết bị và đặc biệt là giải bài toán đào tạo đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp.

y-duoc-9.jpg
Các đại biểu Nhật Bản và Việt Nam tham dự Hội thảo khoa học tổng kết chặng đường 3 năm triển khai chương trình Cấp cứu ngoại viện do Trường Đại học Y Dược - ĐHQGHN phối hợp với Tập đoàn Y tế Kitahara tổ chức ngày 19-11 tại Hà Nội. Ảnh: Mai Hoa

Thế nhưng, ngay từ năm 2023, khi khung chính sách quốc gia còn đang trong quá trình thai nghén, Trường Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UMP) đã thể hiện tầm nhìn tiên phong, đi trước một bước khi quyết đoán thành lập Bộ môn Y học cấp cứu ngoại viện. Và từ tháng 8-2024, bằng nguồn ngân sách hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản thông qua Dự án thúc đẩy triển khai công nghệ y tế quốc tế của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW) cùng Cơ quan nghiên cứu và quản lý vùng mặc y tế quốc gia (JIS), chương trình hợp tác kỹ thuật "Xây dựng chương trình đào tạo cấp cứu viên ngoại viện - Paramedic tại Việt Nam" đã chính thức khởi động.

Ngày 19-11-2026 tại Hà Nội, Hội thảo khoa học tổng kết chặng đường 3 năm triển khai chương trình do Trường Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) phối hợp với Tập đoàn Y tế Kitahara tổ chức đã trở thành diễn đàn quan trọng để các nhà quản lý, chuyên gia hai nước nhìn lại những quả ngọt đầu mùa.

y-duoc-3.jpg
GS.TS. Thầy thuốc Nhân dân Lê Ngọc Thành - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN

Điểm lại những con số biết nói và sức lan tỏa thực tiễn của chương trình hợp tác, GS.TS. Thầy thuốc Nhân dân Lê Ngọc Thành - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN khẳng định: "Những kết quả của giai đoạn vừa qua chính là nền móng vững chắc để chúng ta hiện thực hóa các mục tiêu lớn của Quyết định 1515 trong chặng đường tiếp theo, tạo đà sớm triển khai đào tạo chính quy nguồn nhân lực cấp cứu ngoại viện chất lượng cao tại Việt Nam".

Nhìn lại hành trình từ năm 2024 đến cuối năm 2026, sự hợp tác chặt chẽ giữa Trường Đại học Y Dược- ĐHQGHN với hai đối tác hàng đầu Nhật Bản là Tập đoàn Y tế Kitahara và Trường Đại học Kokushikan đã mang lại những kết quả thực chất, có chiều sâu chuyên môn cao.

Trong suốt 3 năm, chương trình đã đón 8 đoàn chuyên gia Nhật Bản sang Việt Nam khảo sát thực tế và trực tiếp giảng dạy, đồng thời cử 3 đoàn cán bộ, giảng viên Việt Nam (với 14 lượt nhân sự chủ chốt, chưa kể 2 cán bộ của Học viện Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ tham gia đợt tập huấn riêng vào tháng 7-2026) sang Nhật Bản học tập mô hình vận hành hệ thống cấp cứu ngoại viện (EMS) và phương pháp đào tạo thực hành mô phỏng.

Từ quá trình trao đổi học thuật hai chiều này, 3 sản phẩm cốt lõi mang tính nền tảng đã ra đời. Trước tiên, phải kể đến Khung chương trình đào tạo Paramedic được xây dựng bài bản theo tiêu chuẩn Nhật Bản nhưng tinh chỉnh linh hoạt để phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam. Cùng với đó là bộ tài liệu giảng dạy chuẩn hóa, bao gồm giáo trình, sổ tay hướng dẫn thực hành và hệ thống video kỹ thuật trực quan. Đặc biệt là đội ngũ giảng viên nguồn (TOT) tinh nhuệ được đào tạo, bồi dưỡng bài bản để làm hạt nhân nhân rộng mô hình.

y-duoc-10.jpg
Hoạt động tập huấn mang ý nghĩa thiết thực trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng xử trí cấp cứu chuẩn mực do đoàn chuyên gia Nhật Bản cùng giảng viên Bộ môn Y học cấp cứu ngoại viện thực hiện. Ảnh: Anh Thu

