hanoimoi.vn

Kinh tế

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực môi trường

Tiến Thành

Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND ngày 15-6-2026 của HĐND thành phố Hà Nội quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội đã thiết lập khung chính sách ưu đãi vượt trội nhằm khơi thông dòng vốn, thúc đẩy đổi mới công nghệ và mở rộng đầu ra cho sản phẩm tái chế.

Đây được xem là “chìa khóa” quan trọng để Thủ đô giải bài toán ô nhiễm, chuyển dịch mạnh mẽ từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn bền vững.

Gỡ điểm nghẽn về vốn, công nghệ và thị trường

Theo Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố Hà Nội, hiện nay, mặc dù đã có các quy định của Chính phủ về phát triển kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghiệp môi trường, dịch vụ môi trường, song hệ thống chính sách hiện hành vẫn mang tính chất định hướng chung, chưa có những cơ chế, chính sách thực sự ưu đãi lớn, chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu và ứng dụng kinh tế tuần hoàn cụ thể.

Thành phố Hà Nội chưa có nhiều những tổ hợp công nghiệp môi trường tập trung và chưa có đột phá trong lĩnh vực dịch vụ môi trường, phần nào làm đứt gãy chuỗi giá trị tuần hoàn, biến tài nguyên tiềm năng thành gánh nặng phải xử lý.

Thực hiện Điểm k, Khoản 1, Điều 13 của Luật Thủ đô năm 2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND nhằm thiết lập hệ thống các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ, tạo động lực đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn về vốn, công nghệ và thị trường; khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường, thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn.

mo-hinh-xu-ly-chat-thai-ran-xay-dung-tai-xa-thu-lam.-anh-huu-mai.jpg
Mô hình xử lý chất thải rắn xây dựng tại xã Thư Lâm. Ảnh: Hữu Mai

Theo UBND thành phố Hà Nội, Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch cho các hoạt động kinh tế tuần hoàn và công nghiệp môi trường trên địa bàn thành phố; tạo động lực kinh tế mạnh mẽ thông qua các chính sách ưu đãi về thuế, phí, lãi suất để khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển dịch từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình tuần hoàn tài nguyên, ít phát thải.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND cũng hướng tới tối ưu hóa quản lý tài nguyên và môi trường, giúp nâng cao hiệu quả thu gom, tái chế và xử lý chất thải đặc thù (rác thải điện tử, nhựa, chất thải xây dựng...), giảm thiểu áp lực lên hệ thống hạ tầng xử lý rác thải và giảm ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí của Thủ đô.

Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND giúp hình thành mạng lưới các doanh nghiệp công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường có năng lực cạnh tranh cao, góp phần đưa Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo xanh của cả nước. Về mặt kinh tế, Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND sẽ tạo cơ chế để thu hút các dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ môi trường và dịch vụ môi trường thông qua việc hỗ trợ lãi suất và miễn giảm phí, lệ phí, từ đó giúp giảm giá thành sản phẩm tái chế, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Về mặt môi trường, Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND sẽ giúp mở ra việc tăng tỷ lệ rác thải được tái chế và tái sử dụng, giảm tỷ lệ rác thải mang đi chôn lấp trực tiếp; hình thành các trạm trung chuyển rác thải chuyên biệt đạt chuẩn, bảo đảm việc kiểm soát dòng chất thải nguy hại và chất thải đặc thù trong đô thị một cách chặt chẽ; đồng thời cũng nâng cao nhận thức và thiết lập thói quen sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường cho cư dân Thủ đô.

Thực tế cho thấy, lâu nay nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tái chế và xử lý môi trường tại Thủ đô thường rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”. Chi phí đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại rất lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài, trong khi đầu ra cho các sản phẩm tái chế lại bấp bênh do thiếu cơ chế kết nối và tâm lý e ngại của người tiêu dùng. Việc thiếu vắng các tổ hợp công nghiệp môi trường quy mô lớn cũng khiến hoạt động thu gom, phân loại bị manh mún, làm giảm giá trị kinh tế của phế thải.

Chính vì vậy, việc HĐND thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND ngay sau khi Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực đã thể hiện sự nhạy bén và quyết tâm chính trị rất cao của chính quyền thành phố.

Không chỉ dừng lại ở các tuyên bố định hướng, Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND đã lượng hóa thành những cơ chế tài chính cụ thể, đánh trúng vào những “nút thắt” cốt lõi nhất mà cộng đồng doanh nghiệp xanh đang mong mỏi, qua đó tạo niềm tin vững chắc để khu vực kinh tế tư nhân mạnh dạn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xử lý chất thải, biến những thách thức môi trường đô thị thành cơ hội đầu tư sinh lời bền vững.

Hiện thực hóa mục tiêu kinh tế tuần hoàn

Các chính sách ưu đãi, hỗ trợ được quy định trong Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND gồm ngân sách thành phố hỗ trợ 70% tiền lãi vay từ Quỹ đầu tư phát triển thành phố cho toàn bộ giá trị hợp đồng vay được thực hiện trong thời gian vay vốn (tối đa không quá 10 năm) theo từng dự án đối với các doanh nghiệp, tổ chức đầu tư xây dựng hạ tầng, mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường theo từng dự án của doanh nghiệp.

