hanoimoi.vn

Kinh tế

Cà Mau tận dụng FTA, mở rộng dư địa xuất khẩu

Quang Anh

Xuất khẩu Cà Mau đạt 2,359 tỷ USD sau 10 tháng, tăng 9,9%. Từ ưu đãi FTA đến xúc tiến tại thị trường quốc tế, tỉnh đang mở rộng cơ hội cho hàng hóa vươn xa.

FTA mở rộng không gian thị trường cho hàng hóa Cà Mau

Từ những nhà máy chế biến thủy sản đến các sản phẩm công nghiệp có thị trường ngoài nước, xuất khẩu Cà Mau đang hình thành những điểm tăng trưởng mới. Sau 10 tháng năm 2026, kết quả xuất khẩu không chỉ thể hiện ở kim ngạch tăng, mà còn ở sự đa dạng hơn của ngành hàng và các hoạt động kết nối đối tác quốc tế.

Báo cáo số 711/BC-UBND của UBND tỉnh cho thấy kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh đạt 2.359 triệu USD, tăng 9,9% so với cùng kỳ và bằng 84,3% kế hoạch năm. Riêng tháng 10, xuất khẩu đạt 267,3 triệu USD, tăng 4,6%. Những con số này phản ánh hoạt động xuất khẩu hàng hóa nói chung, không phải giá trị riêng của các lô hàng đã được hưởng ưu đãi từ hiệp định thương mại tự do (FTA).

Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục ghi dấu ấn của thủy sản với 2.065,9 triệu USD, tăng 5,51%. Đáng chú ý, phân bón đạt 241,4 triệu USD, tăng 67,5% và vượt 30,5% kế hoạch năm; nhóm hàng khác đạt 51,7 triệu USD, tăng 13,2%. Sự tăng trưởng của những nhóm sản phẩm ngoài thủy sản tạo thêm cơ sở để tỉnh đa dạng hóa mặt hàng và đối tác thương mại.

Trong bức tranh ấy, các hiệp định thương mại có thể được khai thác theo từng ngành hàng: Thủy sản chú trọng nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối; sản phẩm công nghiệp cần tính toán đầu vào, quy cách và những cam kết phù hợp với từng thị trường.

581-202611171411021.png
Hoạt động chế biến thủy sản tại Cà Mau góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo nền tảng mở rộng thị trường và khai thác cơ hội thương mại từ các FTA. Ảnh: TTXVN

Hàng hóa Cà Mau hiện có mặt tại hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong mạng lưới ấy, EVFTA mở cơ hội tiếp cận Liên minh châu Âu, UKVFTA hướng đến Vương quốc Anh, còn CPTPP tạo điều kiện khai thác các thị trường như: Canada, Nhật Bản và Australia. RCEP kết nối Việt Nam với các đối tác châu Á, trong đó có Trung Quốc, Hàn Quốc và các nước ASEAN.

Mỗi hiệp định mang lại một khuôn khổ thương mại để doanh nghiệp lựa chọn theo sản phẩm, thị trường và điều kiện giao dịch.

Giá trị trực tiếp của FTA nằm ở khả năng sử dụng ưu đãi thuế quan khi hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ và các điều kiện áp dụng. Đối với doanh nghiệp, đây là lợi thế cần được tính từ khâu lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất đến hoàn thiện chứng từ. Thuế suất ưu đãi phải đối chiếu từng mặt hàng và hiệp định, thay vì mặc nhiên áp dụng cho mọi lô hàng đi vào thị trường thành viên.

Một tín hiệu tích cực về nền tảng hội nhập là kết quả FTA Index 2025: Cà Mau đứng thứ 5 trong 34 tỉnh, thành phố, đạt 29,10/40 điểm; riêng trụ cột thực hiện cam kết phát triển bền vững đứng đầu cả nước. Chỉ số đánh giá môi trường thực thi FTA tại địa phương, không phải tỷ lệ tận dụng ưu đãi trong xuất khẩu.

