Giám đốc sáng tạo, nhà biên kịch Vũ Liêm: Văn hóa là mạch nguồn kết nối “Muôn sắc Việt Nam”
Chương trình nghệ thuật đặc biệt“Muôn sắc Việt Nam” với chủ đề “Văn hóa soi đường – Non sông hòa nhịp” được xây dựng như một hành trình khám phá chiều sâu văn hóa dân tộc, từ cội nguồn lịch sử, kho tàng di sản đến sức sáng tạo trong đời sống hôm nay. Giám đốc sáng tạo, nhà biên kịch Vũ Liêm chia sẻ về ý tưởng và quá trình xây dựng kịch bản chương trình đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam diễn ra tối 24-11, tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội), đang được đông đảo công chúng háo hức đón đợi.
Chung một nguồn cội, tỏa muôn sắc văn hóa

- Với tên gọi “Muôn sắc Việt Nam” và chủ đề “Văn hóa soi đường – Non sông hòa nhịp”, Giám đốc sáng tạo có thể chia sẻ thông điệp muốn gửi gắm đến công chúng qua chương trình?
- Văn hóa là một phạm trù rộng lớn, vì vậy bài toán đặt ra với ê kíp thực hiện chương trình là làm sao thể hiện được chiều sâu và sự phong phú ấy trong một chương trình nghệ thuật có thời lượng 120 phút. Khi nhìn vào văn hóa của một dân tộc, chúng ta có thể nhận diện nhiều yếu tố tạo nên bản sắc riêng. Với Việt Nam, đó là một nền văn hóa đa dạng, có sự hội tụ của nhiều giá trị, nhiều cộng đồng và vùng miền, nhưng cùng chung một nguồn cội. Chúng tôi muốn khái quát tinh thần ấy bằng ý niệm: Muôn sắc thái nhưng chung một nguồn cội.
Chủ đề “Văn hóa soi đường – Non sông hòa nhịp” chính là tư tưởng xuyên suốt để kết nối những sắc thái ấy. Êkíp lấy cảm hứng từ lời phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”.Chúng tôi hình dung văn hóa như ánh sáng, có nguồn phát và khi chiếu rọi vào những chủ thể khác nhau sẽ làm những giá trị ấy bừng sáng, tiếp tục lan tỏa, khúc xạ và tạo nên những giá trị mới. Dòng chảy văn hóa Việt Nam cũng vậy, luôn được bồi đắp, kế thừa và phát triển qua các thế hệ.
.jpg)
- Huyền tích Lạc Long Quân – Âu Cơ được lựa chọn làm điểm mở đầu và mạch kết nối của chương trình. Ý tưởng này được triển khai như thế nào trong tổng thể kịch bản?
- Việt Nam có một huyền tích rất đặc biệt về nguồn cội, đó là câu chuyện Lạc Long Quân – Âu Cơ, bọc trăm trứng và sự tích “Con Rồng cháu Tiên”. Hình ảnh ấy tạo nên ý thức chung về nguồn gốc, nhắc nhở mỗi người về mối liên hệ cộng đồng và tình đồng bào. Với chúng tôi, đây là điểm tựa giàu ý nghĩa để kể câu chuyện về một đất nước có bản sắc văn hóa phong phú, nhiều sắc màu nhưng cùng chung một cội nguồn.
Từ ý tưởng đó, phần khai từ “Đất nước muôn đời” đưa khán giả trở về huyền tích dựng nước, mở ra hành trình nghệ thuật xuyên suốt chương trình. Trong cấu trúc ấy, chúng tôi còn muốn làm nổi bật một điểm hội tụ đặc biệt: Chiều dài lịch sử và chiều rộng các giá trị văn hóa gặp nhau tại Thủ đô Hà Nội. Đây là nơi kết tinh, lưu giữ và lan tỏa nhiều giá trị văn hiến của dân tộc. Sự gặp gỡ ấy tạo nên một điểm nhấn về tư tưởng và không gian trong kịch bản.
- Chương trình nghệ thuật được kết cấu thành ba chương “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, “Muôn sắc di sản”, “Bản sắc vươn xa”. Vì sao ê kíp lựa chọn cách kể câu chuyện văn hóa theo ba mạch nội dung này?