UBND thành phố Hà Nội cho rằng, mặt bằng giá cả ngày càng tăng, nhất là các hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải, đòi hỏi hệ thống máy móc, thiết bị có quy mô đầu tư lớn, ứng dụng công nghệ tiên tiến và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường ngày càng cao. Do đó, việc xem xét nâng mức hỗ trợ như trên là cần thiết, nhằm tạo động lực thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn ngành công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường là phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn hiện nay.

Về hỗ trợ hoạt động xúc tiến thương mại trong nước, Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND quy định ngân sách thành phố hỗ trợ 75% chi phí gian hàng cho các đơn vị tham gia tổ chức hội chợ, triển lãm, sự kiện kết nối tiêu thụ sản phẩm tái chế, tái sử dụng, sản phẩm thân thiện với môi trường và dịch vụ môi trường tại Hà Nội.

Mức hỗ trợ tối đa cho nội dung này là 25 triệu đồng/đơn vị tham gia, nhưng hỗ trợ tối đa không quá 2 gian hàng/đơn vị tham gia; hỗ trợ tối đa 2 gian hàng/địa phương/chương trình đối với mỗi địa phương có doanh nghiệp về tham gia tại Hà Nội (mức hỗ trợ tối đa cho nội dung này là 45 triệu đồng/địa phương tham gia).

Đồng thời, ngân sách thành phố hỗ trợ 75% chi phí thuê mặt bằng, gian hàng cho các đơn vị tham gia tổ chức hội chợ, triển lãm, sự kiện kết nối tiêu thụ sản phẩm tái chế, tái sử dụng, sản phẩm thân thiện với môi trường và dịch vụ môi trường tại các địa bàn ngoài thành phố Hà Nội. Mức hỗ trợ tối đa cho nội dung này là 25 triệu đồng/đơn vị tham gia, nhưng hỗ trợ tối đa không quá 2 gian hàng/đơn vị tham gia.

Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND cũng quy định chi hỗ trợ “tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về kinh tế tuần hoàn; khuyến khích tiêu dùng xanh, tiêu dùng bền vững; quảng bá sản phẩm tái chế, tái sử dụng, sản phẩm thân thiện môi trường và dịch vụ môi trường đến người tiêu dùng”, với mức hỗ trợ 100% chi phí thực hiện nội dung sản phẩm truyền thông và phát hành. Mức hỗ trợ tối đa với nội dung này là 200 triệu đồng/1 chuyên đề tuyên truyền.

Ngoài ra, các tổ chức được hỗ trợ 50% chi phí cho các hoạt động xây dựng thương hiệu, thiết kế biểu tượng và hệ thống các dấu hiệu nhận diện thương hiệu (hỗ trợ không quá 100 triệu đồng/một tổ chức, cá nhân); hỗ trợ thực hiện các thủ tục cấp chứng nhận quyền sở hữu trí tuệ, cấp Nhãn sinh thái Việt Nam hoặc các chứng nhận, chứng chỉ, nhãn hiệu về chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định của pháp luật (hỗ trợ không quá 100 triệu đồng/1 giấy chứng nhận, mỗi giấy chứng nhận được hỗ trợ 1 lần); hỗ trợ tối đa 100 triệu đồng/năm cho tổ chức trưng bày và bán sản phẩm dịch vụ và áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường tại các trung tâm thương mại hạng I, hạng II trên địa bàn thành phố Hà Nội (mỗi tổ chức, cá nhân được hỗ trợ tối đa 2 năm).

Khi chất thải được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên, Hà Nội sẽ có thêm động lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Đây không chỉ là giải pháp về vấn đề môi trường mà còn là hướng đi chiến lược để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong quá trình phát triển đô thị hiện đại.

Để các chính sách ưu đãi của Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND thực sự đi vào cuộc sống và phát huy tối đa hiệu quả, khâu tổ chức thực hiện đóng vai trò then chốt. Trong thời gian tới, các sở, ngành chức năng của thành phố cần sớm ban hành hướng dẫn quy trình, thủ tục tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Quỹ đầu tư phát triển thành phố theo hướng tinh gọn, minh bạch, tránh phát sinh rào cản hành chính làm nản lòng doanh nghiệp.

Đồng thời, thành phố cần đẩy mạnh cơ chế “đặt hàng” và ưu tiên sử dụng các sản phẩm tái chế, vật liệu xây dựng không nung từ phế thải trong các dự án đầu tư công của thành phố để tạo thị trường tiêu thụ ổn định ngay từ đầu. Song song với đó, công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tại các cơ sở được hưởng ưu đãi cũng phải được đặt lên hàng đầu, bảo đảm nguồn lực ngân sách đầu tư đúng đối tượng, đúng mục tiêu.

Khi chính quyền kiến tạo hành lang thông thoáng, doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ và người dân thay đổi thói quen tiêu dùng, Hà Nội chắc chắn sẽ tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ, xứng đáng là hình mẫu đi đầu cả nước về phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng đô thị xanh.

Tiến Thành