Khi kim ngạch tăng và thị trường tiếp tục mở rộng, năng lực lựa chọn đúng cam kết thương mại, đúng khách hàng sẽ tạo thêm dư địa để hàng hóa Cà Mau phát triển bền vững.

Nâng năng lực tận dụng ưu đãi, gia tăng giá trị xuất khẩu

Muốn hưởng ưu đãi FTA, doanh nghiệp cần chuẩn bị đúng điều kiện xuất xứ. Từ tháng 10-2025, Sở Công Thương Cà Mau thực hiện cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), đồng thời hướng dẫn thương nhân về quy tắc xuất xứ và thủ tục chứng nhận theo thẩm quyền. Hoạt động này giúp doanh nghiệp chủ động lập hồ sơ.

Khung pháp lý cũng được cập nhật trong năm 2026. Thông tư 14/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương, có hiệu lực từ ngày 10-5, quy định quy tắc xuất xứ trong EVFTA và các phương thức chứng nhận liên quan. Doanh nghiệp phải đối chiếu mã hàng, nguyên liệu và tiêu chí cụ thể. RCEP cũng có cơ chế cộng gộp xuất xứ theo điều kiện hiệp định.

Đáng chú ý, Nghị định số 240/2026/NĐ-CP thiết lập cơ chế Hệ sinh thái tận dụng FTA, với các nhóm hỗ trợ về năng lực quản trị, đào tạo, chứng nhận chất lượng và kết nối thị trường. Việc tham gia và hưởng hỗ trợ tuân theo điều kiện, thủ tục riêng.

Cùng với chính sách, hoạt động xúc tiến đang mang lại những kết nối cụ thể. Tại Hội chợ Nghề cá và Thủy hải sản Trung Quốc (CFSE) 2026 ở Thanh Đảo, gian hàng chung Cà Mau giới thiệu nhiều sản phẩm chế biến; tám doanh nghiệp trong đoàn tiếp xúc nhà nhập khẩu, phân phối tại Trung Quốc và nhiều thị trường khác. Thông tin công bố ngày 6-11 ghi nhận hơn 300 doanh nghiệp nước ngoài tìm hiểu sản phẩm tại gian hàng.

581-202611171411032.jpg
Hoạt động sản xuất và xuất khẩu phân bón tại Cà Mau tiếp tục ghi nhận những kết quả tích cực, góp phần đa dạng hóa mặt hàng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu của tỉnh. Ảnh: ĐCM

Qua các cuộc kết nối, một đơn vị xác định hai cơ hội giao dịch thủy sản với tổng sản lượng dự kiến 35.000kg, trị giá khoảng 139.000 USD; các đối tác tiếp tục trao đổi để tiến tới hợp đồng. Đây là cơ hội thương mại đang được xúc tiến, chưa phải kim ngạch xuất khẩu đã thực hiện. Doanh nghiệp cũng nắm rõ hơn nhu cầu, quy cách và điều kiện giao hàng.

Nhìn rộng hơn, xúc tiến thương mại và FTA bổ trợ cho nhau nhưng không đồng nhất. Hội chợ giúp tìm người mua, trong khi hiệp định quy định khuôn khổ ưu đãi và điều kiện xuất xứ. Muốn khai thác đồng thời hai lợi thế, doanh nghiệp cần sản phẩm phù hợp, khả năng giao hàng ổn định và hồ sơ đầy đủ để đáp ứng yêu cầu của từng thị trường.

Theo định hướng của tỉnh, ngành Công Thương tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp về xuất xứ, yêu cầu nhập khẩu và kết nối đối tác. Thông tin thị trường được cập nhật sẽ giúp ưu đãi FTA chuyển thành lợi thế cạnh tranh.

Với Cà Mau, kết quả xuất khẩu 10 tháng là nền tảng cho giai đoạn tiếp theo. Sức bật từ hội nhập không chỉ thể hiện ở số thị trường hàng hóa đã hiện diện, mà còn ở khả năng tạo thêm đơn hàng, nâng giá trị sản phẩm và xây dựng quan hệ thương mại lâu dài.

Quang Anh