Điểm sáng ấn tượng nhất của chương trình không chỉ nằm trên trang giáo án, mà là sự gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo hàn lâm với thực tiễn chiến đấu tại hiện trường. Thông qua 8 lớp tập huấn chuyên sâu tổ chức tại Việt Nam, kiến thức và kỹ năng xử trí cấp cứu chuẩn mực - từ hồi sinh tim phổi (CPR), sử dụng máy khử rung tim tự động (AED), xử trí hóc dị vật, cầm máu đến kỹ thuật bất động, cố định gãy xương và vận chuyển nạn nhân an toàn - đã được chuyển giao trực tiếp cho lực lượng tuyến đầu của Thủ đô và cả nước. Đó là đội ngũ nhân viên y tế từ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Bạch Mai, Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội, cùng các giảng viên của Học viện Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ.

Đặc biệt, tinh thần cấp cứu ngoại viện còn đang được gieo mầm mạnh mẽ tới thế hệ thầy thuốc trẻ. Ngay trước thềm hội thảo tổng kết, vào ngày 18-11-2026 tại cơ sở Hòa Lạc, đoàn chuyên gia Nhật Bản cùng giảng viên Bộ môn Y học cấp cứu ngoại viện đã tổ chức khóa huấn luyện thực hành cho 100 sinh viên y dược - những bác sĩ, dược sĩ tương lai sẽ đóng vai trò hạt nhân lan tỏa kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng.

Dấu ấn liên ngành và tầm nhìn hợp tác chiến lược Việt – Nhật

Thành công của giai đoạn 1 không chỉ là câu chuyện hợp tác giữa các cơ sở y tế, mà còn khắc họa rõ nét mô hình phối hợp liên ngành - một đặc trưng làm nên sức mạnh của hệ thống cấp cứu Nhật Bản. Tại Nhật Bản, lực lượng y tế và lực lượng phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ luôn phối hợp nhịp nhàng như một thể thống nhất tại hiện trường tai nạn, thảm họa. Việc đưa giảng viên, cán bộ Học viện Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ tham gia tập huấn tại Việt Nam lẫn Nhật Bản, kết nối chặt chẽ với Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội và các bệnh viện tuyến cuối, đã bước đầu tháo gỡ rào cản phối hợp giữa các lực lượng tại Việt Nam.

y-duoc-7.jpg
GS.TS. Thầy thuốc Nhân dân Lê Ngọc Thành - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN trao quà lưu niệm cho đại diện đối tác Nhật Bản tại Hội thảo khoa học tổng kết chặng đường 3 năm triển khai chương trình. Ảnh: Mai Hoa

Đánh giá cao tầm vóc của sự hợp tác này, ông Saito Masafumi - Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam nhấn mạnh: Trong bối cảnh Việt Nam và Nhật Bản vừa nhất trí tăng cường hợp tác song phương về y tế, ứng phó già hóa dân số và bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân sau chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư Tô Lâm, hợp tác y tế tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng nhất. Đại diện Đại sứ quán Nhật Bản khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và hỗ trợ kỹ thuật hoạch định chính sách y tế để Việt Nam nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với các khủng hoảng y tế trong tương lai.

Dù chặng đường 3 năm qua đã gặt hái nhiều thành công, các chuyên gia tham dự hội thảo cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức phía trước: Thời gian triển khai một số hoạt động còn ngắn để đánh giá tác động dài hạn; cơ chế phối hợp liên ngành cần được luật hóa và chặt chẽ hơn nữa; hệ thống tài liệu cần liên tục cập nhật bám sát thực tiễn trong nước.

Trên nền tảng vững chắc đã được kiến tạo, trong giai đoạn tiếp theo, Trường Đại học Y Dược -ĐHQGHN cùng Tập đoàn Y tế Kitahara và Đại học Kokushikan đặt mục tiêu chuẩn hóa toàn diện chương trình để tiến tới triển khai đào tạo thí điểm cấp cứu viên ngoại viện (Paramedic) gắn liền với hệ thống cấp cứu 115 tại Hà Nội.

Những nỗ lực bền bỉ hôm nay hứa hẹn sẽ sớm mang lại cho người dân Thủ đô và cả nước một mạng lưới cấp cứu ngoại viện chuyên nghiệp, kịp thời - nơi mỗi phút giây giành giật được tại hiện trường đều thắp lên cơ hội sống trọn vẹn cho người bệnh./.

Mai Hoa