- Chúng tôi muốn khán giả nhìn thấy hành trình của văn hóa từ cội nguồn, qua quá trình trao truyền đến sức sáng tạo và khả năng vươn xa trong thời đại hôm nay. Ba chương được xây dựng tương ứng với ba chiều tiếp cận: Lịch sử, di sản và công nghiệp văn hóa.
Chương I tập trung vào lịch sử. Muốn nhận diện chiều sâu văn hóa của một dân tộc, trước hết cần nhìn lại hành trình hình thành và phát triển của dân tộc ấy. Trong chương này, các chất liệu nghệ thuật được lựa chọn nhằm gợi lên những giá trị đã bền bỉ nuôi dưỡng tâm hồn Việt Nam qua các thời kỳ, từ tình yêu quê hương, đất nước đến tinh thần đoàn kết, ý chí vượt qua gian khó.
Chương II dành cho di sản. Di sản là kết tinh từ sáng tạo và sự trao truyền của nhiều thế hệ. Điều chúng tôi muốn nhấn mạnh là sức sống của di sản trong hiện tại. Những giá trị ấy vẫn đang được các nghệ nhân, cộng đồng thực hành gìn giữ, tiếp nối và phát triển. Tiết mục “Bức tranh di sản” với sự hội tụ của 17 di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam được UNESCO ghi danh sẽ mở ra một hành trình qua nhiều vùng miền, giới thiệu sự phong phú của các loại hình nghệ thuật, tín ngưỡng và không gian văn hóa nước nhà.
Chương III hướng đến công nghiệp văn hóa, thể hiện sức sáng tạo, trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trên hành trình hội nhập. Các tác phẩm âm nhạc, tiết mục trình diễn được lựa chọn đều có đời sống và dấu ấn riêng trong công chúng. Qua đó, chúng tôi muốn cho thấy những giá trị văn hóa truyền thống đang được tiếp nối bằng ngôn ngữ sáng tạo mới, tạo nên những sản phẩm có khả năng lan tỏa rộng rãi.
Ba chương kết nối thành một mạch: Văn hóa bắt nguồn từ lịch sử, được bồi đắp qua di sản và tiếp tục phát triển bằng sức sáng tạo của con người Việt Nam hôm nay.
Để mỗi người đều cảm nhận mình là một thành tố của văn hóa Việt

- Với một chương trình tổ chức tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, quy tụ đông đảo nghệ sĩ và hàng vạn khán giả, ê kíp có những tính toán gì về sân khấu và ngôn ngữ dàn dựng để tạo sự kết nối?
- Chúng tôi xác định sân khấu phải tạo được sự kết nối với khán giả ở nhiều vị trí khác nhau trong không gian sân vận động. Bởi vậy, chương trình được thiết kế theo hướng sân khấu đa điểm chạm, để dù ngồi ở những khu vực khác nhau, khán giả vẫn có thể quan sát và cảm nhận được những nội dung nghệ thuật mà ê kíp muốn truyền tải.
Các chuyển động sân khấu, sự thay đổi không gian, màu sắc và ánh sáng được tính toán để tạo nên một tổng thể thống nhất. Chúng tôi mong muốn khán giả thực sự hòa mình vào không gian trình diễn, cảm nhận những giá trị văn hóa bằng cảm xúc trực tiếp, gần gũi.
Một điểm đáng chú ý nữa là sự kết hợp giữa các thế hệ nghệ sĩ và sự tham gia của công chúng. Chương trình có những màn kết hợp giữa các nghệ sĩ gạo cội với những gương mặt đương đại, đặt các phong cách âm nhạc khác nhau trong cùng một câu chuyện. Đặc biệt, sẽ có tiết mục để nghệ sĩ và khán giả cùng hòa nhịp trong một ca khúc mới, với giai điệu gần gũi, dễ nhớ, dễ hát và mang thông điệp chung của chương trình.
Tổng đạo diễn Đặng Lê Minh Trí cùng ê kíp sáng tạo cũng xây dựng một mạch dàn dựng xuyên suốt bằng màu sắc, ánh sáng và chuyển động sân khấu. Chúng tôi muốn chương trình vận hành như một dòng chảy văn hóa liên tục, có sự kế thừa và phát triển, để cảm xúc của khán giả được dẫn dắt từ đầu đến cuối.
- Điều ê kíp sáng tạo kỳ vọng đọng lại trong công chúng sau chương trình là gì?
- Chúng tôi mong mỗi khán giả khi đến với “Muôn sắc Việt Nam” đều cảm nhận được rằng bản thân mình là một thành tố của văn hóa Việt Nam. Văn hóa được tạo nên từ lịch sử, di sản, phong tục, tập quán, nghệ thuật và những giá trị hiện diện trong đời sống của mỗi cộng đồng, mỗi con người. Khi những giá trị ấy được kết nối, chúng ta có một sức mạnh chung, được bồi đắp từ tinh thần đại đoàn kết dân tộc.
Chương trình diễn ra nhân Ngày Văn hóa Việt Nam, đồng thời kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Chúng tôi hy vọng những câu chuyện nghệ thuật được kể trong đêm diễn sẽ góp phần khơi dậy tình yêu, niềm tự hào và ý thức gìn giữ văn hóa trong mỗi người. Thời lượng chương trình là 120 phút, nhưng điều ê kíp mong muốn là những thông điệp và cảm xúc được gửi gắm sẽ tiếp tục ở lại với công chúng, trở thành động lực để mỗi người cùng gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị văn hóa của dân tộc.
- Trân trọng cảm ơn Giám đốc sáng tạo, nhà biên kịch Vũ Liêm!
Trung tá, nhà biên kịch Vũ Liêm hiện là Phó Giám đốc Điện ảnh Công an nhân dân. Giám đốc sáng tạo, nhà biên kịch chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” là tác giả kịch bản phim nổi bật như “Mặt nạ gương”, “Biệt dược đen”, “Độc đạo”, “Đội điều tra số 7”, “Tường lửa Tràng An”, “Huyền tình Dạ Trạch”, “Lửa trắng”…
Yên Nga