Sản xuất xe máy điện tại Việt Nam ngày càng thu hút dòng vốn đầu tư
Trong bối cảnh nhu cầu phương tiện xanh tăng nhanh, sự tham gia của những nhà đầu tư mới không chỉ làm nóng cuộc cạnh tranh giữa các thương hiệu mà còn mở ra cơ hội phát triển năng lực sản xuất và công nghiệp phụ trợ trong nước.

Thị trường xe máy điện Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch đáng chú ý, không chỉ ở tốc độ tiêu thụ mà còn ở dòng vốn đầu tư vào sản xuất. Động thái mới nhất là Công ty Cổ phần Công nghệ và Năng lượng Xanh AVES ngày 18-11 công bố kế hoạch đầu tư hơn 250 tỷ đồng phát triển tổ hợp nhà máy sản xuất xe điện và Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) tại Hưng Yên.
Có tổng diện tích sử dụng 30.000 m², công suất thiết kế 300.000 xe mỗi năm và dự kiến đi vào vận hành trong quý II-2027, nhà máy AVES sẽ sản xuất xe đạp điện, xe máy điện và xe ba bánh điện. Bên cạnh dây chuyền sản xuất, AVES dự kiến xây dựng trung tâm R&D với hơn 50 kỹ sư và chuyên gia trong các lĩnh vực cơ khí, điện – điện tử, phần mềm và công nghệ điều khiển. Hoạt động nghiên cứu tập trung vào kết cấu phương tiện, hệ thống động lực điện, bộ điều khiển, phần mềm và các tính năng kết nối thông minh.
Việc doanh nghiệp mới thành lập đầu tháng 9 nhanh chóng công bố kế hoạch đầu tư vào cả sản xuất lẫn nghiên cứu cho thấy tham vọng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị phương tiện điện. Đây cũng là tín hiệu tích cực đối với thị trường, bởi sự phát triển bền vững của ngành xe điện không thể chỉ dựa vào hoạt động nhập khẩu, phân phối hay lắp ráp, mà cần có năng lực thiết kế, phát triển sản phẩm và kiểm soát chất lượng ngay trong nước.
Trước đó, Yadea, Honda, DatBike... đều có những động thái mở rộng dây chuyền sản xuất liên quan tới xe điện hai bánh. Nhà máy xe máy điện thứ hai của Yadea tại Bắc Ninh với tổng mức đầu tư 100 triệu USD đã xuất xưởng những sản phẩm đầu tiên hồi tháng 3-2026. Yamaha cũng có kế hoạch mở rộng danh mục xe điện sản xuất tại Việt Nam, bên cạnh chiếc Neo's đang xuất xưởng từ cụm công nghiệp Nội Bài (Hà Nội).

Sự quan tâm dành cho hoạt động sản xuất tại chỗ là dễ hiểu, bởi nhu cầu xe điện hai bánh nước ta tiếp tục tăng trưởng mạnh, đủ lớn để thu hút những khoản đầu tư đáng kể. Theo Motorcycles Data, trong 7 tháng đầu năm nay, người tiêu dùng trong nước đã mua 513.742 xe máy điện, tăng 97,2% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó, riêng VinFast đã bàn giao 406.453 xe máy điện tại Việt Nam trong năm 2025, tăng 473% so với năm trước. Tính 9 tháng năm 2026, hãng xe Việt cũng ghi nhận tăng trưởng mạnh mẽ, với số xe bàn giao đến hết tháng 09 đạt hơn 710 nghìn xe. Năm 2026, hãng đã ra mắt hơn 10 mẫu xe mới, và dự kiến còn nhiều mẫu nữa trong những tuần tới.
Trong khi đó, tổng lượng xe hai bánh bán ra năm 2026 đã đạt khoảng 1,86 triệu chiếc, tăng 19,6%. Như vậy, xe điện đã chiếm khoảng 27,6% thị trường phương tiện hai bánh, so với mức 16,8% cùng kỳ năm 2025. Số liệu này cho thấy, xe máy điện không còn là một phân khúc nhỏ dành riêng cho học sinh, sinh viên hay người dùng có nhu cầu di chuyển quãng ngắn, mà đang dần trở thành một lựa chọn phổ biến, đặc biệt trong môi trường đô thị.
Trong dài hạn, cơ hội phát triển của ngành xe máy điện không chỉ đến từ thay đổi trong lựa chọn của người tiêu dùng mà còn được thúc đẩy bởi chính sách giao thông xanh tại các đô thị lớn. Hà Nội đang triển khai lộ trình kiểm soát khí thải và phát triển vùng phát thải thấp, từng bước giảm sự phụ thuộc vào phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Tại thành phố Hồ Chí Minh, định hướng này cũng được thúc đẩy với nhiều giải pháp cụ thể, từ giao thông công cộng đến phương tiện cá nhân.
Các chính sách này có thể tạo thêm động lực cho nhu cầu phương tiện điện, đặc biệt tại những đô thị có mật độ xe máy cao.

