hanoimoi.vn

Văn hóa

Khơi nguồn sức mạnh văn hóa từ cộng đồng dân cư

Bảo Duy

Gắn Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 với các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11, Hà Nội đang tạo thêm không gian để người dân trực tiếp bảo tồn, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa, từng bước hiện thực hóa mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng từ cơ sở.

dung.jpg
Tiết mục hát xẩm tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 của tổ dân phố số 7 và số 9 phường Đống Đa. Ảnh: PV

Sôi nổi các hoạt động ở khu dân cư

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

Cùng với đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số.

Tinh thần đó đã được thành phố Hà Nội cụ thể hóa bằng việc gắn Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 với các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11.

Với chủ đề “Phát huy sức mạnh nhân dân - Xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc”, ngày hội được tổ chức tại các khu dân cư trên địa bàn Thủ đô từ ngày 1-11 đến 18-11; tiếp nối là chuỗi hoạt động “Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết” từ ngày 18 đến 24-11.

Điểm mới của ngày hội năm nay không chỉ nằm ở việc bổ sung các hoạt động văn nghệ, trưng bày, giao lưu, mà còn ở cách khuyến khích mỗi cộng đồng tự nhận diện, giới thiệu và phát huy những giá trị văn hóa riêng. Mỗi địa phương lựa chọn ít nhất một hoạt động, sản phẩm, câu chuyện, không gian văn hóa hoặc mô hình tiêu biểu để quảng bá. Qua đó, văn hóa hiện lên từ chính đời sống, ký ức và sự tham gia của người dân.

Tại phường Đống Đa, trong Ngày hội Đại đoàn kết ở tổ dân phố số 7 và số 9, những làn điệu ca trù, hát xẩm, chèo được cất lên giữa không gian sinh hoạt cộng đồng. Bên cạnh chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống là hoạt động giới thiệu sản phẩm hưởng ứng cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Những loại hình nghệ thuật từng gắn bó với đời sống văn hóa dân tộc được đưa đến gần hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ. Qua mỗi lời ca, tiếng hát, di sản không chỉ được tái hiện mà còn có thêm cơ hội tiếp nối trong đời sống hôm nay.

dong-da.jpg
Lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội và phường Đống Đa cùng nhân dân Tổ dân phố số 9 gắn biển công trình “Ngõ phố đoàn kết - sáng, xanh, sạch, đẹp” tại ngõ 178 Tây Sơn.
Ảnh: PV

Tại ngõ 178 Tây Sơn, tổ dân phố số 9, phường Đống Đa, công trình “Ngõ phố đoàn kết - sáng, xanh, sạch, đẹp” được thực hiện với kinh phí xã hội hóa hơn 100 triệu đồng, gồm tranh tường bích họa, cây xanh, camera an ninh và thiết bị phục vụ sinh hoạt cộng đồng.

Còn tại phố Đặng Tiến Đông, tổ dân phố số 7, công trình “Ngõ phố hạnh phúc” với kinh phí 65 triệu đồng đã cải tạo khu vực từng là điểm tập kết rác thành tuyến ngõ sạch đẹp, khang trang. Từ những bức tường được làm mới đến không gian chung được chăm chút, người dân đang góp phần xây dựng nếp sống văn minh bằng những việc làm thiết thực.

Rời không gian đô thị, về với những làng quê ngoại thành, câu chuyện văn hóa lại mang sắc thái khác. Ở xã Hòa Xá, niềm vui ngày hội được nối dài từ các hoạt động văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian đến những bữa cơm đại đoàn kết đầm ấm, nghĩa tình.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Xá Đặng Đăng Khoa cho biết, từ ngày 12 đến 16-11-2026, 12/12 thôn trên địa bàn xã đã hoàn thành tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam. Tại mỗi ngày hội, lãnh đạo xã cùng chung vui với nhân dân và trao tặng một bức tranh Tháp Rùa - Hồ Gươm cho từng thôn. Hình ảnh biểu tượng của Thủ đô được đưa về các nhà văn hóa thôn như một món quà văn hóa, gợi nhắc tình yêu quê hương, niềm tự hào về truyền thống Thăng Long - Hà Nội.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Xá, sức sống của ngày hội còn hiện lên qua tiếng cười trong các trò chơi bịt mắt bắt vịt, nhảy bao bố; sự hào hứng của người dân khi cùng tham gia biểu diễn văn nghệ, thi đấu thể thao và những mâm cơm sum vầy có sự góp mặt của nhiều thế hệ. Đặc biệt, 120 suất quà được trao tới 120 hộ, trường hợp có hoàn cảnh khó khăn tại các thôn. Sự sẻ chia ấy khiến tinh thần đại đoàn kết không chỉ thể hiện qua hoạt động tập thể mà còn hiện diện trong sự chăm lo, đùm bọc giữa những người cùng chung sống trong cộng đồng.

1794881581770_5194953096729366877_5194953096729366877_5df1e89c0a743dda8f21525d3c7b108a.jpg
Lãnh đạo xã Hòa Xá tặng bức tranh Tháp Rùa - Hồ Gươm tới lãnh đạo tổ dân phố thôn Đặng Giang. Ảnh: PV

Ở xã Hòa Lạc, bản sắc văn hóa lại được nhận diện rõ nét qua đời sống của đồng bào dân tộc Mường tại thôn 7. Với 526 hộ, hơn 2.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 60%, đây là thôn có số lượng đồng bào dân tộc thiểu số đông nhất trên địa bàn xã. Những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, trong đó có nghệ thuật cồng chiêng truyền thống, đã trở thành sợi dây kết nối cộng đồng.

