Khoa Văn học (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội): Kỷ niệm 70 năm truyền thống, đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba

70 năm xây dựng nền tảng học thuật

Diễn văn kỷ niệm của PGS.TS Nguyễn Thu Hiền, Trưởng khoa Văn học, đã điểm lại chặng đường 70 năm xây dựng và phát triển của Khoa. Hình thành năm 1956, Khoa Ngữ văn - Đại học Tổng hợp Hà Nội gắn bó với những bước chuyển quan trọng của giáo dục đại học và đời sống văn hóa, học thuật nước nhà. Năm 1996, Khoa Văn học được thành lập thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, kế thừa nền tảng truyền thống, tiếp tục thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu khoa học.

Trong hành trình ấy, Khoa đã góp phần đào tạo nhiều thế hệ nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà báo, nhà quản lý văn hóa và những người hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông, văn hóa nghệ thuật. Khoa Ngữ văn từng là nơi học tập của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (sinh viên khóa 8, 1963-1967), cùng nhiều nhà thơ, nhà văn... Nhiều người đã có những đóng góp quan trọng cho đời sống chính trị, xã hội, khoa học, văn hóa và giáo dục của đất nước.

Một trong những thành tựu nổi bật của Khoa là vai trò trong xây dựng nền tảng tri thức cho các ngành Văn học, Hán Nôm và Nghệ thuật học ở Việt Nam. Nhiều thế hệ nhà giáo, nhà khoa học đầu ngành đã tham gia xây dựng hệ thống giáo trình, biên soạn chuyên khảo và thực hiện những công trình nghiên cứu có giá trị, góp phần vào sự phát triển của khoa học xã hội và nhân văn.

Đến nay, Khoa duy trì đào tạo ba ngành: Văn học; Hán Nôm; Lý luận, lịch sử và phê bình điện ảnh, truyền hình. Khoa hiện có hơn 800 sinh viên chính quy, 100 sinh viên các chương trình vừa làm vừa học và ngắn hạn, khoảng 100 học viên cao học và 20 nghiên cứu sinh. Cùng với hoạt động đào tạo, đơn vị chú trọng nghiên cứu khoa học, phát huy thế mạnh chuyên môn và mở rộng hướng tiếp cận liên ngành.

Những đóng góp của tập thể và các cá nhân thuộc Khoa được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Khoa từng được tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 1995, Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2001. Ba bộ môn Lý luận văn học, Văn học hiện đại Việt Nam, Văn học dân gian - trung đại Việt Nam được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ. Nhiều nhà giáo, nhà khoa học gắn bó với Khoa được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước, Huân chương Độc lập, Huân chương Lao động và các danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú…

Phát huy truyền thống, hướng tới phát triển liên ngành và hội nhập

Đánh giá những dấu ấn nổi bật trong hành trình phát triển, PGS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh ba đóng góp quan trọng của Khoa. Trước hết, Khoa đã đào tạo nhiều thế hệ trí thức, nhà giáo, nhà nghiên cứu và những người hoạt động trong các lĩnh vực chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục, báo chí, xuất bản, truyền thông và nghệ thuật. Những đóng góp của cựu sinh viên trên nhiều cương vị khác nhau là minh chứng cho chất lượng đào tạo và sức lan tỏa của truyền thống Văn khoa Tổng hợp.

Thứ hai, Khoa kiên trì phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản, xây dựng những nền tảng tri thức có giá trị lâu dài. Trong bối cảnh các xu hướng ứng dụng và công nghệ phát triển mạnh mẽ, việc nghiên cứu những vấn đề nền tảng của văn học, văn bản, ngôn ngữ và di sản văn hóa càng có ý nghĩa đối với sự phát triển của khoa học xã hội và nhân văn.

Thứ ba, Khoa xây dựng được cộng đồng học thuật có bản sắc, gắn kết nhiều thế hệ nhà giáo, nhà khoa học và người học bằng tri thức, tình thầy trò và những giá trị văn hóa tinh thần. Tinh thần hào hoa, cá tính, tận hiến của các thế hệ Văn khoa Tổng hợp đã trở thành nét riêng đáng trân trọng.

Theo PGS.TS Hoàng Anh Tuấn, trước những biến đổi do công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các phương tiện truyền thông mới, Khoa cần tập trung vào ba định hướng. Trước hết là củng cố nền tảng học thuật, phát huy thế mạnh đào tạo và nghiên cứu văn học cơ bản, Hán Nôm; chú trọng chiều sâu tri thức, tư duy lý luận, năng lực nghiên cứu độc lập và phát triển đội ngũ kế cận.

Cùng với đó, Khoa cần đẩy mạnh phát triển liên ngành, tăng cường kết nối văn học với điện ảnh, nghệ thuật, văn hóa và truyền thông. Lĩnh vực điện ảnh, nghệ thuật đại chúng cần được đầu tư theo hướng kết hợp nền tảng lý luận, lịch sử, phê bình với thực tiễn sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Về hội nhập, Khoa cần phát triển các nhóm nghiên cứu có thế mạnh, tăng cường công bố quốc tế, hợp tác nghiên cứu và đào tạo với các cơ sở học thuật uy tín. Đặc biệt, cần phát huy lợi thế của Hán Nôm trong nghiên cứu, phiên dịch và giới thiệu di sản văn hiến Việt Nam ra khu vực và thế giới.

Hiệu trưởng Hoàng Anh Tuấn khẳng định, Nhà trường sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư cho các lĩnh vực khoa học cơ bản, tạo điều kiện phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng cơ sở vật chất, học liệu và hạ tầng nghiên cứu; khuyến khích các nhóm nghiên cứu, hoạt động hợp tác quốc tế và sáng kiến đổi mới trong đào tạo. Nhà trường tin tưởng Khoa Văn học sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo, nghiên cứu văn học, Hán Nôm và nghệ thuật có uy tín, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam.

Tại lễ kỷ niệm, Khoa Văn học vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba. Dịp này, Khoa Văn học và 4 cá nhân của Khoa được nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tại buổi lễ, các thế hệ sinh viên, cựu sinh viên đã chia sẻ những kỷ niệm về thầy cô, bạn bè và những năm tháng học tập dưới mái trường. Nhiều ý kiến bày tỏ niềm tự hào khi được trưởng thành từ môi trường học thuật giàu truyền thống, nơi tình yêu văn chương và những giá trị nhân văn được bồi đắp.

Dịp này, Khoa Văn học đã trao học bổng cho các sinh viên tiêu biểu.