Một điểm đáng chú ý là không chỉ các doanh nghiệp mới, mà cả những thương hiệu lớn cũng đang coi Việt Nam là địa bàn sản xuất xe máy điện hai bánh chiến lược, phục vụ cả thị trường nội địa và xuất khẩu. Honda ICON e:: đã xuất xưởng tại Việt Nam từ tháng 3-2025 và phân phối tới một số thị trường châu Á. Mẫu xe này cũng được xuất đi Nhật Bản từ tháng 3-2026. Hãng cũng đã chuyển hoạt động sản xuất mẫu UC3 từ Thái Lan về nhà máy tại Phú Thọ, song song củng cố năng lực sản xuất và hệ thống nhà máy phụ trợ tại Việt Nam.
Theo định hướng của Yadea, tổ hợp sản xuất ở Việt Nam cũng mở rộng xuất khẩu sang các nước Đông Nam Á. Đây được xem là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của tập đoàn. Về phần mình, VinFast tiếp tục coi Việt Nam là trung tâm sản xuất xe điện hai bánh để xuất khẩu, với các thị trường mục tiêu gồm Indonesia, Philippines, Ấn Độ, Thái Lan và Malaysia.
Ông Nguyễn Văn Thanh, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc AVES, cho biết: “Ngay từ khi thành lập, chúng tôi đã muốn xây dựng một thương hiệu xe điện Việt Nam có sản phẩm chất lượng, công nghệ riêng và đủ sức cạnh tranh tại thị trường trong nước cũng như quốc tế".
Dat Bike là một trường hợp đáng chú ý khác của doanh nghiệp có tham vọng xuất khẩu từ Việt Nam. Ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn, nhà sáng lập và là Giám đốc điều hành Dat Bike, từng nhiều lần khẳng định Đông Nam Á là thị trường tất yếu của Dat Bike trong dài hạn.
Thời gian tới, Gogoro, thương hiệu xe máy điện hàng đầu Đài Loan (Trung Quốc) cũng sẽ đầu tư vào Việt Nam thông qua hợp tác với Castrol. Hai doanh nghiệp đã thành lập liên doanh Castrol Gogoro Mobility, trong đó mỗi bên nắm giữ 50% cổ phần.

Ảnh: Hoàng Linh
Ở góc độ công nghiệp, sự tham gia của nhiều doanh nghiệp chắc chắn sẽ mở ra cơ hội phát triển chuỗi cung ứng trong nước. Khi các nhà sản xuất mở rộng quy mô, nhu cầu về pin, động cơ điện, bộ điều khiển, hệ thống quản lý pin, linh kiện điện tử và phần mềm sẽ tăng lên.
Nếu có thể thu hút thêm các nhà cung cấp tham gia, Việt Nam không chỉ trở thành thị trường tiêu thụ lớn mà còn có khả năng nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xe điện.
Nhìn chung, lĩnh vực xe điện hai bánh tại Việt Nam thời gian tới sẽ không đơn thuần là cuộc cạnh tranh về tiêu dùng, mà sản xuất sẽ là động lực to lớn. Lợi thế mở rộng từ việc xây dựng mạng lưới dịch vụ và duy trì niềm tin của khách hàng, sang năng lực kiểm soát chất lượng và tối ưu chi phí sản xuất, cũng như xây dựng chuỗi cung ứng pin.
Xu hướng này đồng nghĩa ngành xe máy điện Việt Nam đang từng bước chuyển từ giai đoạn tăng trưởng tiêu thụ sang phát triển năng lực sản xuất và công nghệ trong nước.
Nguyễn Thúc Hoàng Linh