Bẫy hẹn hò qua mạng: Khi tình cảm bị lợi dụng để chiếm đoạt tiền...
Từ vụ án lừa đảo thông qua các trang Facebook hẹn hò, kết bạn đang được Công an thành phố Hà Nội điều tra, thủ đoạn lợi dụng tình cảm để dụ người tham gia chuyển tiền đặt ra những cảnh báo về an toàn tài sản trên không gian mạng. Người bị hại cần làm gì để bảo vệ quyền lợi khi phát hiện mình bị lừa?
Dụ người tìm bạn chuyển tiền qua các chương trình trúng thưởng
Ngày 16-11, Công an thành phố Hà Nội thông tin về vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra trong giai đoạn 2024-2025 tại Hà Nội và nhiều địa phương, liên quan đến một ổ nhóm hoạt động tại Campuchia.
Theo Phòng Cảnh sát hình sự, các đối tượng lập nhiều trang Facebook như “Hẹn hò”, “Kết bạn bốn phương”, “Ghép đôi” để thu hút người có nhu cầu tìm bạn, kết nối tình cảm.
Khi có người nhắn tin, các đối tượng sử dụng tài khoản Facebook giả để trò chuyện, tạo dựng lòng tin, bày tỏ tình cảm và mong muốn gặp mặt ngoài đời thực.
Sau đó, các đối tượng đưa ra điều kiện người tham gia phải hoàn thành những gói phúc lợi của chương trình mới có thể tiếp tục trò chuyện hoặc gặp gỡ người đang kết bạn.
Người bị hại được hướng dẫn chuyển tiền tham gia các vòng quay may mắn. Nhóm đối tượng sử dụng phần mềm được cài đặt sẵn để tạo kết quả trúng thưởng, khiến người tham gia tin rằng có thể nhận lại số tiền lớn hơn khoản đã bỏ ra.

Theo cơ quan công an, ở lần đầu, người tham gia chuyển 1 triệu đồng sẽ được nhận lại 1,1 triệu đồng. Lần tiếp theo, khi chuyển 3 triệu đồng, họ được nhận lại 3,5 triệu đồng.
Đến những vòng sau, hệ thống thông báo trúng các giải thưởng lớn, thậm chí là ô tô, xe máy. Tuy nhiên, để nhận thưởng, người tham gia tiếp tục bị yêu cầu nộp phí.
Các đối tượng còn viện lý do người bị hại thao tác sai, chuyển nhầm tài khoản hoặc chưa hoàn thành thủ tục để yêu cầu chuyển thêm tiền, từng bước chiếm đoạt tài sản.
Điểm đáng chú ý là thủ đoạn lừa đảo bắt đầu từ nhu cầu tìm kiếm tình cảm, kết bạn trên mạng xã hội. Khi đã tạo được sự tin tưởng, các đối tượng mới đưa ra những yêu cầu liên quan đến tiền bạc.
Hiện Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Hà Nội tiếp tục điều tra vụ án, đồng thời đề nghị những người từng bị lừa bằng thủ đoạn trên đến trình báo, cung cấp tài liệu phục vụ xác minh.
Vụ việc đặt ra câu hỏi: Hành vi sử dụng tài khoản giả, dựng chuyện tình cảm và tạo kết quả trúng thưởng để nhận tiền có thể bị xử lý như thế nào? Người bị hại cần chuẩn bị những chứng cứ gì?
Dùng tình cảm làm thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản
Theo luật sư Kiều Thị Thúy, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, việc làm quen, trò chuyện qua mạng xã hội là nhu cầu bình thường. Tuy nhiên, nếu một người cố ý sử dụng danh tính giả, dựng lên quan hệ tình cảm hoặc thông tin không có thật nhằm khiến người khác giao tiền để chiếm đoạt, hành vi có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Theo đó, người dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc dưới mức này nhưng thuộc những trường hợp luật định, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Luật sư Kiều Thị Thúy phân tích, yếu tố quan trọng của tội lừa đảo là hành vi gian dối nhằm tạo ra sự tin tưởng sai lệch, khiến người bị hại tự nguyện giao tài sản. Việc sử dụng mạng xã hội chỉ là phương tiện thực hiện hành vi, không làm thay đổi bản chất của thủ đoạn chiếm đoạt.
Đối với vụ án đang được điều tra, những tình tiết như sử dụng tài khoản Facebook giả, đưa ra chương trình trúng thưởng được cài đặt sẵn và liên tục yêu cầu nộp tiền là các nội dung cần làm rõ để xác định hành vi gian dối và mục đích chiếm đoạt.
Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, mức hình phạt phụ thuộc vào giá trị tài sản bị chiếm đoạt và các tình tiết liên quan. Trường hợp phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc chiếm đoạt tài sản với giá trị lớn có thể thuộc các khung hình phạt nghiêm khắc hơn.
Để xác định trách nhiệm của từng người trong ổ nhóm, cơ quan điều tra cần làm rõ vai trò từ người lập trang Facebook, trực tiếp nhắn tin đến người quản lý tài khoản và tiếp nhận, phân phối tiền.
Một vấn đề khác là việc sử dụng công nghệ trong quá trình phạm tội. Điều 290 Bộ luật Hình sự quy định về tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, đối với những hành vi đáp ứng dấu hiệu luật định và không thuộc trường hợp đã được quy định tại Điều 173, Điều 174.
Theo luật sư, không phải mọi vụ lừa đảo sử dụng Facebook hoặc chuyển khoản ngân hàng đều mặc nhiên bị xử lý theo Điều 290. Việc xác định tội danh phải căn cứ vào phương thức chiếm đoạt và hành vi cụ thể.
Đối với người bị hại, khó khăn thường gặp là các đối tượng sử dụng tài khoản giả hoặc liên tục thay đổi tài khoản nhận tiền. Tuy nhiên, lịch sử trò chuyện, chứng từ chuyển khoản và dữ liệu giao dịch vẫn là những tài liệu quan trọng phục vụ xác minh.
Luật sư Kiều Thị Thúy khuyến nghị, khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, người bị hại cần ngừng chuyển tiền, lưu giữ tin nhắn, hình ảnh, đường dẫn Facebook, số tài khoản ngân hàng, mã giao dịch và các thông tin liên quan để cung cấp cho cơ quan công an.
Đồng thời, cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để thông báo giao dịch có dấu hiệu gian lận và trình báo cơ quan chức năng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác minh dòng tiền.
Về quyền lợi, người bị hại có quyền yêu cầu hoàn trả tài sản bị chiếm đoạt và bồi thường thiệt hại theo quy định. Tuy nhiên, khả năng thu hồi tiền còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, việc xác định tài sản và các biện pháp xử lý của cơ quan có thẩm quyền.
Từ vụ án trên, luật sư lưu ý người dân cần cảnh giác khi người mới quen yêu cầu nộp phí để được gặp mặt, tham gia chương trình trúng thưởng hoặc nhận lại tiền. Những khoản tiền nhỏ được hoàn trả ban đầu không đủ để chứng minh chương trình là có thật hay an toàn.
H.Duy