Trong ngày hội, âm thanh cồng chiêng vang lên cùng những làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống, tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc. Sự giao lưu, biểu diễn của cán bộ, chiến sĩ các đơn vị quân đội càng làm không khí thêm sôi nổi, thắm tình quân dân. Khi tiếng cồng chiêng vẫn vang lên trong ngày hội của thôn làng, khi các thế hệ cùng tham gia và thưởng thức, những giá trị truyền thống không còn nằm trong ký ức mà tiếp tục hiện hữu trong đời sống hôm nay.

465876899.jpg
Các nghệ nhân Câu lạc bộ ca trù thôn Văn Nhân, xã Phú Xuyên biểu diễn tại ngày hội. Ảnh: Nguyễn Chương

Tại thôn Văn Nhân, xã Phú Xuyên, việc gìn giữ di sản lại được tiếp nối bằng tâm huyết của những nghệ nhân gắn bó với ca trù. Câu lạc bộ ca trù Chanh Thôn tiếp tục được duy trì, các nghệ nhân kiên trì truyền dạy những làn điệu cổ cho thế hệ trẻ. Từ những buổi tập, những lời ca được trao truyền, tình yêu với loại hình nghệ thuật truyền thống dần được nuôi dưỡng trong lớp trẻ.

Từ những làn điệu ca trù ở Đống Đa, tiếng cồng chiêng của người Mường ở Hòa Lạc đến câu lạc bộ ca trù bền bỉ trao truyền di sản ở Phú Xuyên, mỗi địa phương đang kể câu chuyện văn hóa của mình bằng một sắc màu riêng. Có nơi bắt đầu từ việc làm đẹp đường làng, ngõ phố; có nơi khơi dậy bản sắc qua sinh hoạt cộng đồng; cũng có nơi kiên trì gìn giữ nghệ thuật truyền thống. Điểm chung là người dân không đứng ngoài các hoạt động văn hóa mà trực tiếp tham gia, gìn giữ và lan tỏa những giá trị của cộng đồng.

Đưa văn hóa thành sức mạnh nội sinh

Gắn Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc với Ngày Văn hóa Việt Nam tạo thêm cơ hội đưa văn hóa đến gần hơn với từng gia đình, tổ dân phố, thôn làng.

Tuy nhiên, hiệu quả không thể chỉ đo bằng số lượng chương trình hay không khí sôi nổi trong những ngày diễn ra sự kiện. Điều quan trọng hơn là những chuyển biến trong nhận thức, hành động và khả năng duy trì các mô hình tốt đẹp sau ngày hội.

hoa-lac1.jpg
Tiết mục múa cồng chiêng của đồng bào dân tộc Mường tại thôn 7 xã Hòa Lạc. Ảnh: PV

Chia sẻ về nội dung này, bà Trần Thị Vân Anh, nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn giáo dục, y tế và an sinh xã hội, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng, việc gắn Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc với các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam đã tạo thêm chiều sâu văn hóa cho sinh hoạt cộng đồng. Đáng chú ý, văn hóa không chỉ được giới thiệu qua biểu diễn, trưng bày mà còn trở thành chất liệu kết nối con người, khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc của mỗi địa phương.

Điều bà Trần Thị Vân Anh tâm đắc nhất là người dân đã thực sự trở thành chủ thể của ngày hội. Họ vừa trực tiếp tham gia thực hành, gìn giữ và trao truyền văn hóa, vừa được thụ hưởng những giá trị văn hóa do chính cộng đồng tạo nên. Mỗi người dân cũng chính là một đại sứ văn hóa, góp phần giới thiệu, quảng bá những nét đẹp truyền thống của quê hương. Qua đó, văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, khơi dậy sức mạnh nhân dân và tiếp nối mạch nguồn văn hóa dân tộc.

"Đây cũng là cách cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc từ cơ sở. Khi người dân tự giác giữ gìn di sản, xây dựng nếp sống văn minh, biết sẻ chia, gắn bó và có trách nhiệm với cộng đồng, văn hóa sẽ thực sự thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho phát triển bền vững”, bà Trần Thị Vân Anh nhấn mạnh.

Từ những việc làm cụ thể ở từng khu dân cư, giá trị văn hóa đang từng bước thấm sâu vào đời sống, trở thành nền tảng gắn kết cộng đồng, bồi đắp chuẩn mực ứng xử và khơi dậy trách nhiệm của mỗi người dân.

Khi văn hóa được nuôi dưỡng từ gia đình, gìn giữ trong cộng đồng và lan tỏa trong xã hội; khi người dân thực sự là chủ thể sáng tạo, bảo tồn và thụ hưởng các giá trị văn hóa, những định hướng của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị sẽ từng bước được hiện thực hóa. Qua đó, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn trở thành sức mạnh nội sinh, góp phần xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, nơi mỗi người dân được sống trong môi trường nhân văn, an toàn và hạnh phúc.

Bảo Duy